Woensdag 16/06/2021

ReportageBarcelona

Tien maanden corona in Barcelona: ‘Of je er nu van hield of niet, de toeristen zorgden voor leven hier’

De enkelingen die er wel zijn, kunnen een foto van de beroemde Sagrada Família nemen zonder mensenmassa errond. Beeld AW
De enkelingen die er wel zijn, kunnen een foto van de beroemde Sagrada Família nemen zonder mensenmassa errond.Beeld AW

Hoe diep de coronapandemie erin hakt, verschilt sterk per stad, provincie of land. Spanje is economisch het zwaarst getroffen van alle EU-landen, vooral omdat het toerisme is weggevaagd. Dat is goed te zien rond de Sagrada Familia, een van Barcelona’s grootste trekpleisters.

Op een van de hoeken van de straten Marina en Mallorca in Barcelona zijn vijf zaken op een rij gesloten. Met graffiti bespoten rolluiken hangen voor de restaurants en enkele souvenirshops. Op de brede stoep geen stoelen en tafeltjes van het terras dat er altijd stond, dat altijd open was, elke dag van de week, elk uur van de dag. Waar op zo’n dag, tot en met februari dit jaar, tienduizenden mensen voorbijkwamen, van wie een flink aantal een drankje of een hapje nam.

Een hoek verderop is een winkel waar in de lichtbak boven de ingang staat dat hij al sinds 1926 souvenirs verkoopt. Dat lijkt een leugentje, want het pand is nieuwer. 1926 was wel het jaar dat Antoni Gaudí overleed, de geniale architect die zijn Basílica de la Sagrada Família achterliet toen net de vier eerste torens waren gebouwd. Ook dit ‘oude’ souvenirwinkeltje is niet meer open. Het ligt op 50 meter van de hoofdingang van de majestueuze basiliek, een ingang die al maanden voor publiek gesloten is. Publiek dat er toch nauwelijks is.

De straten rond de Sagrada Família zijn tekenend voor hoe en waar de Spaanse economie het zwaarst is getroffen door de coronapandemie. De buitenlandse toeristen, in 2019 nog goed voor 92 miljard euro inkomsten in het hele land, zijn sinds de eerste lockdown in maart niet teruggekomen. Ook in december staat slechts een enkeling een selfie te maken voor de tempel, die vorig jaar 4,5 miljoen betalende bezoekers trok. Een veelvoud daarvan bewonderde de Sagrada Família van buitenaf.

“In juli en augustus zag je heel even een opleving, als je dat zo mag noemen. Want het was minimaal”, vertelt Juan Francisco Ferigra in een van binnen stralende souvenirwinkel aan de straat Provença. Na de eerste vraag, hoe het nu hier ging, aan het einde van het jaar, had hij seconden stil voor zich uitgekeken. “Daarop hoef ik toch niet te antwoorden? Kijk in de winkel. Leeg. Kijk op straat.”

De Ramblas, gewoonlijk gevuld met terrasjes, kraampjes en mensen, zijn leeg. Beeld AP
De Ramblas, gewoonlijk gevuld met terrasjes, kraampjes en mensen, zijn leeg.Beeld AP

Onrust

De ondernemer uit Ecuador opende zijn winkel vier jaar geleden. In die vier jaar bleven de toeristen in Barcelona massaal komen, ondanks de terreuraanslag op de Ramblas in 2017 en kort daarna de onrust en demonstraties voor onafhankelijkheid van Catalonië. Totdat corona kwam. Sluiten, zoals anderen, hoeft en wil Ferigra niet. “Je probeert wat met de bank te regelen en met de verhuurder.” De dag brengt hij door achter de toonbank met zijn laptop. “Ik doe dingen die ik anders thuis zou doen.”

Vanuit de overheid zijn het afgelopen jaar verschillende steunpakketten van in totaal honderden miljarden euro’s beschikbaar gesteld. Ferigra: “Als je voorheen 1.000 euro per maand verdiende is 800 euro welkom, maar als je voor 10.000 euro verkocht, helpt dat niet veel.” Zijn personeel zit nog in de ‘Erte’, de tijdelijke ontslagregeling met overheidssteun die direct in maart van kracht werd.

Wat nog ‘overleeft’ in de omgeving van de Sagrada Familia zijn de gewone winkels en aloude barretjes waar de lokale bevolking nog altijd kwam en komt, al zijn de meeste deze eeuw door de enorme bulldozer van het toerisme verpletterd. Souvenirwinkels en filialen van fastfoodketens gingen het straatbeeld bepalen, sommige nu met die rolluiken naar beneden. Door het verdwijnen van het toerisme zijn ook alle inkomsten voor de Sagrada Família ineens in rook opgegaan, verdiensten waarmee de voortgang van de bouw werd betaald. Het doel dat de kathedraal in 2026 na 144 jaar werk eindelijk voltooid zou zijn, moet worden bijgesteld. De tempel zelf is alleen nog op zondag open, voor de wekelijkse mis. Gratis te bezoeken.

Anna Plana kende de wijk nog voordat het toerisme de Sagrada Família ontdekte. Voor het 39ste jaar staat ze met haar kraam op de jaarlijkse kerstmarkt, recht tegenover de ingang van de basiliek. Ze verkoopt figuren voor de kerststal, panorama’s van dorpjes op kurk, gemaakt door haar vader, en andere typische benodigdheden voor een kerstfeest in huis. “Eigenlijk was het vóór de komst van het toerisme hier beter voor ons, toen was het voor iedereen traditie om op de markt te komen kopen. Hele gezinnen schuifelden hier voorbij, want dit kon je nergens anders krijgen. Nu verkopen ze het ook in warenhuizen en supermarkten. En in die souvenirwinkels.”

Een herstellende coronapatiënt geniet van het onbelemmerde zicht op het strand van de stad. Beeld AP
Een herstellende coronapatiënt geniet van het onbelemmerde zicht op het strand van de stad.Beeld AP

Leven op straat

De toeristen mist ze niet echt. De grotere figuren kopen ze niet, dat past niet in de bagage. “Meestal namen ze een figuurtje op een magneet mee, voor de ijskast. Ja, dat was toch telkens 3 of 5 euro, prima natuurlijk. Maar ze maakten vooral foto’s van mijn kraam en de figuren.” En of je nu van al die toeristen hield of niet, “het zorgde wel voor wat meer leven hier op straat”.

Dat kwam een beetje terug toen eind november in Catalonië de horeca weer zijn deuren mocht openen. Maar vanwege alle beperkingen voor reizigers laten de toeristen voorlopig op zich wachten. Instanties als het Internationaal Monetair Fonds, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) en de Europese Commissie hebben berekend dat Spanje, dat tot 2026 140 miljard uit het speciale EU-steunfonds krijgt, het Europese land is dat economisch het zwaarst door de pandemie wordt getroffen. Het bruto nationaal product daalt dit jaar tussen de 11,6 en 12,8 procent.

Achter de toonbank in zijn souvenirwinkel, waar in een kwartier tijd niemand is binnengelopen, doet Juan Francisco Ferigra zijn koptelefoon weer op en glimlacht. Hij heeft toch wel hoop, zegt hij. “We hebben de oceaan over moeten zwemmen, maar zien nu de kust opdoemen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234