Zaterdag 16/01/2021

Tijl van Limburg, ‘redder der verdrukten’

Een kunstdief die een merkwaardige idealist bleek te zijn, een jongen die plots wereldbekend werd maar een paar jaar later al in grauwe omstandigheden stierf: dat is het korte, hevige maar ook intrieste levensverhaal van Mario Roymans (1950-1979). De Morgen-journaliste Sue Somers schreef over hem een fraai boek. Haar partner Stijn Meuris vervolledigde het beeld met een Canvasdocumentaire die vanavond wordt uitgezonden.

Noodhulp voor Pakistan is niet alleen nu groot nieuws. Ook in 1971 was het niet uit de journaals weg te slaan: Bangladesh, toen nog Oost-Pakistan, kende ook dan overstromingen met catastrofale gevolgen. Het leidde zelfs tot The Concert for Bangladesh, het allereerste rockbenefiet ‘voor de goede zaak’, opgezet door ex-Beatle George Harrison en Ravi Shankar.

In België werd Pakistan/Bangladesh helemaal wereldnieuws door de roof van De liefdesbrief, een van de beroemdste schilderijen van de Delftse meester Johannes Vermeer. Dat was uitzonderlijk uitgeleend door het Amsterdamse Rijksmuseum aan het Brusselse Paleis voor Schone Kunsten voor een Europaliatentoonstelling. Op de vooravond van de officiële opening werd dit werk, de absolute blikvanger van de tentoonstelling, met een mesje uit het kader gesneden. Een blamage voor België. Gerecht en politie waren ervan overtuigd: dit kon alleen het werk zijn van een professionele bende kunstdieven, die een lang vooraf beraamd plan met vernuft en precisie hadden uitgevoerd.

Dat bleek dus niet zo, achteraf. Mario Roymans, een wat aparte 21-jarige jongen uit Nerem bij Tongeren, was met de trein naar Brussel gespoord om ‘een schilderij’ (het gaf niet welk) te stelen om met het losgeld de mensen van Oost-Pakistan te helpen. Hij wist voor zijn treinreis niet eens van het bestaan van De liefdesbrief of Vermeer af: dat was allemaal puur toeval.

De legende start wanneer hij zichzelf bekendmaakt als ‘Tijl’ (naar Uilenspiegel; wp). Le Soir maakt daar achteraf ‘Thyl de Limbourg’ van, de naam waaronder hij bekend werd, en bleef. Hij eiste tweehonderd miljoen frank losgeld (nu 50 miljoen euro). Het doek verborg hij onder de matras van zijn logeerkamer in het Limburgse restaurant De Soete Wey, waar hij als ober werkte.

En terwijl gerecht en rijkswacht een klopjacht organiseerden, begon heel Limburg en half België enige sympathie op te vatten voor ‘Tijl’, die zelf regelmatig de pers contacteerde om zijn geheim te bepleiten. Tot hij geklist werd door het personeel van een tankstation vanwaar hij in de telefooncabine live aan het bellen was met de BRT- (nu VRT-) nieuwsdienst. Na een achtervolging in Axel Nort-stijl, werd hij gevonden onder de mest in de koeienstal van de abdij van Herkenrode en gearresteerd. Zijn hele latere leven zou in het teken staan van wat hij net niet geworden was: ‘de redder der verdrukten’. En ook al maakte hij nog grotere plannen (hij wou de ‘Mona Lisa’ nog roven uit het Louvre, wp) zou dat latere leven ontluisterend kort worden: hij leefde even ongelukkig, zwervend als clochard in Parijs en stierf een een vroege, onwaardige dood. Hij was niet eens dertig.

Het boek van Sue Somers reconstrueert met veel zorg wat er nog samen te stellen is, en de documentaire van Stijn Meuris toont in gebaldere vorm the essentials van dat merkwaardige leven en van Mario Roymans, alias Tijl van Limburg.

Stijn Meuris: “Voor mij was het geen cadeau dat hij niet ‘Tijl van Antwerpen’ maar ‘Tijl van Limburg’ heette. Gelukkig keken Jan Stevens, de netmanager van Canvas, en de mensen van Woestijnvis door die regionale beperking heen, en zagen zij het universele verhaal achter Mario/Tijl, met eenzelfde romantiek als die van Don Quichote of Robin Hood.”

Ordinaire dief

“Er waren destijds ook non-believers, die Roymans geen idealist maar een ordinaire dief vonden. Dat is natuurlijk niet zo: een meesterwerk van Vermeer is onverkoopbaar, zeker als je er met een patattenmesje een centimeter afgesneden hebt.”

“Mario Roymans was wellicht écht geschokt door wat hij zag op tv van Pakistan. Vergeet niet dat de Belgische tv-kijker tot dan toe amper ellende had gezien op de buis, maar vooral Vlaamse feuilletons, zangwedstrijden en quizzen. Ze hadden een beetje Vietnam gehad, maar dat was een oorlog. Voor die generatie was een oorlog een legitieme vorm van ellende. Ineens kwam daar een humanitaire catastrofe bij, met stervende kinderen. En dan die grofkorrelige, zwart-witbeelden rechtstreeks in de living. Op ‘zachte’ mensen als Mario Roymans maakte dat een grote indruk. En hij vond écht dat een schilderijtje toch niets was vergeleken met dat leed. Dat hij eigenlijk geen misdaad had begaan. Toen hij van onder de koeienmest werd geplukt, was het eerste wat hij zei: ‘Ze kunnen niet meer tegen een grapje.’”

Mario. Het verhaal van Tijl van Limburg van Sue Somers is uitgegeven bij Borgerhoff & Lamberigts.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234