Maandag 01/06/2020

Coronacrisis

Thuisverplegers met de handen in het haar wegens gebrek aan mondmaskers: ‘Ik hoop dat de overheid ons niet vergeet’

Beeld Wouter Van Vooren

Thuisverplegers maken zich grote zorgen: ze komen elke dag bij zieke mensen over de vloer, maar kampen met een gigantisch tekort aan maskers. Ze kopen online maskers tegen woekerprijzen en zoeken uit of een schone zakdoek ook volstaat. ‘Dit is een enorm risico.’

“Ik besteed de helft van mijn tijd aan het afspeuren van het internet op zoek naar maskers”, zegt Marie-Josée Van Herck, die in een team van thuisverplegers de coördinatie doet. Terwijl de reguliere leveranciers rantsoeneren, bieden onlinewinkels en particulieren ze nu aan voor een paar euro per stuk, terwijl je vroeger tien stuks had voor een paar euro. “Ik heb de laatste weken al duizenden euro’s aan materiaal betaald, terwijl wij maar 5 tot 7 euro per verzorging krijgen.” 

“De frustratie is enorm”, zegt ook verpleger Philippe Iliaens. “Op bol.com vragen ze soms 15 euro per masker. Ik heb zelf nog wel wat antibacteriële handgel en mondmaskers liggen, maar mijn collega’s niet. We staan hier toch wel voor een enorm risico.”

Terwijl de ziekenhuizen zich schrap zetten om de gevolgen van de coronapandemie op te vangen, blijven thuisverplegers hoogbejaarde of ernstig zieke patiënten bezoeken. Op zo’n werkdag verzorgen ze twintig tot veertig patiënten die zonder uitzondering tot de risicogroep behoren. Ondertussen moeten ze zelf voor het nodige beschermingsmateriaal, van maskers over handschoenen tot schorten, zorgen, maar dat lukt nauwelijks. De risico’s – ook voor de verplegers zelf, en hun omgeving – zijn evident. 

Wassen op 90 graden

Verplegers wisselen daarom onderling verkoopadressen uit, of proberen zelf hun maskers maken. “Zelfs de stofmaskers bij de Gamma zijn uitverkocht, dus wat moeten wij anders?”, zegt een medewerker bij het Wit-Gele Kruis, dat officieel meldt dat het de situatie nauw opvolgt. “We zijn nu volop aan het uitzoeken of het veilig is om met geplooide stoffen zakdoeken en een elastiek een masker te maken, en die na gebruik te wassen op 90 graden. Er zit echt niets anders meer op.” 

Hulp van de overheid is er naar hun aanvoelen te weinig. De knutselde verpleegster krijgt nergens antwoord op haar vragen en ook de Vlaamse Beroepsvereniging Zelfstandige Verpleegkundigen heeft lang moeten wachten voor haar noodkreet gehoord werd. “We vragen al weken om meer materiaal”, zegt Lucien Speeckaert. 

Dit weekend werd er gesproken over een grote levering mondmaskers, maar of die tijdig komt is maar de vraag. En als het lukt, dan is het niet zeker dat ook de thuisverplegers hun deel krijgen. “Ik ben bang dat de ziekenhuizen eerst bevoorraad zullen worden”, zegt Ilians. 

Dat was in eerste instantie logisch, stelt Speeckaert. “Maar inmiddels worden mensen nauwelijks nog getest. Dat betekent dat wij als eerstelijnsverzorgers mogelijk met heel wat besmette mensen in contact komen. We willen niet alleen onszelf beschermen, we willen ook geen doorgeefluik zijn. Ik hoop dat de overheid ons niet vergeet.” 

Behelpen aan de lavabo

Bij de sectorvereniging stromen de vragen al dagen binnen: hoe groot zijn de risico’s? Wat mag nu wel en niet? En vooral: is het nog verantwoord om voort te werken? Van Herck: “Ik hoor heel wat verpleegkundigen daarover twijfelen. Anderzijds hebben wij patiënten die niet alleen uit bed kunnen, die incontinent zijn of totaal verzwakt door chemotherapie. Vaak leven die mensen sowieso al wat vereenzaamd, soms zijn wij de enige die langskomen.” 

Ze sluit niet uit dat niet-dringende hulp weldra wordt opgeschort. “Er zijn mensen die we twee keer per week helpen met het toilet. Zij zullen het dan een paar weken zonder douche moeten doen, maar zich moeten behelpen aan de lavabo.” 

“Als verpleegkundige moet je er zijn voor je patiënten, dat is er echt ingepeperd”, vertelt verpleegster Annemie Anthonissen, die zondag op ronde was in Antwerpen. “Maar ik geef toe dat ik stilaan wat bang begin te worden. Ik ben vijftig en ik heb een verleden van astma.”

Ook bij de patiënten groeit de bezorgdheid. “Die mensen hebben niets te doen, die zitten heel de dag voor de tv”, zegt Ilians. Een aantal patiënten heeft de verzorging inmiddels stopgezet of doet nu een beroep op familie. 

Anthonissen: “Pas op, ik heb ook nog patiënten die de maatregelen overdreven vinden. Eerlijk gezegd, ik ben doodmoe van al dat sensibiliseren. Ik sta elke dag om kwart voor vijf op om aan mijn ronde te beginnen. Als ik dan zie hoe mensen de grens oversteken om op café te gaan, dan voel ik mij echt bekocht.” 

Een hoestje, een kuchje

Maar de richtlijnen spreken elkaar ook tegen, vinden ze. “Ik zie thuisverplegers die zweren bij maskers, wij kregen eerst het advies dat maskers onnodig waren en dat we die ook niet mochten laten opdringen”, vertelt Anthonissen. “Anderzijds moesten we wel afstand houden bij vermoedens van infectie. Dat is ten eerste onmogelijk, en hoe moet ik dat nu inschatten?” 

zorg thuisBeeld wouter van vooren

“We hebben bij de overheid lang aangedrongen op duidelijke richtlijnen”, zegt Speeckaert. “Vanuit Vlaanderen kregen we ze enkele dagen geleden, die van de FOD Volksgezondheid kwamen in de nacht van vrijdag op zaterdag. Of dat te laat is? Ze zijn er nu, dat is het belangrijkste.” 

Maar dan nog: collega’s die na de krokusvakantie met een hoestje uit Noord-Italië terugkwamen, moesten twee weken thuisblijven. Nu hoeft dat pas als er koorts is. “Bij elk kuchje vraag ik mij af wat ik daarmee moet: thuisblijven of niet? Als er nu drie collega’s uitvallen, dan zitten we in de problemen”, zegt Ilians. Vaststaat dat bescherming essentieel is. “Alleen, waar blijven die maskers?” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234