Vrijdag 14/05/2021

Titi en Xavière, de verdoemden van Frans rechts

Van corruptie beschuldigde burgemeester Jean Tiberi probeert zich hardnekkig aan Parijse macht vast te klampen

Parijs

Van een medewerker

Jan Vanovermeire

Samen met zijn flamboyante gezellin Xavière deed Jean 'Titi' Tiberi, de rechtse burgemeester van Parijs en al jaren spilfiguur in een aanhoudende stroom Parijse corruptieschandalen, een flinke duit in het zakje om rechts Frankrijk in de crisis te helpen. Dezer dagen, in de aanloop naar de politiek cruciale gemeenteraadsverkiezingen van zondag, vraagt de Parijzenaar zich smalend af hoe het zover kon komen. Was 'le petit Jean' immers niet jarenlang de rechterhand én politieke erfgenaam van ex-burgemeester Chirac?

Maar naast Jean staat Xavière, de vrouw die Tiberi zijn leeuwin noemt en die zijn imago op dit moment meer schaadt dan zalft. Xavière, de voorbije jaren onophoudelijk voor de rechter gedaagd en ervan verdacht de drijvende kracht achter het gemeentelijke wanbeleid te zijn, dreigt in Parijs als voornaam te verdwijnen. Net als haar ziet Tiberi, die zich wanhopig en tegen de wil van zijn neogaullistische RPR in aan de macht vastklampt, de recente omwentelingen als één groot complot. Negen maanden geleden barstte immers de strijd los tussen hem en Philippe Séguin, de ex-parlementsvoorzitter die de nationale RPR naar voren schoof om Tiberi's Augiasstal schoon te maken. Tiberi, ooit de protégé van de huidige, al evenzeer in opspraak gekomen president Chirac, besloot Séguin een flinke spaak in het wiel te steken door met een scheurlijst naar de verkiezingen te trekken. Afwachten wordt hoe dan ook of séguinisten en tiberisten zich na de eerste ronde met elkaar verzoenen en op die manier alsnog voor een rechtse verrassing zorgen, dan wel verdeeld blijven en links met de zege laten lopen.

Jean Tiberi werd geboren in januari 1935, in het vijfde arrondissement van Parijs, rive gauche. In augustus 1958 huwt hij met Xavière Casanova. In 1977 en daarna, in 1983, zal hij als adjunct van Chirac het pad effenen voor zijn eigen verkiezing tot burgemeester, in 1995. Hoewel hijzelf het met klem ontkent, heeft Tiberi veel geluk gehad met zijn politieke loopbaan. Zijn eerste politieke patroon was René Capitant, een notoire gaullist die een rechts gekleurde soldaat best kon gebruiken. Capitant vond de gedroomde kandidaat in Tiberi, een Corsicaan uit Parijs, het toppunt van toewijding, vanaf zijn zestiende ingelijfd bij het RPF, de door generaal de Gaulle opgerichte voorganger van het RPR.

"Als kind wilde hij al generaal worden", herinnert zijn moeder zich in een gesprek met Libération. Maar aan de universiteit en in zijn loopbaan als magistraat blijft Tiberi een onopgemerkte tweederangsfiguur. Een studiegenoot herinnert zich nog goed Le Pen en de eigenzinnigheid van de communist Rappaport. "Maar Tiberi? Neen, helaas, die roept geen enkele noemenswaardige herinnering op." "In het begin accepteerden de mensen me als rechterhand van Capitant, erna als die van Chirac", analyseert Tiberi zichzelf. "En plots zat ik hier alleen. Velen hebben zich in mij misrekend."

'Hier', daarmee bedoelt Tiberi de burgemeestersstoel van Parijs. Dat Tiberi precies daarop terechtkwam, wordt als een kapitale fout van Chirac beschouwd. Een sentimentele slipper. Een toegeving van de toekomstige president aan zijn trouwste soldaat. Want het moetgezegd: Tiberi knapte als geen ander de vuile karweitjes op voor zijn patroons. Zijn dienstbaarheid kende geen precedent in de Parijse geschiedenis.

"Tiberi is geen idioot, zeker niet, maar hij is wel een geblokkeerd man die krampachtig overkomt", merkt een gemeenteraadslid op. "Toen ze in 1995 de groten der aarde ontvingen, wist Tiberi geen zinnig woord uit te kramen. Terwijl Jean zich afvroeg onder welke pasgeboende plavei hij weg kon kruipen, toonde Xavière zich de volmaakte gastvrouw. Zij was het die op het einde van de dag met verschroeide stembanden naar huis terugkeerde."

De liefde tussen de bakkersdochter en de snaak die voor een korte vakantie naar Corsica terugkeerde, gaat al vele jaren mee. Parijs fluisterde in het verleden dat zij hem gemaakt heeft, vandaag schreeuwt de stad het uit. Hillary avant la lettre, maar dan inclusief volbloed Corsicaans temperament. "Als de ene ziek is, verschijnt de andere op het appèl. Ze zijn niet meer of minder dan identieke tweelingen."

Na zijn verkiezing in 1995 verdwijnen deze lieftallige familietafereeltjes al snel naar de achtergrond en de officiële verplichtingen maken plaats voor een stortbui aan schandalen. Valse kiezers, valse rapporten, stadsappartementen voor de liefdeskinderen van Tiberi en zijn Xavière, of beter gezegd Xavière en haar Tiberi.

In 1999 kon de aanklacht tegen Xavière betreffende een fictieve baan niet meer in de doofpot gestopt worden. De verwijdering van Tiberi uit zijn RPR én uit de directie van de RPR-federatie in Parijs, werd uiteindelijk de invitatie voor zijn eigen politieke begrafenis. Zij het met een gouden randje eromheen.

Wat weinigen in het rechtse kamp hadden gevreesd, voltrok zich de daaropvolgende maanden in de RPR-partij. Jean Tiberi, 65 jaar, bleef zich halsstarrig aan zijn positie van burgemeester én een nieuwe kandidatuur vastklampen en sleurde vanaf het stadhuis van Parijs langzaam maar zeker de hele rechterzijde de afgrond in. Zijn meeting van vorige week woensdag was één lange pathetische stuiptrekking, met een opkomst van 2.500 kleine handelaars en lagere ambtenaren. Zelfs de paar honderd T-shirts in het stadion met daarop J'aime Paris, j'aime Titi konden de wrange smaak van de geringe belangstelling niet wegspoelen.

Toch wordt de kans klein geacht dat Tiberi's tegenpool, Séguin, het tij voor het hopeloos versplinterde rechts zal kunnen doen keren. Met alle mogelijke gevolgen voor de Franse parlements- en presidentsverkiezingen van volgend jaar. Deze zichzelf als kruisvaarder van de nieuwe politieke cultuur aandienende ex-burgemeester van een stadje in de Vogezen, Epinal, gaat vanuit een tijdelijk appartementje in het linkse 18de arrondissement de uitdagingaan. Om vervolgens, net als Tiberi, na kantoortijd terug te keren naar een chique villa ergens in de Parijse buitenwijken. Binnenkort staat dan ook niet meer de naam van Tiberi op nummer één van de gastenlijst van Le Moulin Rouge, maar hoogstwaarschijnlijk die van de socialistische holebi Bertrand Delanoë.

Morgen: een portret van de roodgroene oppositie in Parijs.

Afwachten wordt of Séguin en Tiberi zich na de eerste ronde met elkaar verzoenen en op die manier alsnog voor een rechtse verrassing zorgen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234