Donderdag 22/08/2019

Onrust Midden Oosten

Tijdbom Jemen tikt

Beeld REUTERS

De burgeroorlog in Jemen dreigt regionale grootmachten in zich mee te trekken, nu Saudi-Arabië volgens de VS troepen en zwaar materieel naar de Jemenitische grens heeft gestuurd. Saudi-Arabië wil mogelijk de opmars stoppen van sjiitische Houthi's, die worden gesteund door Iran.

De Houthi's marcheerden de afgelopen dagen naar het grotendeels soennitische zuiden van Jemen. Nadat zij de stad Aden tot op 40 kilometer waren genaderd, ontvluchtte president Abed Rabbo Mansour Hadi zijn paleis in de stad. Zijn huidige verblijfplaats is onbekend. Mogelijk heeft hij het land verlaten.

Deze week vroeg Hadi's regering het samenwerkingsverband van Arabische Golfstaten, waarvan Saudi-Arabië de grootste is, om in te grijpen. Saudi-Arabië waarschuwde daarop: "Als de staatsgreep door de Houthi's niet vreedzaam eindigt, zullen wij maatregelen treffen tegen deze crisis om de regio te beschermen."

Gisteren veroverden de Houthi's al een luchtmachtbasis nabij Aden, vanwaar Amerikaanse speciale troepen de strijd tegen Al Qaida in het land coördineerden. Amerikaanse en Britse militairen hebben Jemen inmiddels verlaten. Westerse ambassades hebben de deuren gesloten, en deze week trokken ook Golfstaten zoals Saudi-Arabië hun diplomatieke staf terug.

Daags ervoor overrompelden Houthi's Taiz, de derde stad van Jemen. Dinsdag openden zij het vuur op protesten tegen hun aanwezigheid daar. Zeker zes betogers stierven. Langs de straten van al-Houta, een andere stad even ten noorden van Aden, liggen de lijken van gesneuvelde strijders. In Aden zelf is het stil; de scholen en winkels zijn gesloten, ambtenaren is bevolen thuis te blijven terwijl de stad de naderende oorlog afwacht.

Jemens afglijden naar een burgeroorlog begon in september vorig jaar. Toen namen sjiitische Houthi-strijders, die zeggen dat de regering hun bevolkingsgroep heeft verwaarloosd, de hoofdstad Sanaa over. In januari ontbonden zij de regering en gaven president Hadi huisarrest. Pogingen tot onderhandelingen liepen op niets uit. Sinds Hadi vorige maand wist te ontsnappen naar de zuidelijke stad Aden, zijn alle gesprekken van tafel.

Plotseling verscheen ook de voormalige president Ali Abdullah Saleh, afgezet tijdens de Arabische opstanden in 2011, opnieuw ten tonele. Met aan hem loyale milities en legereenheden heeft hij zich aan de kant van de Houthi's geschaard, in de hoop dat de val van Hadi een vacuüm oplevert waarin hij kan proberen zijn verloren macht terug te krijgen.

Ontbinding van het land in een kluwen strijdende groepen is nu een reële mogelijkheid. Sjiitische Houthi's strijden met soennitische tribale milities, gesteund door respectievelijk Iran en Arabische Golfstaten, terwijl Al Qaida en Islamitische Staat groeien in het vacuüm. Dat is funest voor Jemen, levert gevaar op voor omringende landen, en bedreigt ook het Westen.

Beeld © EPA

Langdurige oorlog

"De grote vraag is wat de Golflanden nu doen", zegt Adam Baron van de European Council on Foreign Relations. "Als de GCC (het samenwerkingsverband van Arabische staten in de Golf, red.) troepen stuurt, zal dat het land richting volledige burgeroorlog duwen."

Volgens Baron is zo'n interventie mogelijk, maar niet waarschijnlijk; het zou betekenen dat Saudi-Arabië verzeild raakt in een langdurige oorlog die het waarschijnlijk niet wint. Jemen is een groot en onherbergzaam land, dat je niet zomaar even onder de voet loopt. Een beperkte actie in de vorm van luchtaanvallen zou Aden op korte termijn kunnen redden van de naderende Houthi's en Saleh's troepen. Dat brengt wel risico met zich mee dat Houthi's vanuit hun thuishaven in noordelijk Jemen onrust in Saudi-Arabië gaan creëren.

Wat de grootmachten in de regio ook besluiten, Jemen lijkt aan het begin te staan van een lange en bloedige strijd. Nu de strijdende partijen zich opsplitsen langs religie en steun zoeken van buitenaf, dreigt Jemen een nieuwe frontlijn te worden in de regionale strijd om invloed tussen het sjiitische Iran en soennitische grootmacht Saudi-Arabië. Daarmee groeit het risico op een sektarische oorlog, met als ultiem doemscenario een strijd zoals die in Irak en Syrië woedt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden