Dinsdag 21/09/2021

Tobintaks: Robin Hood-belasting of schot naast het doel?

Room winst af bij de speculanten en geef het aan de behoeftigen. De Tobintaks: eindelijk een sympathieke 'Robin Hood'-belasting die de eurozone bovendien 57 miljard euro per jaar zou opbrengen. 'Zou', want de praktijk zal anders zijn.

James Tobin is de Nobelprijswinnaar economie wiens naam het vaakst valt in politiek-economische middens. De geniale Tobin kreeg zijn prijs nochtans niet voor datgene waar hij zo bekend voor is: de tobintaks. Hij kreeg hem wel omdat hij indrukwekkend pionierswerk verrichte rond de invloed van de financiële markten op het consumptiegedrag, de investeringsbeslissingen, productie, werkgelegenheid en inflatie.

Tobin lanceerde in 1978 het idee van een belasting op elke valutatransactie met een speculatieve grondslag. Het is een voorstel waar in theorie niemand tegen kan zijn: beboet die harteloze speculanten mild (een fractie van een procent zou al heel wat opbrengen) en besteed die miljarden aan armoedebestrijding of andere nobele doelen.

Overigens haalde Tobin de mosterd bij John Maynard Keynes, die in 1936 poneerde dat financiële markten, net als casino's, voor het grote publiek ontoegankelijk en duur zouden moeten zijn en dat er een heffing zou moeten komen op kapitaaltransacties. Zowel Keynes als Tobin hielden hun opmerking louter theoretisch.

Tot vandaag is het bij de theorie gebleven. Maar dat kan morgen anders zijn. Elkeen die José Manuel Barroso , de voorzitter van de Europese Commissie, in het Europees Parlement zag oreren, zal ervan overtuigd zijn dat een invoering van een tobintaks hem menens is. En we wisten al langer dat het Europese topduo Merkel-Sarkozy volgaarne hun naam aan de taks koppelen.

Zo krijgt de financiëletransactietaks (FTT) stilaan vorm. Barroso stelt voor hem op 1 januari 2014 in te voeren. Zowel de koper als de verkoper van een aandeel of een obligatie zal 0,1 procentpunt afstaan. Voor een afgeleid product zou de taks 0,01 procentpunt bedragen. Valutatransacties zouden de dans ontspringen.

De toepassing van de Tobintaks botst wel tegen een grote moeilijkheid. Zolang de taks niet overal ter wereld en voor alle mogelijke financiële producten geldt, zullen de gehaaide speculanten altijd vluchtwegen vinden en zullen enkel de bonafide marktactoren de taks betalen.

Wereldwijd

De Europese instellingen die de taks niet kunnen vermijden, betalen het gelag. Hun inkomsten zullen er onder lijden en concurrenten uit Londen, New York of Azië krijgen een flink voordeel. Uiteindelijk zullen ze een manier moeten vinden om de gederfde winsten af te wentelen op hun klanten en de consumenten.

De belaste markten zullen gedeeltelijk opdrogen - elke wendbare belegger die zo'n markt kan vermijden zal zo'n markt vermijden.

Een FTT kan dus enkel werken bij autoritair gecontroleerde gestandaardiseerde wereldwijde financiële regels. Wie gaat die bepalen, implementeren en opvolgen? Welke landen gaan daarvoor hun souvereiniteit laten varen? China? De Kaaimaneilanden? De Verenigde Staten? Het is die internationale dimensie die de praktische toepassing van de Tobintaks zo moeilijk maakt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234