Zaterdag 18/01/2020

To emoji or not to emoji?

Mannen die gevoelens uiten met emoji's: woest aantrekkelijk of zum kotzen? Anno 2015 vertalen we en masse onze gemoedstoestand naar deze kleurrijke, speelse ideogrammetjes op onze smartphone. Van tonguitstekende smileys tot idyllische regenboogjes, hoe (niet) oké vinden we de emoji-man?

Begin dit jaar kruiste ik het pad van een begeerlijke veertiger. Zijn voortreffelijke eerste indruk vaporiseerde toen hij mijn nummer vroeg en me begon te sms'en. At hij 's ochtends een eitje als ontbijt, dan bezegelde hij die razend interessante kennisgeving met een pannetje met een paardenoog. Sprak hij over zijn vakantieweek, vergezelden een zonnetje, ijscoupe en cocktail die woorden. Was hij gecharmeerd door een van mijn foto's, dan moesten de brandende vlammen en ondeugende smileys mijn ego strelen. Volwassen mannen die flirten met emoji's veroorzaken al eens een zure oprisping waar geen Rennie tegen bestand is.

Nochtans: mannen genoeg die emoji's niet schuwen. Neem Sergio Herman, Kürt Rogiers, Eden Hazard. Niet bepaald doetjes en toch leuken ze alledrie hun berichten op met gekke gezichtjes zonder dat het een afbreuk doet aan hun sex appeal. Recent onderzoek wijst zelfs uit dat het gebruik van emoji's vruchten afwerpt bij het complexe kennismakingsproces, beter bekend als daten. De culturele antropologe Helen Fisher deed, in opdracht van de Amerikaanse datingsite Match.com, een rondvraag bij 5675 singles uit de VS in de leeftijd van 20 tot 40 jaar. Daaruit bleek dat 54 procent van de ondervraagden die geregeld emoji's gebruiken vorig jaar seks had, in vergelijking met 31 procent van de niet-gebruikers.

Ook afgelopen januari scoorde die eerste groep bijzonder goed, maar liefst 64 procent van de mannen en 46 procent van de vrouwen sloegen aan het rollebollen. "Emojiminnende vrijgezellen zijn niet alleen seksueel meer actief, ze gaan vaker op date", vertelt Fisher aan TIME Magazine. "Vrouwen die de kus-emoji gebruiken, zijn zelfs geneigd om sneller een orgasme te bereiken bij vaste bedpartners." Gekker moet het vandaag niet worden.

Mantropologie

Luiden emoji's het tijdperk van de romantiek 2.0 in? In elk geval versterken ze uw versierbravoure, want de kusjes, rode appelwangetjes en hartjes liggen voor het grijpen. Met wat geluk doen ze uw huidige crush smelten als een ijslolly op een snikhete zomerdag.

Liefdespsychiater Dirk De Wachter (55) ziet lachebekjes alvast niet als minderwaardig ten opzichte van poëtische liefdesbetuigingen. Al zijn emoji's volgens hem vrij 'onschuldig', zowel voor mannen als voor vrouwen. "Wat telt is dat we allemaal elkaar willen zien, voelen en in de ogen kijken."

Dit onderwerp smeekt om een staaltje mantropologie, dus leg ik mijn oor te luisteren bij enkele ervaringsdeskundigen, met name de smartphonegebruikers die emoji's versturen en ontvangen. "Emoji's geven een sms of bericht op sociale media extra pit", vindt VtmKzoom-gezicht Arne Vanhaecke (27). "Ik gebruik de stoerdere, zoals de smiley met de zonnebril en het vuistje. De hartjes en regenbogen passeren ook weleens de revue, maar dan eerder ironisch bedoeld. Ik ben van de MSN Messenger-generatie. Een man die tien emoji's stuurt, bezorgt mij flashbacks naar pubermeisjes met eindeloze MSN-statussen. Je kent ze vast nog, de pseudoniemen volgestouwd met tierlantijntjes waar zelfs de vermelding van hun BFF niet aan kon ontbreken. Vrouwen zijn emotioneler, in één minuut kunnen ze wel drie extreme emoties beleven. Deels de reden waarom ze perfect matchen met de honderd en één emoji's."

"Mijn lief móét een emojigebruiker zijn", glimlacht schrijfster en nail art-fee Elfi De Bruyn (30). "In een relatie vind ik het gewéldig, want emoji's komen lief over, kleuren je dag en maken eender welk gesprek luchtiger."

