Vrijdag 18/06/2021

Onderzoek

Tieners zijn betere, maar ook luie burgers

null Beeld Hollandse Hoogte / Dingena Mol
Beeld Hollandse Hoogte / Dingena Mol

Er is nog werk voor de boeg, maar Vlaamse jongeren scoren plots veel beter op vlak van burgerschap. Zo hechten ze veel belang aan het milieu en gelijke rechten voor iedereen Dat blijkt uit de nieuwe internationale onderwijsstudie ICCS. 

Vlaamse jongeren zijn ogenschijnlijk opeens veel betere burgers. Met een totaal van 537 punten, het gemiddelde is 517, eindigen onze veertienjarigen met een achtste plaats in de internationale subtop. Wel gaapt er ook in dit onderzoek een forse kloof in ons onderwijs. Leerlingen met een migratie-achtergrond scoren gemiddeld 59 punten lager. Dat blijkt uit de International Civic and Citizenship Education Study (ICCS). Aan dit vergelijkend onderwijsonderzoek van IEA werkten 14-jarigen uit 24 landen of regio’s mee, onder wie dus 2.931 Vlaamse tieners.

Ten opzichte van de vorige editie gooit de Vlaamse jeugd fors hogere ogen. Met een stijging van 23 punten doen slechts drie landen het relatief gezien beter. Er was dan ook veel ruimte voor verbetering. In 2009 bleven de Vlaamse jongeren op zo goed elk vlak onder het gemiddelde. Zo werd duidelijk dat ze minder belang hechtten aan democratische rechten en waarden en sowieso eerder beperkt politiek geïnteresseerd waren. Sindsdien groeide de roep om een apart vak burgerschap, een stap die het Gemeenschapsonderwijs (GO!) vanaf dit jaar in de eerste scholen heeft gezet.

Grondwet

Als het gaat over de klasvloer duiken er wel enkele opmerkelijke vaststellingen op. Vlaamse leerlingen vinden minder dan gemiddeld dat ze hebben geleerd hoe er wetten worden gemaakt of hoe er gestemd wordt. Amper 36 procent vindt dat ze weten hoe in ons land burgerrechten worden beschermd. Op vlak van milieubescherming en economie geeft dan weer een grote meerderheid aan dat ze daar voldoende over hebben geleerd.

Een verklaring hiervoor lijkt te vinden bij de leerkrachten. Zij voelen zich in hun sas als ze moeten lesgeven over milieu, gendergelijkheid, verantwoord internetgebruik en kritisch en onafhankelijk denken. Maar als het gaat over mensenrechten, stemrecht, burgerrechten, de EU en de grondwet en politieke systemen voelen zij zich vaak niet goed of onvoldoende voorbereid. Telkens weer behalen ze de (bijna) laagste score van alle onderzochte landen. Om een idee te geven: zo’n 43 procent van de Vlaamse leerkrachten voelt zich goed als er moet worden lesgegeven over de grondwet en politieke systemen. Het internationaal gemiddelde ligt op 73 procent.

Zelf geven de leerkrachten in grote mate aan dat ze minder vrijheid hebben om in de klas eigen accenten te leggen. Voorts stellen ze dat ze minder bijscholing krijgen. “We hebben dit ook in eerdere onderzoeken gezien”, zegt pedagoog Pedro De Bruyckere (Arteveldehogeschool). “Ik hoor vaak van aankomende leerkrachten dat zij onze staatsstructuur zeer complex vinden. Een onderwerp als milieubescherming is dan plots zeer behapbaar. Er wordt in elke klas bijvoorbeeld afval gesorteerd.”

Ook de leerlingen mogen de hand in eigen boezem steken. Zij blijven redelijk passief. Er wordt in verhouding vaker naar het nieuws gekeken en er wordt vaker met de ouders gepraat over wat er in de wereld gebeurt, maar veel actie wordt er niet ondernomen. Zo zijn de Vlamingen van alle onderzochte gebieden nog altijd het minst geïnteresseerd om zelf aan de slag te gaan met politiek. Ze voelen er minder voor om bij een politieke partij of vakbond te gaan, zelf op te komen als kandidaat of lid te worden van een partij.

De verwachte electorale deelname blijft nipt achter bij het gemiddelde, al vallen er in Vlaanderen ten opzichte van 2009 wel forse stijgingen te noteren. Zo denkt 81 procent te gaan stemmen bij de lokale verkiezingen, 80 procent wil federaal zijn stem laten horen en 62 procent wil ook deelnemen aan de Europese verkiezingen. “Je ziet het ook op school”, zegt De Bruyckere. “Scholen zetten er echt fors op in, maar een groot deel van de leerlingen neemt niet of nauwelijks deel aan het schoolbestuur. Er heerst een zekere passiviteit, waarbij zelf participeren een brug te ver is.”

Terreur

Wel positief: Vlaamse veertienjarigen scoren sterk op vlak van gendergelijkheid en hechten meer belang aan gelijke rechten voor alle etnische groepen. Ook loopt de jeugd warm voor het milieu. In bijna geen enkel ander land, op Colombia na, zien meer jongeren klimaatverandering als een bedreiging voor de toekomst van de aarde. In totaal denkt 72 procent van de Vlamingen er zo over, tegenover 55 procent gemiddeld. Er bestaat minder schrik voor terrorisme, criminaliteit of gewapende conflicten.

burgerschap Beeld Bart Hebben/Jan Straetmans
burgerschapBeeld Bart Hebben/Jan Straetmans
null Beeld Bart Hebben/Jan Straetmans
Beeld Bart Hebben/Jan Straetmans
burgerschap Beeld Bart Hebben/Jan Straetmans
burgerschapBeeld Bart Hebben/Jan Straetmans
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234