Woensdag 07/12/2022

Tijd van goedkope olie is voorbij

Belgische truckers voeren volgende week protest tegen de stijgende brandstofkosten. Automobilisten schrikken zich rot aan de pomp. Faillissementen bedreigen de luchtvaart. De prijs voor een vat olie is dan ook in één jaar tijd bijna verdubbeld. Tien prangende vragen over de oliecrisis.

door Emmanuel Vanbrussel

1Hoeveel energie heeft de wereldeconomie nodig?

Almaar meer. Het wereldenergieverbruik is in 2007 met 2,4 procent gestegen tot 11 miljard ton aardolie-equivalent, zo blijkt uit een nieuw rapport van oliegigant BP. In Azië nam het verbruik het snelst toe: in China met 7,7 procent en in India met 6,8 procent. In de Europese Unie daarentegen daalde het met 2,2 procent. Duitsland ging het meeste naar omlaag (min 5,6 procent), België bleef ongeveer stabiel. Aardolie is de belangrijkste energiebron, voor steenkool en aardgas. De olieconsumptie steeg in 2007 met 1,1 procent tot 85,22 miljoen vaten per dag. Dat zijn bijna 12 miljoen vaten meer dan tien jaar geleden.

2 Waarom stijgen de olieprijzen zo fel?

Door de wet van vraag en aanbod. Terwijl de consumptie toenam met 1,1 procent zakte de productie vorig jaar met 0,2 procent. Een hogere vraag bij een krimpend aanbod heeft een stijgende prijs tot gevolg. Een gelijklopend fenomeen doet zich voor op de gasmarkt. BP-directeur Tony Hayward in The Financial Times: "De vraag naar energie wereldwijd was bovengemiddeld in 2007 en voor het vijfde jaar op rij, gestuwd door de snelste economische groei sinds begin jaren zeventig, en daartegenover stond geen hoger aanbod van olie en gas."

3Is China de grootste slokop?

China is misschien de snelste groeier, maar nog niet de grootste slokop inzake energieverbruik. Dat zijn nog altijd de VS, goed voor meer dan 21 procent van het wereldtotaal. China is de nummer twee met bijna 17 procent van de energieconsumptie. Maar China was in 2007 wel goed voor 52 procent van de groei in het energieverbruik. De Aziatische reus heeft vooral een enorme honger naar steenkool. China verbruikt 41 procent van het wereldtotaal, of dubbel zoveel steenkool als de VS. 4Drijven speculanten de olieprijs kunstmatig op?

"Ja, maar dat is niet doorslaggevend", verklaarden zowel Gazprombaas Alexei Miller als BP-topman Tony Hayward. De topman van Gazprom stelde afgelopen dinsdag in het Franse Deauville dat "de acties van de speculanten een grote, maar geen beslissende invloed hebben" op de oliemarkten. Speculatie op de financiële markten kan dus aan de basis liggen van tijdelijke pieken, maar vormt geen verklaring voor de onderliggende stijgende trend van de olieprijs.

5Hoelang blijft de olieprijs nog stijgen?

De prognoses lopen fel uiteen. Niemand weet het eigenlijk, omdat we op onbekend terrein zitten. Wat vaststaat, is dat de olieprijs al zes jaar op rij in de lift en dat zo'n continue stijging sinds de start van het olietijdperk, zeg maar 1850, nooit eerder is gebeurd. Alexei Miller, als topman van Gazprom en een van de meest gezaghebbende stemmen in het debat, joeg de financiële markten schrik aan door te voorspellen dat de prijs voor een vat olie nog zal stijgen tot 250 dollar. Maar wanneer die kaap wordt gehaald, zei hij er niet bij. "Nu gaan we naar een niveau dat nooit eerder werd bereikt. Het perspectief is 250 dollar per vat."

6Hoeveel olie is er eigenlijk nog?

We kunnen nog even voort, maar de bron is niet onuitputtelijk. De wereldwijde oliereserves komen uit op 1.238 miljard vaten, zo weet BP. Daarmee kan de wereld nog 41,6 jaar verder, dus ongeveer tot 2050. Ter vergelijking: er is nog voor 60,3 jaar aardgas en voor 133 jaar steenkool.

7Waar zitten die oliereserves?

Ruim een vijfde van alle reserves zit in één land, Saoedi-Arabië (261 miljard vaten). Het hele Midden-Oosten is goed voor 61 procent van de wereldreserves. Dat zijn tenminste de officiële cijfers. Of die kloppen met de realiteit is maar de vraag, omdat vooral de landen uit het Midden-Oosten niet altijd transparant zijn over hun oliereserves, om politieke en commerciële redenen. Barham Salih, vicepremier van Irak, deed in dat verband een opmerkelijke uitspraak. Hij verklaarde in april aan het persbureau Reuters dat de totale oliereserves van Irak kunnen oplopen tot 350 miljard vaten. Dat is drie keer zoveel als nu wordt aangenomen. "Ik ben bedroefd dat het politiek lastig erkennen is wat iedereen weet: de oorlog in Irak gaat grotendeels om olie", zegt Alan Greenspan, oud-voorzitter van de Amerikaanse Centrale Bank, in zijn recente biografie.

8Kunnen nieuwe olievondsten redding brengen?

Het cijfer van 1.238 miljard vaten is de 'bewezen' oliereserve. Daarover zijn geologen en ingenieurs het eens dat ze met de huidige technologie opgepompt kan worden. Mocht er een nieuwe grote oliebron gevonden worden, dan moet je dat cijfer opwaarts bijstellen. Maar de laatste grote ontdekking is al zestig jaar oud. Het gigantische Ghawa-olieveld in Saoedi-Arabië werd ontdekt in 1948. Dat kan erop wijzen dat 'gemakkelijke' olievondsten verleden tijd zijn.

Dit is de discussie over 'peak oil', het moment waarop de olieproductie haar piek bereikt. Ook op dat punt is er geen eensgezindheid onder geologen en olieproducenten. Het Franse oliebedrijf Total voorspelt dat de mondiale olieproductie nog voor 2020 zal plafonneren op 100 miljoen vaten per dag. Daarmee is Total pessimistischer dan het Internationaal Energieagentschap, dat met zijn schattingen op een limiet van 103 à 116 miljoen vaten per dag tegen 2030 uitkomt, in vergelijking met de huidige dagproductie van 85 à 87 miljoen vaten.

10Bedreigt de stijgende olieprijs de economische groei op lange termijn?

Dat zal afhangen van de ontwikkeling van alternatieve brandstoffen, zoals water- en zonne-energie, maar vooral van de energie-efficiëntie van de snelste groeiers. Als China en India erin slagen om hun snelle groei te combineren met een matige stijging van hun energieverbruik dan wordt het probleem al meer beheersbaar. Bemoedigend is dat Europese landen, met Duitsland op kop, er nu al in slagen economische groei te combineren met een lager energieverbruik. Japan scoort op dat vlak zelfs nog beter.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234