Edoch, wie comédienne Katrijn Van Bouwel (31) met verliefd kijkende katjes of suggestief fruit van haar sokken wil blazen, is eraan voor de moeite. "Als je een analfabeet of een pedofiel bent, zijn emoji's erg sexy. Anders: big no no. Té hoog Tik Tak-gehalte. Wie niet fijnbesnaard genoeg is om zijn gevoelens in woorden te gieten, mag al zeker niet mijn genuanceerde lichaam bespelen."

"Wat werkt voor twintigers, werkt niet voor een veertiger", weet mediaconsulent Willem Peeters (43). "Mogelijk zijn emoji's wel zoals de cassettebandjes met romantische rommel die wij in de jaren 80 voor onze liefjes maakten. Niet geschikt voor volwassenen, of voor langdurig gebruik. Op een dag is het té melig en moet je als man zonder emotionele hulp verder."

Roze hemd

In deze thematiek dansen haat en liefde samen de tango. Waarom dat zo is, vroegen we aan sociolinguïste Dorien Van De Mieroop. "Het gros van de emoji's linken we niet aan masculiniteit. Mannen die feminiene of kinderlijke emoji's zoals konijntjes en hartjes gebruiken, clashen met ons heteronormatieve wereldbeeld. Dat lepelt ons in welk gedrag 'past' bij een bepaald gender en zou mannelijk emoji-gebruik reduceren tot wielrenners en pintjes."

Zijn breedgeschouderde mannen en slapjanussen gelijk voor de wet? De een mag meer dan de ander, legt de sociolinguïste uit. "Iedereen maakt een bepaalde indruk, door taal, intonatie, lichaamstaal, kleding, noem maar op. Daarom komt een macho vaak wél weg met de typisch vrouwelijke emoji's, omdat zij dat vrouwelijke compenseren met hun masculiene persoonskenmerken. Net zoals zij een roze hemd kunnen dragen zonder aan mannelijkheid in te boeten."

Japans onderzoek van de hersenen leert ons dat emoji's voor een stuk dezelfde positieve effecten opwekken als face-to-facecontact. Hoe grafischer de emoticon is ontworpen, hoe vlugger het brein die kamerbrede- glimlach-emoji als levensecht zal interpreteren. Een lachebekje sturen maakt de ontvanger er dus alleen maar vrolijker op. En wat de vooroordelen betreft: als er één iets is wat mediafenomeen Caitlyn Jenner ons heeft geleerd, is het dat we ons niet met z'n allen slaafs in een genderkeurslijf moeten laten wurmen.

Van De Mieroop ziet de zonzijde in van emoji's. "Stel dat een vrouw op wie je een oogje hebt je vrolijke figuurtjes stuurt, waarom zou je daar als man niet op inspelen? In een datingcontext gaan sommige vrouwen op zoek naar een man met een zacht kantje en emoji's stroken met die verwachting. Overigens spiegelen mensen vaak hun taalgebruik aan de ander. Wie op dezelfde frequentie communiceert, geeft een blijk van solidariteit en verbondenheid. Net zoals je eerder dialect zal praten als de ander dat ook doet. Al mogen we emoji's nooit zien als de sleutel tot succes."

"Of emoji's aantrekken of afstoten, is afhankelijk van persoonlijke voorkeur", pikt taalpsycholoog Emmanuel Keuleers in. "Net zoals mannen met een hipsterbril of -baard bij de ene vrouw wél en bij de andere niet in de smaak vallen."

Teletubbies

Wat vandaag een revolutie van ons taalgebruik teweegbrengt, was in 1998 gewoon nog een geeky uitvinding van de Japanner Shigetaka Kurita. De arme stakker riep de eerste 176 emoji's in het leven maar omdat zijn bedrijfje geen copyright verkreeg, begonnen anderen lustig te kopiëren. Tegenwoordig versturen we elke dag - alleen al op Twitter - zo'n 6 miljard emoji's de wereld in. Vooral de klassieke smiley blijft de gigolo van dienst, overal ziet u 'm in alle mogelijke varianten opduiken - blozend, knipogend, huilend van het lachen, noem maar op.

Meer nog, de geliefde ideogrammen zijn onze verlichte schermpjes ontgroeid. Miley Cyrus maakt haar achterban op sociale media jaloers met haar emojibadjas. Autofabrikant Chevrolet stuurt een persbericht dat van a tot z is opgesteld in emoji's. Katy Perry's muziekvideo 'Roar' heeft een alternatieve versie, ondertiteld met - uhu! - emoji's. Herman Melvilles Moby Dick heeft een - voelt u 'm al komen? - hippe remake getiteld: Emoji Dick. Zelfs de Amerikaanse presidentskandidate Hillary Clinton vroeg haar vier miljoen Twittervolgers of zij hun gedachten over studentenschulden konden formuleren "in drie emoji's". Een poging tot cool zijn die op heel wat hoongelach kon rekenen.

