Maandag 14/10/2019

Tijd om komaf te maken met belastingparadijzen (of toch de term)

Oud-belastingtopman van de OESO Jeffrey Owens gebruikte ooit de treffende oneliner: "Niemand is verbaasd wanneer ik hen vertel dat het grootste belastingparadijs ter wereld een eiland is. Ze kijken alleen raar op wanneer ik hen vertel dat dit eiland Manhattan is." Daarmee wilde hij het problematische cliché van kleine Caraïbische eilandjes als een soort bugs in de anders goed werkend internationale belastingsoftware ontkrachten. Hoewel 'Paradise Papers' lekker bekt als naam voor de recent gelekte documenten van advocatenkantoor Appleby, is het tijd om de hypocriete term 'belastingparadijs' te schrappen.

Tal van onderzoeksrapporten uit de academische en ngo-wereld tonen hetzelfde aan: zowat alle landen, ook en vooral westerse, bieden off-shorevoordelen. België heeft nog steeds een bankgeheim, terwijl ze zich in Jersey, vaak via Londen, op trusts focussen. Dit stelt vermogende personen in staat om hun inkomen niet aan te geven en zo belasting te ontduiken.

Andere, zoals Luxemburg en Nederland, specialiseren dan weer in multinationals toelaten hun belastingvoet gevoelig te verminderen door op papier hun winst naar die landen te verschuiven. Zo ontstaat een kloof tussen boekhouding en economische werkelijkheid. Multinationals ontwijken zo op een legale manier belastingen. Hier draaien LuxLeaks en nu ook de Paradise Papers om.

Terwijl ontduiking ronduit illegaal is, is belastingontwijking veel meer een grijze zone. Sommige constructies die de Paradise Papers blootlegden zijn zeer problematisch, terwijl andere dat niet zijn. Er zijn zowel legitieme manieren om minder belastingen te betalen, als legitieme redenen om dat via een belastingparadijs te doen. Grote kans dat uw pensioenfonds aanwezig is in Bermuda. Aan de andere kant kan wie wil perfect in Europa terecht voor methodes om legaal of illegaal minder belasting bij te dragen. Noch een terugslag naar Caraïbische eilandjes, noch een guilty by association-benadering van wie genoemd is in die lekken helpen ons dus fundamenteel vooruit. Al wil ik niemand het plezier ontzeggen een Trump-minister van zijn voetstuk te zien vallen.

Druk op de ketel

Er is in een heel korte periode grote vooruitgang geboekt om deze problemen aan te pakken. De lekken speelden daarbij een grote rol om druk op de ketel te zetten. Een grote groep landen wisselt via de OESO nu automatisch bankgegevens uit om belastingontduiking te beperken. Het BEPS-project van de OESO was een eerste stap om belastingontwijking door multinationals aan te pakken.

Alleen zien we dat westerse landen zichzelf proberen te ontzien. De VS stappen niet mee in de globale gegevensuitwisseling maar hanteren hun eigen, minder wederkerig, systeem. Bij de BEPS-onderhandeling zorgden de Amerikanen dat digitale bedrijven buiten schot bleven, terwijl enkele Europese landen hun eigen belastingvoordelen voor onderzoek en innovatie afschermden.

Ondertussen werkt de EU aan een zoveelste zwarte lijst van belastingparadijzen, als een soort virusscanner. Daar zal Fiji als niet-transparant opstaan omdat het geen bankgegevens uitwisselt, maar vindt minister Van Overtveldt (N-VA) het "een beetje vergezocht" dat de VS er zou op staan (VRT, 6/11/17). Het criterium is nochtans duidelijk: deelnemen aan het OESO-systeem. Grote kans dat Nauru niet voldoet aan het punt eerlijke belastingcompetitie, terwijl Nederland het op dit vlak veel bonter maakt.

Die lijst wordt een maat voor niets zolang EU-landen en de VS niet voldoen aan de eisen die ze van zogeheten belastingparadijzen verwachten. De lekken komen niet door enkele bugs in het systeem, de hele software zit vol gaten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234