Donderdag 27/01/2022

Tine (25): 'Wij dragen de gevolgen'

Portret - Het is een sluimerend conflict: om het pensioen van vader/moeder te kunnen betalen, moet zoon of
dochter straks langer werken. Een clash tussen generaties? Na de cijfers, nu de mensen.

Een diarree aan voorspellingen is het, de berekening van de vergrijzing. Tegelijk ook een strijd van meningen. Wat vaststaat: dat de vergrijzing een enorme impact zal hebben op onze sociale uitgaven. Van pensioenen tot de gezondheidszorg, de werkloosheid, de arbeidsongeschiktheid tot ook de kinderbijslag. Vandaag goed voor een kwart van het bbp, volgens de Vergrijzingscommissie is dat in 2060 bijna een derde. Hoe gaan we dat opvangen? Het meest plausibele gevolg: de jongeren langer aan het werk. Het vergrijzingsdebat draagt zo een sluimerend conflict in zich. Een clash van generaties. Jongeren die langer moeten werken om het pensioen van ouderen te betalen.

Moeder Ann Dereeper (53) en dochter Tine Deprez (25) geven allebei les in De Negensprong, een lagere school in het West-Vlaamse Koekelare. Vorig jaar, bij de pensioenhervorming van de federale regering legden vakbonden de boel plat. "Wij hebben meegestaakt", zegt Tine. "Eerder uit solidariteit. Tja."

De hervorming van de regering was een streep door de rekening van moeder Ann. "Ik was aan het aftellen ja. Dat doet toch iedereen? Ik rekende erop op mijn 58ste te kunnen stoppen. Via de tbs-regeling, de zogenaamde terbeschikkingstelling. Dat is straks niet meer mogelijk. Spijtig. Ik begon al te denken: aan die ga ik nog lesgeven, aan die niet meer. Je houdt daar rekening mee. Bewust en onbewust."

"Al begrijp ik de huidige situatie wel. Er moet nu iets gebeuren. Mijn vader vroeg het zo veel: 'En Ann, hoe lang nog?' Vroeger, ja vroeger. Toen ging iedereen te snel op pensioen. Nu komen er voor mij vier jaar bij. Op je 58ste of je 62ste, dat is wel een groot verschil."

Haar vader, dat is Triphon Dereeper. 92 jaar intussen. Ex-schooldirecteur in het buitengewoon onderwijs. Een man die op z'n 53ste via allerlei regelingen al op pensioen kon. Amper grijs haar, geen groeven in het gelaat, geen eelt op de handen, maar wel vrijgesteld. Van alles en nog wat. Ann: "Dat betekent dat mijn vader al bijna veertig jaar van zijn pensioen geniet. Dat is enorm."

Ook Tine geeft toe: "53? Dat is enorm vroeg, toch? Door zo'n situaties raakt de kas natuurlijk leeg. En wij, de jongeren, dragen daar de gevolgen van. Hoe oud ga ik zijn, als ik mag stoppen. 80? (lacht)"

Er hangt een zekere berusting over het discours van beide dames. Ann heeft er zich bij neergelegd. In zekere zin dan toch: "Er wordt wel eens gezucht in de leraarskamer. Maar het is niet anders." Dochterlief denkt er niet aan. Weinig althans. Vergrijzing? Ach. Kan ook moeilijk anders. Tine, 25 jaar, spring in 't veld. "Enerzijds is dit een ver-van-mijn-bedshow, inderdaad. Anderszijds is het wel de realiteit. Het valt te begrijpen waarom de jongeren niet in opstand komen. Het raakt ons nog niet. Daarom zijn er amper jongeren bij die stakingen. Niet iedereen weet even goed waar het over gaat. Misschien is de situatie binnen een paar tientallen jaren helemaal anders."

Belangrijk in het debat: beroepen met uitzonderingen. Zware arbeid, vroeg pensioen. Of dat nu fysiek dan wel mentaal is. "Kan ik inroepen dat de situatie in het onderwijs fel is veranderd?", vraagt Ann. "Ik weet het niet. Dat het moeilijker is als vijftiger om met de jonge, mondige jeugd om te gaan? Ik weet het niet. Dat de kinderen zich geen houding weten te geven. Dat ze niet zelfstandig zijn. Dat peuters niet proper zijn. Ach, dat telt niet mee zeker? Soit. Ik voel me nog jong. En ik begrijp dat er iets moet gebeuren."

