Maandag 28/11/2022

Thuis bevalt het best

Trend voor het nieuwe jaar? Thuisbevallen. In de medische wereld wordt al gesproken over 'empowering women', een modieuze term voor het teruggeven van het baren aan de vrouw. Thuis, of op natuurlijke wijze bevallen in een kliniek, kan ook de betrokkenheid van vaders bij het bevallen aanzienlijk vergroten, ontdekte Bart Willems.

Langzaam maar zeker begint er een kentering te komen in de bijna totale medicalisering van zwangerschap en bevalling in ons land. Op de studiedag 'Zwanger in een maakbare wereld', onlangs in Brussel, werd zelfs gesproken over het teruggeven van het baren aan de vrouw door de medische wereld. Dat heet dan empowering women. Gek genoeg ook een term die een bevalling voor partners tot een veel bevredigender ervaring kan maken.

Vroedvrouw Leen Massy wil niet gezien worden als de hogepriesteres van de thuisbevalling. Maar dat de zwangerschap en de bevalling thuishoren bij de vrouw, dat spreekt voor haar vanzelf. Een hartstochtelijk pleidooi voor een natuurlijke bevalling, en dat je eigen huis daartoe vaak de beste plaats is, kun je hier net als alle mogelijke hulp en ondersteuning voor en na een bevalling bij nacht en ontij krijgen. Ze bezorgde Vlaanderen het eerste boek waarin barende moeders, en voor zogoed als de eerste keer ook de betrokken vaders, hun verhaal doen.

Ze zijn op de vingers van een halve hand te tellen, mijn collega's die een thuisbevalling hebben meegemaakt of overwegen hun (volgende) thuis geboren te laten worden. Verreweg de meeste mannen- want daar hebben we het in dit geval over - komen niet eens op het idee dat het kan. De weg naar het ziekenhuis lijkt voorbestemd. Beslissen hun zwangere vrouwen zelf waar, en vooral hoe ze haar kind ter wereld wil brengen? Ik krijg die indruk. En als je die beslissing als vrouw alleen moet nemen, zul je nog eerder geneigd zijn je kind in de veilige handen van een gynaecoloog ter wereld te laten komen. Mannen zijn, in een wereld waar de medische stand wikt en beschikt, veroordeeld tot een wat klungelige rol als buitenstaander, die de orkaan van natuurgeweld waar zijn vrouw of vriendin door gegrepen wordt over zich heen laat komen.

Als enigzins gehandicapte ervaringsdeskundige op dit terrein - want man en met een geplande thuisbevalling die een keizersnee werd - keer ik anderhalf jaar na dato terug naar Leen Massy. Langzaam maar zeker heeft ze samen met haar twee collega's een vaste plaats op de bevallingsmarkt veroverd. We zien hier tegenwoordig meer zwangere vrouwen dan sommige gynaecologenpraktijken, zegt ze lachend. En toch blijft een thuisbevalling iets bijzonders, iets waarover gepraat wordt, voegt ze er meteen aan toe.

En dat is logisch: nauwelijks één procent van de Belgische baby's wordt thuis geboren. Bovendien neemt het aantal keizersnedes en bevallingen waarbij pijnbestrijders worden ingezet nog altijd toe. Een epidurale (verdovende ruggeprik) wordt bijna als standaard gezien voor de vrouw die in een ziekenhuis bevalt, het moet allemaal zo netjes, snel en efficient mogelijk. Bijna 60 procent van de ziekenhuisbevallingen gebeurt met de rugprik, en bijna een derde van de kinderen komt ter wereld via inductie, het kunstmatig inleiden van de bevalling.

Juist al die medische heisa rond de bevalling, al die apparatuur, onderzoeken, echo's, zorgen voor een grote druk op de schouders van aanstaande moeders. Dat besef lijkt in verloskundige kringen ook langzaam door te dringen. De zelfredzaamheid van vrouwen moet weer aangespoord worden, heette het op een medische studiedag Zwanger in een maakbare wereld. Er is zelfs al een modern jasje voor iets wat enkele decennia geleden nog zo vanzelfsprekend was: empowering women. Vroedvrouwen moeten die herwonnen autonomie van aanstaande ouders vorm geven. Een oud beroep lijkt daarmee in ere hersteld te worden.

Aanstaande ouders worden in de armen van gynaecologen gedreven omdat ze altijd maar die beelden van dat geroep en getier in de laatste fase zien. De angst voor de pijn is voor steeds meer vrouwen de reden om pijnbestrijding te vragen, zegt Massy, zelf moeder van vier kinderen. "Daarom wilde ik vrouwen laten vertellen dat ze in dat hele bevallingsproces nog een cake hebben gebakken, een wandeling gemaakt, dat het niet alleen maar gefixeerd wordt rond die pijn. Bevallen is veel méér."

