Woensdag 23/09/2020

Tien doden bij massaal protest in Syrië

Bij botsingen tussen Syrische veiligheidstroepen en betogers zijn opnieuw tien doden gevallen. In de hoop de waarnemers van de Arabische Liga met de werkelijkheid te confronteren, namen honderdduizenden burgers gisteren nog maar eens de straten.

Vijf mensen kwamen om het leven in de zuidelijke stad Deraa, vijf anderen werden doodgeschoten in de Centraal-Syrische stad Hama. Mensenrechtenactivisten zeggen dat de grootste betogingen gisteren plaatsvonden in de noordwestelijke provincie Idlib. Tot de manifestaties was opgeroepen door de oppositie, die op die manier wou tonen hoe groot het verzet en de woede tegen Bashar al-Assad wel zijn.

Bedoeling was vooral de waarnemers van de Arabische Liga de realiteit te laten zien. De waarnemersmissie kreeg deze week veel kritiek omdat ze te zeer op de hand van het regime bleek. Vooral de uitspraak van de Soedanese generaal Moestafa al-Dabi dat de situatie in het volgens alle getuigenissen zwaarbelaagde Homs "geruststellend" was, en dat er "geen enkel conflict gerapporteerd was", stuitte binnen en buiten Syrië op verontwaardiging. Amnesty International wees op de zeer bedenkelijke rol die Al-Dabi in eigen land gespeeld had, onder meer inzake het conflict in Darfur.

Overschilderde legerauto's

De betogingen van gisteren kunnen Al-Dabi en zijn staf alleszins maar moeilijk ontgaan zijn. Volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten namen ruim een kwart miljoen mensen de straat in Idlib. Vooral in de stad Maaret Al-Noman trok na het vrijdaggebed een zee van volk naar het centrale Vrijheidsplein. In aanloop naar het bezoek dat de waarnemersmissie aan de regio bracht, "trok het Syrische leger zijn tanks terug" uit de steden Khan Sheikoun en Saraqeb. Volgens het Observatorium waren in het gebied wel blauw overschilderde legervrachtwagens te zien. In totaal werden in Idlib meer dan zeventig protestbetogingen gehouden.

Vielen daar geen doden te betreuren, dan was dat wel het geval in Deraa, de stad waar de Syrische opstand eerder dit jaar begon. Daar vielen vijf slachtoffers toen de veiligheidstroepen echte kogels afvuurden in de buurt van de Al-Omari-moskee. Andere berichten hebben het over één dode in Deraa en vier doden, twee burgers en twee dissidente soldaten, in de buurt van de centrale stad Tal Kalakh, nabij de Libanese grens. De vier zouden in een hinderlaag gevallen zijn die het regeringsleger opgezet had.

In Hama, waar vijf mensen dodelijk geraakt werden, zei activist Abu Hisham dat "deze vrijdag anders is dan alle andere vrijdagen. Dit is een stap naar verandering. Mensen willen koste wat het kost tot bij de waarnemers geraken om hen over hun leed te vertellen." Terwijl het in Londen gebaseerde Observatorium het bij 10 doden hield, sprak de actiegroep Lokale Coördinatiecomités over in totaal 32 doden. Ook donderdag waren al 40 mensen neergeschoten.

In alle betrokken steden vielen ook tientallen gewonden. Dat was onder meer het geval in Douma, een voorstad van Damascus. Tegen Reuters zei een getuige dat afvallige soldaten daar verwikkeld waren in gevechten met het leger. Meer details waren er niet. In Barzeh, ook in de buurt van de hoofdstad, hielden betogers borden omhoog waarop kritiek te lezen stond op de waarnemers: "De waarnemers zijn getuigen die niet zien." Er werden ook slogans gescandeerd aan het adres van Bashar al-Assad: "Bashar, we willen je niet. Syriërs steek jullie handen in de lucht." Ook in Homs, al maanden het epicentrum van het protest, kwamen volgens Al Jazeera veel mensen op straat, sommigen dansend en zingend.

'Geen telefoonnummers'

President Assad zette onlangs zijn handtekening onder een plan van de Arabische Liga dat neerkomt op een verifieerbare terugtrekking van zwaar geschut uit de belaagde steden. Sinds maart zijn daar volgens de Verenigde Naties al om en bij de 5.000 mensen gesneuveld. De meesten stierven terwijl ze vreedzaam betoogden, hoewel er ook doden vielen bij aanvallen door de rebellen.

Intussen bewegen de Syrische oppositiegroepen hemel en aarde om hun versie van de gebeurtenissen aan de waarnemers te vertellen. Maar dat loopt niet van een leien dakje. Of zoals rebellencommandant Riad al-Asaad van het tienduizend manschappen tellende Vrije Syrische Leger zei: "We hebben geen enkel telefoonnummer ontvangen waarop we hen kunnen contacteren. Niemand heeft ook met ons contact opgenomen." Wel zei Al-Asaad dat hij al zijn militaire operaties opgeschort had in het licht van het bezoek van de internationale delegatie.

Hoewel het Westen hun missie niet ernstig neemt omdat ze te beperkt is en te eenzijdig pro Assad, zei Washington dat de waarnemers hun werk moeten kunnen doen. Een ander geluid klonk er in Rusland, waar het ministerie van Buitenlandse Zaken de toestand "op basis van de publieke mededelingen van missiechef Al-Dabi" als "blijkbaar geruststellend" omschreef.

Terzelfder tijd leek Al-Dabi zelf weer wat gas terug te nemen. Hij suggereerde dat hij fout geciteerd was en dat hij geen mondeling commentaar meer zou leveren, enkel schriftelijk.

In Brussel zei een woordvoerder van de chef Buitenlandse Zaken van de Europese Unie, Catherine Ashton, intussen dat "Syrië het actieplan van de Arabische Liga in al zijn bestanddelen moet uitvoeren. Dat betekent een onmiddellijk eind aan het geweld, de vrijlating van alle politieke gevangenen en de terugtrekking van de militairen uit de steden."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234