Tine: "Goed, moeder. Zo is dat."

Eric (52): 'Ik ben te jong afgezwaaid'

"Ah, ge zijt er." Eric Van Goethem (52) strijkt met zijn hand langs zijn zwarte, beetje rommelige, snor. "Ver hé, Wuustwezel." Getooid in het kakigroene legeruniform, met de onderscheidingen op de revers. Een militair op wacht, maar dus ook op rust. Een VOP'er: vrijwillige opschorting der prestaties. In concreto: tot dit jaar konden militairen op prepensioen. Vijf jaar voor de pensioenleeftijd (56 jaar) kreeg de oudere garde de kans om vervroegd op pensioen te gaan, met behoud van 75 procent van hun brutowedde tot hun 56ste. Ideetje van defensieminister Pieter De Crem (CD&V). Om de grijze haren uit het korps te filteren.

Hij had er niet meer op gerekend, onderofficier Van Goethem. "Ik was het leger niet beu. Helemaal niet. Maar zo'n kans, die kon ik niet laten liggen. Anders kwam ik in een ander statuut terecht. Ik heb eigenlijk tijd gekocht. Mijn vrouw zegt dat ik te jong ben afgezwaaid. Ze heeft gelijk."

En zeggen dat hij daarvoor, vroeg op pensioen, het leger introk, Eric Van Goethem. Deels dan toch. In 77, in volle Koude Oorlog. Ook Erics vader droeg een uniform. Ook hij ging vroeg op pensioen (53). Wat vindt zoon Arne van de korte carrières van vader en grootvader?

Hij zegt weinig. Arne is stukscommandant. Hij en vijf anderen staan in voor de mortieren in Brasschaat. VOP, het is niet voor hem weggelegd. Dat hij langer zal strijden voor het vaderland dan z'n vader? Tant pis. Arne: "Er is nu eenmaal een generatiekloof. We moeten iéts doen. En vergeet niet, tot z'n 56ste draagt mijn vader nog een klein stukje bij. Daarna is hij volledig gepensioneerd. Binnen de kazernemuren valt er geen commentaar te horen op de VOP'ers. Akkoord, wij zullen langer moeten werken. Maar ik kan mensen zoals mijn vader goed begrijpen. Waarom ook niet. Het is niet zo dat alleen ik last ga ondervinden van zijn vervroegd vertrek. Het ganse land gaat er last van ondervinden. Later, welteverstaan."

Meteen wordt duidelijk dat stukscommandant Arne begrip heeft voor de situatie. "Die staking vorig jaar? Waarom was dat nodig. Ik kon sowieso niet deelnemen, dat is verboden voor militairen. Maar had ik het gedaan? Neen."

Het vergrijzingsdebat draait om meer dan jongeren alleen. Het klinkt eensluidend: de jeugd langer aan het werk. Maar er is ook de stelling van Koen Schoors (UGent), neergepend in z'n boek De perfecte storm: ouderen langer laten werken. Eric: "Die mens heeft gelijk." Het klinkt contradictorisch. Een piepjonge gepensioneerde die ijvert voor een langere loopbaan van de oudere generatie. Toch is het dat niet.

"Het moet ook mogelijk zijn om langer te werken. Je kan een militair uit een strijdende eenheid, die veertig jaar lang in een koud tentje sliep ergens in een bos, toch niet verplichten om langer door te gaan? Geef hem lichtere taken. Zoals die van mij. Ik werkte ooit in de militaire wasserij en ben geëindigd in de administratie. Er zijn toch genoeg taken waar het leger kan voor dienen? Al gaat het om de controle van de milieuwetten, of andere, lichte politietaken. Tot de bewaking van een museum. Dat kunnen wij toch ook? Vergis u dus niet: ik wil gerust langer werken. Het is aan de politici om dat te regelen. Er ìs actie nodig, natuurlijk. Na al die loze initiatieven. Het Zilverfonds van Vande Lanotte, zit daar eigenlijk nog iets in?"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234