Dinsdag 04/10/2022

AchtergrondAbortus

Tijd om mannen te betrekken bij abortus: ‘De grond zakte onder mijn voeten weg’

null Beeld Gwen Vanderstraeten
Beeld Gwen Vanderstraeten

In 2019 vonden 18.027 zwangerschapsafbrekingen plaats in ons land, maar bij een kwart van die gevallen wisten de partner niets van de ingreep af. Verwekkers zouden meer betrokken moeten worden, pleiten studenten van de Arteveldehogeschool die er onderzoek naar deden. ‘Anders dreigt emotionele schade.’

Paul Notelteirs

Terwijl veel jongeren in ons land hun achttiende levensjaar behoorlijk zorgeloos beleven, maakte Matisse (22) op die leeftijd een van de moeilijkste periodes in zijn leven door. Hij was maar net uit elkaar met zijn vriendin toen ze hem plots liet weten dat ze in verwachting was van zijn kind. “Toen ze me opbelde en het nieuws vertelde, zakte de grond onder mijn voeten weg”, vertelt hij.

Matisse en vriendin beslisten snel dat de zwangerschap niet voltooid kon worden. “We studeerden nog en waren niet klaar om zulke verantwoordelijkheden op te nemen.” Zijn voormalige schoonfamilie zorgde er voor dat hij buiten het abortusproces gehouden werd. “De communicatie verliep moeilijk en ik wist daarom niet hoe of wanneer de ingreep precies zou plaatsvinden. Vier jaar later knaagt die onwetendheid nog.”

Trauma-experts

Matisse is niet de enige verwekker die de afgelopen jaren het gevoel had dat hij te weinig betrokken werd bij de abortus van zijn (ex-)partner. Dat blijkt uit een onderzoeksproject over de relatie tussen mannen en abortus van een groep laatstejaarsstudenten aan de Arteveldehogeschool. Hun werk verweeft getuigenissen van mannen die ooit een zwangerschapsbeëindiging van nabij meemaakten met verhalen van artsen en trauma-experts.

Uit de studie blijkt dat verwekkers vaak emotionele schade ondervinden als ze zich te weinig kunnen bezighouden met de keuze voor een abortus. “De onbetrokkenheid van mannen toont zich al in wetteksten”, zegt studente Amber Scheerlinck, die het onderzoek samen met drie andere studenten voerde. “In de Belgische abortuswetgeving wordt het woord ‘vrouw’ bijvoorbeeld 19 keer vermeld, maar in de tekst is nergens sprake van de termen ‘man’ of ‘partner’.”

Scheerlinck en haar studiegenoten willen daarom het standpunt van de man binnen de abortuskwestie aankaarten. “Het moet mogelijk zijn om een grotere rol voor de man uit te denken zonder meteen in de dystopische wereld van The Handmaid’s Tale (roman van Margaret Atwood waarin vrouwen broedmachines zijn, PN) te belanden.”

Infobrochures voor vrouwen

De Nederlandse schrijver en journalist Basti Baroncini (39) sluit zich aan bij die visie. Zeventien jaar geleden werd zijn toenmalige vriendin ongewenst zwanger en ondervond hij aan den lijve dat mannen in Nederland even weinig aandacht krijgen bij abortusprocedures als in België. “Nadat de foetus weggehaald werd, voelde me ik een tijdje neerslachtig. Rationeel was ik er zeker van dat we de juiste keuze hadden gemaakt, maar moreel stelde ik me nog vragen bij de abortus. In die periode viel me ook op dat informatiebrochures over het onderwerp zich enkel tot vrouwen richtten.”

Dat inzicht zette hem ertoe aan het boek Man & abortus te schrijven: “Een zwangerschapsbeëindiging is geen marginaal fenomeen. Ongeveer een op de vijf mannen in België en Nederland krijgt er tijdens zijn leven mee te maken. Ik vind dat het een teken van emancipatie is om als verwekker een actieve rol te spelen in dat proces. Al moet dat natuurlijk gebeuren zonder de autonomie van de vrouw te schaden.”

Zeggenschap

De laatste bedenking van Baroncini is cruciaal. Want hoe doe je dat, mannen meer bij een abortus betrekken zonder het fundamentele zeggenschap van de vrouwen te beknotten? Joke Vandamme, doctor in de gezondheidswetenschappen, gelooft alvast dat het kan. “Uit onderzoek blijkt dat verwekkers die op de hoogte zijn van een zwangerschap de keuze voor een abortus meestal in gelijke mate steunen als hun partners. Onenigheid tussen partners over het lot van de foetus komt slechts in mindere mate voor.” In dat laatste geval vindt ook Baroncini dat vrouwen de ultieme beslissing in handen moeten houden.

De belangrijkste vraag blijft dan welke maatschappelijke initiatieven mogelijk zijn om mannen nauwer bij de zwangerschapsbeëindiging te betrekken. Cruciaal voor Baroncini is een inclusievere wettekst, waarin ook woorden als ‘partner’ of ‘verwekker’ vermeld staan. Daarnaast vindt hij dat hulporganisaties een belangrijke rol kunnen spelen en ziet hij soelaas in de abortuscentra. “Zij zouden zich meer kunnen openstellen voor verwekkers en sneller kunnen doorverwijzen naar traumatherapeuten."

Seksuele opvoeding

Carine Vrancken, directeur van de Unie van Nederlandstalige Abortuscentra (LUNA), is het daar niet per se mee eens. “De zwangere vrouw mag zelf kiezen wie ze meebrengt. We spreken liever geen waardeoordeel uit over welke vertrouwenspersoon dat dan precies is. Als iemand de keuze maakt om de verwekker niet mee naar het abortuscentrum, zit er meestal een relationeel haar in de boter.”

Volgens haar is het waardevoller om meer op seksuele opvoeding in te zetten. “Zodat mensen op jonge leeftijd respect voor elkaars grenzen leren opbrengen. Dat zal veel meer emotioneel leed voorkomen dan wanneer we vrouwen dwingen om een verwekker mee te nemen naar de abortuskliniek.”

Abortus: ook een mannenzaak, het onderzoeksproject van Amber Scheerlinck, Rano Pulatova, Maarten Bockstaele en Francis Pauwels, is hier raadpleegbaar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234