En als het dan eenmaal zover is moet je zoveel mogelijk aan de natuur overlaten. "Afblijven", luidt kort maar krachtig het devies van Massy. "Verloskunde is eigenlijk: hou je handen thuis, en dat geldt ook voor ons. Hoe meer ingrepen, hoe meer storende factoren, hoe meer stress, des te moeilijker de bevalling. Maar ook vrouwen zelf zijn ongeduldiger. Als het niet snel genoeg gaat, willen ze geholpen worden. Vandaar ook dat hoge aantal inducties."

Heel expliciet komt de rol van de partner in haar Bollebuikenboek niet aan de orde - baren blijft een vrouwenzaak - maar zonder de steun van een aanstaande vader, of co-ouder, is een thuisbevalling ondenkbaar. Als de man twijfelt, opziet tegen het zeulen met teilen warm water, of bang is dat er van alles mis kan gaan, zal de vrouw, ondanks haar wil om zelf zo veel mogelijk in de hand te houden, toch kiezen voor een ziekenhuisbevalling, zegt Leen Massy. Als de man niet meedenkt, wordt hij zelfs een risicofactor, of, zoals een Nederlandse vroedvrouw eens vertelde, op het moment suprême gewoon de deur uitgezet. "We kunnen het ons niet veroorloven ergens een thuisbevalling te doen met een sceptische man. Soms zien ze alleen maar op tegen de rommel, maar je kunt het niet doordrijven. En als het misgaat, hebben wij het spek aan ons been."

Vraag blijft dan vaak waarom je moeilijk zou doen als het ook gemakkelijk kan? Leve de vooruitgang, toch? Een bevalling is een van de weinige momenten waarop van een man een puur ondersteunende rol wordt verwacht, en dat klinkt de meesten van ons niet al te vertrouwd in de oren. Als organisator, steun en toeverlaat, maar net zo goed als pispaal, de figurant tegen wie de barende vrouw flink kan schelden om de pijn draaglijker te maken. Zwangerschap is een vrouwenaangelegenheid, zegt een van de aanstaande vaders in het Bollebuikenboek onder het kopje 'Aantekeningen van het andere geslacht'. Het is een eerlijke vader, deze Tom, die zich bij de voedvrouw een Keltische hippie met wierook voorstelt, maar van zijn vooroordeel wordt afgeholpen door Massy die op baarsterkte, dat wil zeggen met koffer met apparatuur en hulpmiddelen, het huis betreedt. Tijdens de bevalling beschrijft hij hoe het er aan toe gaat, en illustreert treffend de gespleten rol die veel mannen blijkbaar voelen bij een (thuis)bevalling: niks magisch, strikt medisch. 'Wat later arriveert een vrouw, een doula, die al een thuisbevalling achter de rug heeft... Sta je daar wat onhandig te wezen tussen die drie vrouwen. Drie oerwezens die met verbluffende evidentie naar de komst van het nieuw leven toewerken. Moet er nog kokend water zijn?'

Natuurlijk kan het allemaal veel gemakkelijker. Schijnbaar dan. Ook volgens Massy is er juist onder carrièrevrouwen (en -mannen) een grote neiging om alles uit handen te geven en pijnloos in een kliniek te bevallen. Dat behoort nu eenmaal tot de keuzevrijheden in de westerse wereld.

Terwijl thuisbevallen, of natuurlijk bevallen, je op zijn minst grondig laat beseffen dat je een kind op de wereld zet. Daar moet je voor kiezen. Het vergt organisatie, en een grotere betrokkenheid van de aanstaande vader. Als het Bollebuikenboek iets illustreert, is het dat er rond een bevalling een bron van onvergetelijke en niet te missen ervaringen ligt die, als je er de aandacht en de tijd voor (over) hebt, een enorme verrijking kunnen zijn voor een mensen- (mannen-?) leven. Massy: "En mannen die flauwvallen, die komen wij nooit tegen."

Bollebuikenboek, Leen Massy, EPO, 898 frank.

Info op de site: http://www.woodstone.nu/bollebuik

Geboortecentrum Bolle Buik: 016 /47.17.32.

De volledige lijst met Vlaamse vroedvrouwen is te krijgen bij de VLOV (Vlaamse organisatie van vroedvrouwen).

Tel. 03/218.64.51 of 03/218.89.67.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234