Donderdag 12/12/2019

Tienerfilms die dieper gaan

Films over jongeren die rebelleren, bendeoorlogen voeren en experimenteren met drugs en seks: ze zijn als een sociale barometer, een spiegel die de kijker meevoert in de complexe leefwereld van adolescenten die met vallen en opstaan het leven en zijn valkuilen leren kennen. Tienerfilms zijn uiteraard niet nieuw, maar Gus Van Sants Elephant en Catherine Hardwickes Thirteen laten zien dat elke generatie zijn eigen strijd voert.

Deze week komt Elephant in de zalen, de nieuwe film van de Amerikaanse regisseur Gus Van Sant Elephant toont het 'doodgewone' verhaal van een gewone schooldag met dodelijke afloop. Overdreven, zegt u? Niet volgens Van Sant, die erop wijst dat er gedurende de afgelopen jaren niet minder dan acht massaal dodelijke schietincidenten hebben plaatsgevonden op scholen, Elephant verwijst trouwens rechtstreeks naar de schietpartij in Columbine High School in april 1999. Een film maken over dit thema is niet meer dan het rapporteren van een tijdgeest, zegt hij.

De tijdgeest, dat is ook wat regisseur Catherine Hardwicke in haar debuutfilm Thirteen wil vatten. In Thirteen volgt de camera de leefwereld van Tracey, een meisje van dertien dat erg graag tot de populaire kliek wil horen, en daarvoor tot het uiterste gaat. Ze steelt om in de gratie te komen van Evie, het haantje-de-voorste van haar jaar, en laat zich volledig beïnvloeden door haar. Tracey verandert van de ene op de andere dag van een voorbeeldig schoolmeisje dat nog met Barbies speelt in een spijbelende, drugsgebruikende en seksueel actieve tiener die in zo'n neerwaartse spiraal terechtkomt dat het bijna niet anders kan dan slecht aflopen.

Nieuw is het thema van de groeipijnen niet, beaamt Catherine Hardwicke in een gesprek met De Morgen. Er zijn talloze Hollywood-films geproduceerd over de pijn van het jong zijn, het willen behoren tot een bepaalde groep, het failliet van het gezin en de het spelen van gevaarlijke emotionele en seksuele spelletjes. Maar wat wel vernieuwend is aan haar film, en ook aan die van Gus Van Sant, is dat beide scenario's werden geschreven met medewerking van adolescenten.

Van Sant interviewde een aantal scholieren voordat hij zijn dialogen schreef, Hardwicke ging nog een stap verder en schreef haar script samen met Nikki Reed, een meisje van dertien dat zelf even boven de afgrond had gehangen. Reed is de dochter van de ex-vriend van Hardwicke, de regisseur zag het meisje in enkele dagen veranderen van een bloem in een onzekere maar erg stoere Lolita die 's morgens meer dan twee uur aan haar make-up spendeerde, stopte met eten om slank te blijven en haar ouders hartsgrondig begon te haten. Hardwicke wist tot haar door te dringen door haar te enthousiasmeren voor het medium film, en ze stelde voor om het verhaal in een scenario te gieten.

Uiteindelijk debuteert Nikki Reed ook als actrice in Thirteen, en het mag duidelijk zijn dat ze een natuurtalent is. Ze speelt niet zichzelf, maar de 'slechte' vriendin. De rol van Tracey wordt gespeeld door de jonge actrice Evan Rachel Wood, bij ons vooral bekend uit de televisieserie Once and Again; actrice en Oscar-winnares Holly Hunter nam de rol van haar moeder voor haar rekening. Ook hun acteerprestaties zijn overigens uitmuntend.

Wat beide films ook kenmerkt is de filmstijl: zowel Elephant als Thirteen werden erg realistisch gefilmd. De camera zit de personages op de huid, de kijker staat als het ware in dezelfde kamer als waar de gebeurtenissen zich afspelen, wordt met de neus op de verwarrende gevoelswereld gedrukt van een jongere die op zoek is naar liefde en warmte en, meest van al nog, zichzelf. Die aanpak maakt het verschil met films als pakweg The Outsiders van Francis Ford Coppola, die aangrijpt maar uiteindelijk toch nog op een veilige afstand blijft, of Kids van Larry Clark, die zo extreem is dat het haast onmogelijk en meer een freakshow dreigt te worden.

Dat is Thirteen niet: Thirteen dringt door tot in de diepste zielenkrochten. Niet alleen wegens de herkenbaarheid van de gevoelens als eenzaamheid en onzekerheid, maar vooral omdat het over 'normale', niet ontheemde of verweesde tieners gaat. Het effect van Thirteen schijnt zo groot te zijn dat veel jonge meisjes na het zien plots beseften dat ze niet alleen zijn met hun groeipijnen, zegt Hardwicke. Bovendien reageerden de jongens die de film zagen met de vraag of ze ook geen film over hen wilde maken, want ook zij hebben hun verhaal te vertellen.

Catherine Hardwicke mocht voor Thirteen al de prijs voor de beste debuutfilm op het Sundance Festival in ontvangst nemen, en werd genomineerd voor de Sutherland Award, de prijs die het British Film Institute tijdens het Filmfestival in Londen uitreikt aan nieuw regietalent. De film komt eind januari 2004 uit in België.

Cathérine Ongenae

Nieuw is het thema niet, wel vernieuwend is dat beide scenario's werden geschreven met de hulp van adolescenten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234