Woensdag 08/04/2020

tijd voor taal

Op 15 december is het weer tijd om uw spellingkennis te testen met het Groot Dictee der Nederlandse Taal, dit jaar geschreven door auteur Tommy Wieringa. Omdat De Morgen sponsor is van het evenement, maakt u zelfs kans om straks in Den Haag zelf mee te doen. Alles wat u daarvoor moet doen is de voorronde invullen (zie hiernaast). Uit de beste inzendingen worden tien kandidaten geselecteerd die samen met prominenten als Joost Vandecasteele, professor Bo Coolsaet en politicus Wouter Van Bellingen de Vlaamse eer mogen verdedigen. Voor de gelukkigen (en de meeschrijvers thuis) hier alvast wat tips ter voorbereiding.Door HAN CEELEN

‘Twee weken lang hard oefenen met het Groene Boekje”, antwoordt oud-winnares Elsie Ribbens (vier fouten in 2005) op de vraag wat de ideale voorbereiding is op het Groot Dictee der Nederlandse Taal. Mady Van Goethem, in 2007 de beste met één foutje meer, heeft een ander advies: “Ik zou me concentreren op lijsten met moeilijke woorden.”

Al sinds het bestaan van het Groot Dictee wordt er onder de deelnemers driftig gediscussieerd over de vraag wat nu de beste voorbereiding is op het evenement. Hoe krijg je al die ingewikkelde grammaticaregels onder de knie? En welke lijsten moet je doornemen om te zorgen dat je niet wordt verrast door woorden als przewalskipaard, tseetseevlieg of guichelheil?

Een eenduidig antwoord op die vraag is lastig te geven, blijkt uit onze rondvraag bij kenners en oud-winnaars. Sommigen, zoals taaljournalist en Van Dalemedewerker Ludo Permentier, zweren bij de leidraad van het Groene Boekje. Daarin worden in 108 pagina’s de uitgangspunten van de spelling besproken aan de hand van regels en voorbeelden. Anderen vinden de leidraad niet helder en streng genoeg, en adviseren om lijstjes met moeilijke woorden te leren. De bekendste daarvan is de Dikke Drieduizend, een lijst die is samengesteld door het genootschap Onze Taal. Permentier: “Het allerbeste is natuurlijk om beide te doen, maar dan ben je wel heel wat tijd kwijt.”

Eenvoudig is de voorbereiding dus niet, en dat is misschien maar goed ook, want juist de hoge moeilijkheidsgraad maakt dat het Groot Dictee ook na twintig edities nog onverminderd populair is. Het programma werd ooit bedacht door de Nederlandse (en later Belg geworden) televisiemaker Jef Rademakers. Bij de eerste editie deden alleen Nederlandse topspellers en prominenten mee, maar vanaf 1991 stuurt ook Vlaanderen elk jaar een afvaardiging naar de Eerste Kamer in Den Haag. Een belangrijke troef van het programma is ook dat kijkers zelf kunnen meedoen. Elk jaar weer schrijven tienduizenden mensen thuis mee met de presentatoren Martine Tanghe en Philip Freriks. Nog eens duizenden doen mee aan de voorrondes in de hoop zich in Den Haag te kunnen bewijzen.

Veel van de laatsten zijn echte dicteetijgers, zoals Elsie Ribbens. Voor ze in 2005 werd geselecteerd voor het Groot Dictee, deed de Zingemse al verscheidene keren mee aan het intussen ter ziele gegane Groot Nederlands Dictee van het Davidsfonds. “Als je het Groot Dictee wilt winnen, moet je eigenlijk voortdurend bezig zijn met spelling”, zegt Ribbens. “Ik ben zelf ondertitelaar, dus ik werk dagelijks met taal. Maar zelfs buiten mijn job houdt het me bezig.”

Ook Mady Van Goethem is een echte taalfreak. In de brieven die ze schrijft als secretaresse in de medische praktijk van haar echtgenoot streeft ze immer naar een zo correct mogelijk taalgebruik. “Ik ben altijd gefocust op woorden. Dingen waaraan ik twijfel, zoek ik meteen op in de Van Dale.”

Moment suprême

Toch denkt Permentier dat ook minder fanatieke deelnemers hoge ogen kunnen gooien bij het Groot Dictee. Permentier kan het weten, want hij begeleidde jarenlang de Vlaamse kandidaten naar Den Haag. Ook maakte hij deel uit van de jury van het Groot Dictee. “De meeste dictees, ook die van dit jaar, zijn gebaseerd op regels”, zegt hij. “Als je die kent, kom je al een heel eind. Daarvoor hoef je echt geen duizenden woorden uit je hoofd te leren.”

Bovendien, zo weet Permentier, kunnen zelfs de beste spellers op het moment suprême bevangen worden door de zenuwen. “Dan gaan ze twijfelen, dingen veranderen. Mijn advies voor deelnemers is daarom: ga er relaxed naartoe. Je kunt maar een keer meedoen. Vat het op als een feest.”

Hoogtepunt van de voorbereiding vindt Permentier de gezamenlijke busrit van de Vlaamse deelnemers naar Den Haag (een traditie die ‘De Morgen’ in ere houdt, nvdr.): “Ik heb die bus altijd gezien als het geheime wapen van de Vlamingen. Onderweg worden woordenlijsten voorgelezen, tips uitgewisseld. Daardoor ontstaat echt een teamgevoel, zodat mensen boven zichzelf uit kunnen stijgen.” Volgens Permentier is dit zelfs een van de redenen waarom de Vlamingen het relatief goed doen bij het dictee. Van de twintig voorgaande edities wonnen Nederland en Vlaanderen er elk tien, maar Vlaanderen kent meer laureaten omdat er in 2001 drie winnaars waren. “Kijk maar naar de tv-interviews vooraf”, zegt Permentier. “De prominente Nederlanders zeggen dan: ‘Spelling zal me aan mijn reet roesten.’ De Vlamingen zeggen: ‘Ik wil hier toch niet belachelijk gemaakt worden.’ Dat komt door de sfeer in de bus.”

Geen zin in de schaar?

Vanaf vandaag kunt u op het internet meedoen aan de voorronde

www.demorgen.be/grootdictee

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234