Ook de emojiman blijft het ontgelden, zo durven taalcritici al eens te beweren dat zij zichzelf zo eigenhandig een literaire castratie bezorgen. Auteur Maarten Goethals (29) windt er geen doekjes rond. "Emoji? Het woord alleen al klinkt als het nietszeggende gereutel van een peuter die voor het eerst probeert te praten. Taal zonder betekenis, dat wat Teletubbies spreken. Ik weiger ze resoluut te gebruiken. Wat ik wil overbrengen doe ik met weloverwogen woorden, niet met kinderachtige tekeningetjes. Emoji's - zoals met de tong uit de bek of tranen met tuiten lachen - laten geen ruimte voor interpretatie. Noem me ouderwets, maar ik zie dat als een afstompende evolutie. Het doet me denken aan slecht amateurtheater waar overdreven mimiek de norm is, opdat het kleinste kind in de zaal het plot zou vatten."

Het knipoogje is de emoji bij uitstek waar deze man van het woord zich blauw aan ergert. "Iedereen misbruikt de ironische wenk. Wie op sociale media iets grofs wil zeggen, doet dat 'om te lachen' dankzij die onnozele knipoog. Dat vind ik laf en is een beetje het equivalent van: ik ben geen racist maar..."

"Iedereen doet wat hij wil", vindt Sam Delbeke (46), taalpurist pur sang, vooral gekend als @NonkelSam op Twitter. "Taalverloedering is dat niet, hoewel ik er zelf de toegevoegde waarde niet van inzie. Ik ben geen digital native. Zelfs de geboorte van de chatcultuur is van na mijn tijd. Veertigplussers die druk emoji's gebruiken, vind ik even misplaatst als skateboardende gepensioneerden of vrouwen van middelbare leeftijd die met Hello Kitty-topjes een Justin Bieber-concert bijwonen."

Paul van Ostaijen

Er was een tijd dat radiopresentator Koen Fillet (52) gruwde bij de aanblik van een huilen-van-het-lachen-smiley. "Net zoals ik in de jaren 80 disco volstrekt lachwekkend vond en begin jaren 90 mensen met een mobiele telefoon als aanstellers beschouwde. Intussen heb ik mij verzoend met zowel disco, de gsm als emoji's. Ik ontdekte dat een gsm handig is om mee te telefoneren, dat de glitterpakjes van de gebroeders Jackson niet hun essentie waren en dat je met een emoji ironie kan aangeven."

Net dat is het kloppende hart van emoji's. In vele gevallen vangen ze een gebrek aan gezichtsexpressie op en vermijden ze dat we elkaar verkeerd begrijpen in sms'en, e-mails en op sociale media. Geen overbodige luxe in technologische tijden, zo beseft VRT-taaladviseur Ruud Hendrickx (51). "Alles wat de communicatie ten goede komt, vind ik prima. Al gebruik ik hooguit een lachend en sip kijkend gezichtje. Enkel in informele berichten, want in de zakelijke sfeer horen ze niet thuis." En toch heeft de emoji-invasie stilaan onze kantoren bereikt. In Amerika stuurde maar liefst 76 procent al een smiley naar een collega, zo blijkt uit een recente studie.

De man die zich daar nooit ofte nimmer aan zal wagen is een van de drijvende krachten achter de Heerlijk Helder-taalcampagne en radiostem Jan Hautekiet (59). Toch toont hij zich bijzonder mild. "Als ik emoji's ontvang van vijftigplussers, bezorgt dat mij hooguit een opgetrokken wenkbrauw. Mocht ik in een boek emoji's tegenkomen, dan is dat iets anders. En dan nog, bij dichter Paul van Ostaijen lag de helft van de boodschap van zijn gedicht 'Boem Paukeslag' in hoe zijn woorden waren vormgegeven."

Had Van Ostaijen vandaag geleefd, dan was hij mogelijk wel de man van de blozende gezichtjes en monkellachende aapjes. Of hij dan letterlijk en figuurlijk voor aap staat, moeten we voor onszelf uitmaken. Het mannelijk halfrond mag gewoon lekker zijn zin doen, of het nu poëzie of emoji betreft. Hartjes- en wereldvrede-emoji's voor iedereen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234