Vrijdag 16/04/2021

Toeareg-rebellen veroveren grote steden in noorden Mali

Het noorden van Mali valt in handen van opstandige Toearegs. Hun zware wapens komen uit Libië, waar een deel van hun krijgers vroeger werkte als huurling.

De Nationale Bevrijdingsbeweging van Azawad (MNLA), de gewapende Toeareg-beweging die het gelijknamige noordelijke woestijngebied van Mali opeist, rukte in de voorbije dagen in hoog tempo op. De rebellen namen Gao in nadat het leger zijn posities in de stad had opgegeven. Gao is met 90.000 inwoners de grootste stad in de regio, ten noorden van de grens met Niger. In de chaos van de verovering werden de poorten van de lokale gevangenis opengezet en overheidsgebouwen geplunderd.

Later vielen ze ook Timboektoe binnen, de historische handelsstad in de Sahara. De Malinese militairen deserteerden er volgens de BBC massaal. In het centrum bleef het rustig. Alleen aan de rand van de stad werd even gevochten rond een militaire kazerne. Vrijdag wisten de opstandige Toeareg ook al de belangrijke stad Kidal te veroveren.

De Toeareg voerden in de loop der jaren al verschillende rebellieën in hun streven naar zelfbeschikking. Hun huidige offensief begon in januari na de terugkeer van een vierduizendtal van hun krijgers, die vroeger in Libië als huurling streden voor Kadhafi. Tijdens het Libische conflict deserteerden ze massaal. Op hun vlucht door de woestijn namen ze allerlei zware wapens mee, waaronder waarschijnlijk ook een deel van de honderden hittezoekende SA5-luchtdoelraketten die vermist raakten in Libië.

Het MLNA maakt gebruik van de verwarring die in de hoofdstad Bamako is ontstaan door een staatsgreep op 22 maart, waarbij president Amadou Toumani Touré werd afgezet. De coupplegers verweten president Touré te weinig te doen om het MNLA-offensief te stoppen, maar bereikten het tegenovergestelde effect. De bestuurlijke chaos in de hoofdstad Bamako sinds de staatsgreep zorgde voor anarchie in het leger en vergemakkelijkte de rebellenopmars aanzienlijk.

In Bamako beloofde juntaleider Amadou Sanogo gisteren dat de grondwet en staatsinstellingen hersteld zullen worden. Hij kondigde ook aan de macht te zullen overdragen aan een overgangsregering, die zo snel mogelijk vrije verkiezingen moet organiseren. De jonge kapitein deed zijn toegevingen nadat de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (Ecowas) met zware economische sancties, en zelfs met een militaire interventie, had gedreigd.

Precedent

Het blijft nog onduidelijk of het bewind in Bamako zal kiezen voor een gewapende confrontatie met het MLNA, dan wel voor vredesgesprekken. Voor zo'n noodzakelijke bemiddelingsrol wordt uitgekeken naar Ecowas. De huidige Ecowas-voorzitter, de Ivoriaanse president Alassane Ouattara, zei alvast dat Mali's territoriale integriteit "tot elke prijs" moet worden verdedigd. "We moeten slagen, want als Mali wordt opgedeeld is dat een slecht precedent."

De buurlanden vrezen dat de Toeareg-rebellie de regionale stabiliteit ondergraaft. Ze zijn bang voor grensoverschrijdend geweld, want de Toearegs erkennen de staatsgrenzen niet.

Ook wordt gevreesd dat Al Qaida in de Maghreb (AQIM), die net zoals in verschillende andere Noord- en West-Afrikaanse landen ook in Mali actief is, van de wetteloosheid gebruik zal maken om haar terroristische en criminele activiteiten verder te ontplooien. In haar jihadistische strijd financiert AQIM zichzelf met het eisen van losgeld voor ontvoerde westerlingen (momenteel dertien) maar vooral met de doorvoerhandel van drugs uit Latijns-Amerika (cocaïne) en Marokko (hasj). Met de opbrengsten kochten ze destijds al op grote schaal Malinese militairen om.

De grote vrees van westerse inlichtingendiensten is nu dat AQIM ook de MLNA zal 'afkopen', en onder meer de hand zou kunnen leggen op Libische SA5-luchtdoelraketten om aanslagen te plegen tegen westerse lijnvliegtuigen in West-Afrikaanse steden. Het MLNA gedoogt tot dusver gewapende islamistische groepen, onder het motto 'de vijand van onze vijand is onze vriend'. De Toearegs vechten nu samen met de kleine islamistische militie Ansar Eddine, ook al deelt het MLNA hun ideologie niet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234