Zondag 24/01/2021

Thomas Middelhof ging te snel

'De snelheid waarmee hij te werk ging, dreef een wig tussen de raad van bestuur en de topman'

Thomas middelhof ex-topman bertelsmann

Gütersloh

Persagentschappen

Het Duitse mediabedrijf Bertelsmann heeft zijn topman Thomas Middelhoff opzijgeschoven. Middelhoffs visie op de toekomst van het bedrijf verschilde van die van de raad van bestuur (Aufsichtsrat). Het ontslag komt als een verrassing en wijst op groeiende onzekerheid binnen het bedrijf. Nog maar enkele weken geleden had Middelhoff voor vijf jaar bijgetekend bij Bertelsmann. Het agressieve overnamebeleid van Middelhoff en diens beursplannen zijn de conservatieve familiale aandeelhouders van Bertelsmann blijkbaar in het verkeerde keelgat geschoten.

Middelhoff is de man die het op vier na grootste mediabedrijf ter wereld heeft helpen moderniseren. Sinds hij vier jaar geleden de leiding van het bedrijf in handen kreeg, schrapte hij duizenden banen, verkocht de uitgeverij van wetenschappelijke tijdschriften en besteedde 5,5 miljard euro aan overnames. Hij was ook degene die veel aandacht schonk aan on-linemedia. Middelhoff was de drijvende kracht achter een inmiddels opgeheven alliantie met America Online, en ook achter de overname van Napster, de on-lineruilbeurs voor digitale muziek. Ook zorgde Middelhoff ervoor dat het 167 jaar oude Bertelsmann, lange tijd een bolwerk van conservatisme, een hipper imago kreeg. Zo nam het bedrijf de platenfirma Zomba Music over, inclusief tieneridool Britney Spears. Ook Random House, de grootste uitgeverij ter wereld, met succesauteurs als Michael Crichton, kwam onder de Bertelsmann-vleugels terecht. Middelhoff was niet te beroerd om in Star Trek-outfit voor fotografen te poseren als dat zo uitkwam.

Ook de bedrijfscultuur werd door Middelhoff grondig gewijzigd. Geschreven memo's werden vervangen door e-mail, collega's gingen elkaar met de voornaam aanspreken en tijdens vergaderingen met niet-Duitsers werd de voertaal Engels in plaats van Duits.

Analisten en fondsbeheerders denken dat Middelhoff te snel wilde vooruitgaan, en dat zijn voortvarendheid niet naar de zin was van de familiale aandeelhouders onder leiding van de 81-jarige patriarch Reinhard Mohn, de op vier na rijkste man van Duitsland. "De snelheid waarmee hij te werk ging, dreef een wig tussen de raad van bestuur en de topman", zegt Bernard Tubeileh, een media-analist bij Merrill Lynch in Frankfurt. Fondsbeheerder Michael Gierse van Union Investment in Frankfurt is het met hem eens: "Voor zo'n traditioneel bedrijf ging hij veel te snel."

Middelhoff wordt vervangen door Günter Thielen, die tien jaar ouder is dan de 49-jarige Middelhoff en te boek staat als een conservatief ingestelde manager. Thielen komt van de Bertelsmanns drukkerijdivisie Arvato AG, de oudste dochter van de groep. Verwacht wordt dat hij het tempo waarmee Bertelsmann verandert, zal vertragen en mogelijk zelfs een aantal veranderingen die Middelhoff doorvoerde, zal terugdraaien. Thielen staat aan het hoofd van de Bertelsmann Stiftung, een vehikel van de familie Mohn, die hem als een vertrouweling beschouwt.

Dat de aandeelhouders nu een stuk voorzichtiger zijn geworden, heeft te maken met de inzakkende advertentiemarkt die mediabedrijven overal ter wereld parten speelt. Daarbij komt dat de integratie van on-line- en off-linemedia, waarvan ook Middelhoff veel had verwacht, niet van de grond komt. In zijn voordeel pleit wel dat hij de Bertelsmann-participatie in AOL Europe net op tijd voor veel geld van de hand heeft kunnen doen. Maar de crisissfeer die bij andere ambitieuze mediabedrijven als AOL Time Warner en Vivendi heerst, willen de Bertelsmann-aandeelhouders liever voorkomen. Ook bij die bedrijven zijn recentelijk toplui opzijgeschoven. Bij AOL Time Warner ging het om Robert Pittman, die er niet in slaagde om internetdivisie America Online op het goede spoor te krijgen, en bij Vivendi werd grote baas Jean-Marie Messier aan de kant gezet wegens een falende strategie.

Het kan best zijn dat ook het vooruitzicht van een beursnotering de Bertelsmann-bestuurders in toenemende mate schrik is gaan aanjagen. Het is immers vooral door de scherpe neergang van media-aandelen dat een bedrijf als Vivendi in de problemen is gekomen. Onder de constante aandacht van beleggers, analisten en pers is het lastiger om een langetermijnstrategie vol te houden dan in de relatieve luwte van een besloten kapitaalstructuur. Het ontbreken van een beursnotering, dat vier jaar geleden nog een handicap leek bij het doen van agressieve overnames, blijkt een zegen te zijn nu Bertelsmann kan ontsnappen aan de gevolgen van de marktturbulenties.

Met het oog op die beursintroductie heeft de Groep Brussel Lambert (GBL) van Albert Frère vorig jaar een participatie van 25,1 procent in Bertelsmann genomen. Frère ruilde toen zijn belang in RTL Group, de grootste uitbater van commerciële televisiestations in Europa, voor aandelen Bertelsmann. Frère bedong toen voor GBL een gegarandeerde uitstapmogelijkheid: in 2005 kan GBL zijn particpatie naar de beurs brengen. Of dat plan nog altijd de steun geniet van de familie Mohn is onduidelijk. In het persbericht werd over de geplande beursgang niets gemeld. GBL bewaarde gisteren, ook na herhaald aandringen, het stilzwijgen. Feit is wel dat Middelhoff bekend stond als voorstander van een snelle beursgang. Bij Thielen liggen de kaarten waarschijnlijk heel anders.

Gisteren lanceerde de krant Berliner Kurier het gerucht dat Middelhoff in aanmerking zou komen voor de vervanging van de onlangs gedesavoueerde topman Ron Sommer van Deutsche Telekom. Maar in de Financial Times Deutschland werd dat scenario als onwaarschijnlijk omschreven. Aan de telecomsector met zijn torenhoge schulden zou voor een man als Middelhoff te weinig eer te behalen zijn. Beleggers waren optimistischer: het aandeel Deutsche Telekom won in de loop van de dag 5 procent aan waarde door het vooruitzicht dat Bertelsmann eventueel het roer zou kunnen overnemen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234