Zondag 19/09/2021

AnalyseVaccinatiecampagne

Tijd voor soepelere coronaregels in Vlaanderen? ‘Eigenlijk doet Wallonië het beter’

Premier De Croo en Vlaams minister-president Jambon. Beeld EPA
Premier De Croo en Vlaams minister-president Jambon.Beeld EPA

Terwijl de vaccinatiecampagne in Brussel hapert, oogst Vlaanderen internationaal lof voor zijn hoge vaccinatiegraad. Maar of Vlaanderen daardoor ook sneller kan versoepelen dan andere delen van het land? ‘Eigenlijk is de situatie in Wallonië beter dan die in Vlaanderen.’

Aan de toog hangen, zonder mondmasker naar de winkel gaan of een groot familiefeest in de woonkamer geven: als de deltavariant geen roet in het eten gooit, beslist het Overlegcomité eind augustus dat er weer een aantal versoepelingen mogelijk worden vanaf september. De vaccinatiecampagne loopt immers als een trein. Meer dan 8 miljoen Belgen hebben al zeker één coronaprik gekregen.

Daarbij spreken we met twee woorden, want we zijn nog niet uit de gevarenzone. Zowel de besmettingen, de ziekenhuisopnames als de sterfgevallen zitten in een stijgende lijn. “Op dit ogenblik is er weinig reden tot paniek. De vaccinaties doen hun werk, dus de stijging verloopt zeer traag. Maar de aanname dat de toename van de besmettingen geen effect zou hebben op de ziekenhuisopnames, klopt duidelijk niet. We zitten nog altijd in een fase waarin het uit de hand kan lopen”, zegt Geert Molenberghs, professor biostatistiek aan de KU Leuven.

Vooral in Brussel is het plaatje niet zo rooskleurig. Volgens de meest recente cijfers van gezondheidsinstituut Sciensano heeft nog maar 62 procent van de volwassenen er al een eerste prik gekregen. Daarmee hinkt Brussel achterop tegenover Vlaanderen, dat aan 90 procent zit. De lage vaccinatiegraad en de hoge bevolkingsdichtheid geven het virus vrije baan om slachtoffers te maken. De besmettingen in Brussel liggen dan ook een pak hoger dan in de rest van het land.

Vlaamse Freedom Day

Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) droomt al een tijdje van een soort ‘Freedom Day’ zoals in het Verenigd Koninkrijk. Op 19 juli gooide premier Boris Johnson de nachtclubs weer open en verdween de mondmaskerplicht. “Als we met 90 procent gevaccineerde volwassenen nog niet naar het oude normaal kunnen, wanneer dan wel?” Desnoods moet Vlaanderen maar sneller kunnen versoepelen dan andere delen van het land, laat hij weten via zijn woordvoerder. “Waarom zou je de scholen in Oostende moeten beperken omdat ze in Brussel een probleem hebben?”

Helemaal nieuw is het idee niet. Eind 2020 voerde Vlaanderen al een soepelere avondklok in dan de andere gewesten. In Vlaanderen moest je binnenblijven tussen middernacht en vijf uur ’s ochtends, terwijl je in Brussel en Wallonië al twee uur vroeger thuis moest zijn: tussen tien uur ’s avonds en zes uur ’s ochtends. “Dat verschil leidde toen niet tot een grote volksverhuizing richting Vlaanderen”, merkt het kabinet-Jambon op. Uiteindelijk stelde Wallonië zijn avondklok af op die van Vlaanderen.

Het vaccinatiecentrum van Brussels Expo.  Beeld BELGA
Het vaccinatiecentrum van Brussels Expo.Beeld BELGA

De hamvraag is of de leden van het Overlegcomité akkoord gaan met een differentiatie tussen de regio’s. Tot nu toe stonden de federale leden op de rem, waardoor Jambons eerdere vragen om sneller te versoepelen op een koude steen vielen. “We kunnen geen voorafname doen op het Overlegcomité. Maar in het algemeen kunnen we stellen dat we altijd proberen om zoveel mogelijk uniformiteit na te streven in de coronamaatregelen”, zegt de woordvoerster van federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit).

Anderzijds wordt er al nagedacht over het einde van de federale crisisfase, waarna het beheer van de crisis veel meer bij de regio’s zal komen te liggen. Dat schept mogelijkheden.

Wallonië beter dan Vlaanderen

In wetenschappelijke hoek zijn de meningen verdeeld. Viroloog Marc Van Ranst is principieel niet tegen, maar stelt wel twee belangrijke voorwaarden. Ten eerste moet iedereen de kans hebben gekregen om twee prikken te krijgen. “Dat wil zeggen dat weigeraars de kans moeten hebben gehad om van gedacht te veranderen, en dat alle 12- tot 15-jarigen gevaccineerd zijn”, klinkt het. In Vlaanderen zal dat ten vroegste in september lukken. Ten tweede moeten politici nadenken of een differentiatie tussen regio’s wel wenselijk is.

“Sowieso zijn de opties beperkt, want het verschil mag geen incentive zijn voor onnodige verplaatsingen”, legt Van Ranst uit. “Het is bijvoorbeeld geen goed idee om discotheken eerder te openen in Vlaanderen, want dan zakken fuifbeesten uit Brussel af naar Vilvoorde. Mondmaskerdracht afschaffen in winkels kan misschien wel. Maar dan nog moet de politiek op voorhand nadenken over een exitstrategie. Wat gaat ze bijvoorbeeld doen als de vaccinatiegraad in sommige delen nooit hoog genoeg wordt?”

Een pop-up vaccinatiecentrum in Antwerpen-Noord. Beeld Klaas De Scheirder
Een pop-up vaccinatiecentrum in Antwerpen-Noord.Beeld Klaas De Scheirder

Ook Molenberghs vindt dat plaatselijke soepelere regels moeten kunnen “als de situatie lang genoeg goed blijft”. Hij waarschuwt echter dat we ons niet mogen blindstaren op de vaccinatiegraad. “Als je Waals-Brabant (dat slecht scoort, adb) buiten beschouwing laat, is de virologische situatie in Wallonië eigenlijk beter, ondanks de lagere vaccinatiegraad. De circulatie van het virus is er namelijk lager, mogelijk omdat mensen er minder naar internationale hotspots afreizen.” Kortom, plaatselijke maatregelen moeten ook op de coronacijfers worden afgestemd.

Of het zover komt, valt hoe dan ook te bekijken. Als Brussel een inhaalbeweging maakt, stelt het probleem zich niet. Een alternatieve optie is ook nog steeds om te differentiëren tussen wel- en niet-gevaccineerden, zoals in Frankrijk of New York.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234