Zondag 20/09/2020

Titanenstrijd verdeelt Georgië

Georgië beleeft maandag een cruciale verkiezingsdag. Krijgt president Saakasjvili genoeg stemmen of moet hij het afleggen tegen de andere 'sterke man', miljardair Ivanisjvili?

Te midden van een zee van rood-witte vlaggen en wild gejuich betreedt president Michail Saakasjvili het podium, in een met tienduizenden aanhangers volgepakt stadion. De held van de Rozenrevolutie, de democratische omwenteling van 2003, ligt onder vuur vanwege een schandaal over de mishandeling van gevangenen - maar een opzwepende toespraak kan hij nog altijd houden.

"Bouwen, bouwen, bouwen", hamert hij erin. "Wij hebben Georgië opgebouwd en we zijn nog niet klaar. Russische tanks hebben we niet nodig, Russisch geld evenmin!" Het is een toespeling op de vermeende banden met Rusland van de Georgische oligarch Bidzina Ivanisjvili. Hij is de oppositieleider die sinds vorig jaar de politiek op zijn kop zet.

Georgië beleeft maandag een cruciale verkiezingsdag. Op het spel staat het voortbestaan van het bewind van Saakasjvili. Hij en zijn tegenkandidaat beweren dat als de ander wint, de Georgische democratie om zeep wordt geholpen.

"Wij zijn heel bang voor wat er na de parlementsverkiezingen gaat gebeuren", zeggen Jelena en Anna, twee studentes aan het conservatorium die Saakasjvili zijn komen ondersteunen. "Als de verliezers de uitslag niet accepteren, kan er een burgeroorlog uitbreken." Dat de samenleving gespleten is in een pro- en een anti-Saakasjvilikamp, zien ze ook op de universiteit. "Het gaat er fel aan toe, niet alleen op Facebook, maar ook tussen studenten."

Saakasjvili's dadendrang leverde Georgië een 'schoon' politieapparaat op, een politieke heroriëntatie op het Westen en een sterk verbeterde infrastructuur: de lichten gingen letterlijk weer aan na jaren van frequente elektriciteitsuitval. Maar al lang voor de desastreuze korte oorlog met Rusland in augustus 2008 - waarin Saakasjvili roekeloze besluiten nam - begon zijn ster in eigen land te dalen.

Klachten over massale ontslagen, het inperken van de mediavrijheid, de selectieve juridische aanpak van politieke vijanden en minachting voor de rechtsstaat namen toe. Herhaaldelijk maakte hij hardhandig een einde aan tegendemonstraties. Zijn herverkiezing in januari 2008 toonde veel van de kwalen waaronder verkiezingen in andere oud-Sovjetstaten - zoals Rusland - lijden. Westerse waarnemers zagen het wel, maar plakten er desondanks hun stempel van goedkeuring op - tot woede van veel Georgiërs.

De verbrokkelde oppositie - waarin redelijke criticasters het bed moesten delen met schreeuwlelijken en voormalige bondgenoten van Saakasjvili - kon echter nooit een vuist maken. Dat veranderde met de komst van Ivanisjvili (volgens Forbes goed voor 6,5 miljard dollar), die aankondigde te willen afrekenen met zijn oude bondgenoot uit de Rozenrevolutie vanwege diens 'dictatoriale' neigingen.

Nu maken deze twee 'sterke mannen', die zich beiden als prowesters profileren, zich op voor een titanenstrijd. Eerst in het stemhokje, daarna op straat, zo is de vrees. "Ik geloof niet dat Saakasjvili verlies zou accepteren", zegt Revi, die zoals velen werk heeft gevonden in de toeristenindustrie en weinig opheeft met beide kemphanen. "Dan knoeit hij natuurlijk met de uitslag." Maar dat Ivanisjvili zo'n verlies zou accepteren, gelooft hij evenmin.

De vraag is dus of de Georgische democratie deze verkiezingen heelhuids kan doorstaan. De tweekamp openbaart zich letterlijk boven de kronkelende straatjes van de oude stad: aan de ene oever van de Koerarivier torent het gloednieuwe presidentiële paleis van Saakasjvili boven de stad uit, terwijl in de heuvels aan de andere oever Ivanisjvili zetelt tussen de onschatbare kunstcollectie die hij in zijn glazen privépaleis heeft verzameld.

Sinds Ivanisjvili zijn politieke ambities aankondigde, is zijn Georgische paspoort afgenomen en zijn campagne met boetes van tientallen miljoenen euro's gestraft. Er moest grote westerse druk aan te pas komen om zijn coalitie 'Georgische Droom' toch aan te laten treden in de parlementsverkiezingen tegen Saakasjvili's Nationale Beweging.

Hetzelfde geldt voor diens televisiezenders, die aanvankelijk geweerd werden. Die zenders zijn een informatiewapen in de strijd tegen de gevestigde macht: Saakasjvili kan immers rekenen op de Georgische staatstelevisie, die net zo partijdig is als die staatstelevisie van Saakasjvili's 'andere' aartsvijand, Poetin.

Bij de verkiezingen wordt feitelijk besloten wie vanaf volgend jaar de leider van Georgië is. Omdat Saakasjvili zijn grondwettelijke twee ambtstermijnen als president er dan op heeft zitten, heeft het parlement de wet zo gewijzigd dat vanaf volgend jaar niet de president, maar de premier de meeste macht heeft in het land. Wie maandag wint, mag later de nieuwe leider van Georgië kiezen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234