Maandag 12/04/2021

Thomas L. Friedman benadrukt de kwalijke rol van Hamas in het conflict

undefined

Gaza: Ground Zero van het Midden-Oosten

Thomas L. Friedman is columnist van The New York Times.

De dodentol door het Israëlisch militair offensief in de Gazastrook is gisteren opgelopen tot meer dan 763 slachtoffers. De balans na de nieuwe moordende luchtbombardementen en de berging van vele lijken in de drie uur durende vuurpauze van het Israëlisch leger oogt zwaar. Thomas Friedman zoomt uit en probeert de grote lijnen van het conflict te zien.

De gevechten, de slachtoffers, de verwoestingen. Het is pijnlijk om te zien wat er zich heden ten dage in Gaza afspeelt, maar toch: het voelt allemaal net iets te vertrouwd aan om nog te choqueren. De gebeurtenissen van de voorbije weken zijn niets anders dan de laatste episode in het langstlopende toneelstuk van het moderne Midden-Oosten, dat, als ik het een naam zou moeten geven, als volgt zou heten: 'Van wie is dit hotel? Kunnen de Joden er een kamer krijgen? En moeten we de bar niet opblazen en vervangen door een moskee?'

Gaza is een miniversie van die drie grote problemen. Drie kwesties die al sinds 1948 in het Midden-Oosten spelen. Ten eerste: wie wordt de regionale supermacht? Egypte? Saoedi-Arabië? Iran? Ten tweede: moet er een Joodse staat zijn in het Midden-Oosten, en zo ja, onder welke Palestijnse voorwaarden? En ten derde: wie zal de Arabische samenleving domineren? islamisten die grossieren in onverdraagzaamheid tegenover andere godsdiensten en de klok willen terugdraaien? Of modernisten met een Arabisch-islamitisch gezicht die resoluut voor de toekomst kiezen? Laat ons de drie kwesties eens van naderbij bekijken.

Confrontatiestaat Iran

Van wie is dit hotel? De strijd om de hegemonie over de moderne Arabische wereld is zo oud als Nassers Egypte. Evenwel nieuw is dat nu ook het niet-Arabische Iran zich als speler heeft opgeworpen en Egypte en Saoedi-Arabië uitdaagt. Iran heeft op slinkse wijze militaire hulp geboden aan zowel Hamas als de Hezbollah om zo een raketmacht aan de noordelijke en westelijke grenzen van Israël te installeren. Gevolg: Iran kan naar eigen believen het conflict tussen de Israëli's en de Palestijnen doen oplaaien of sussen en zichzelf zo profileren als de échte beschermheer van de Palestijnen, in tegenstelling tot de zwakke Arabische regimes.

"Het Gaza dat Israël in 2005 verliet grensde aan Egypte. Het Gaza dat Israël vorige week weer innam grenst plots aan Iran", zegt Mamoun Fandy, directeur van het Midden-Oostenprogramma aan het International Institute of Strategic Studies. "Iran is tot de ultieme confrontatiestaat uitgegroeid. Ik ben er niet zeker van dat we nog moeten spreken van een 'Arabisch-Israëlische vrede' of 'Arabische vredesinitiatieven'. Misschien kunnen we beter spreken van 'Iraanse initiatieven'."

Hamas' cultus van de dood

Kunnen de Joden er een kamer krijgen? Hamas weigert Israël te erkennen. Daartegenover staat de Palestijnse overheid, door de Fatah geleid, die de Westbank controleert en Israël wél erkent - en vice versa. Als je net als ik gelooft dat een tweestatenmodel de enige stabiele oplossing is, waarbij de Palestijnen de Westbank, Gaza en Arabische delen van Oost-Jeruzalem toegewezen krijgen, dan kan je niet anders dan hopen dat Hamas zwakker wordt.

Waarom? Omdat niets de Palestijnse zaak meer schade toebrengt dan Hamas' cultus van de dood die Palestijnse jongeren tot zelfmoordaanslagen aanzet. Omdat als Hamas' roep om Israël te vervangen door een islamitische staat dé Palestijnse onderhandelingspositie zou worden niets een vredesakkoord méér in de weg zou staan dan dat. En omdat de aanslagen van Hamas op steden in het zuiden van Israël een tweestatenmodel onmogelijk maakt, meer nog dan Israëls verwoestende en roekeloze nederzettingen op de Westbank.

Israël heeft bewezen dat het bereid is de nederzettingen te verwijderen, zoals het in Gaza ook heeft gedaan. De raketaanvallen van Hamas vormen evenwel een bedreiging die niet meer ongedaan kan worden gemaakt. De boodschap voor Israël was duidelijk: "Vanuit Gaza kunnen we het zuiden van Israël raken. Als we de Westbank krijgen, kunnen we de internationale luchthaven van Israël raken en sluiten - eender welk uur, eender welke dag, voor altijd." Hoeveel Israëli's zijn in deze omstandigheden bereid de Westbank af te staan?

Burgeroorlog

Moeten we de bar niet opblazen en vervangen door een moskee? De overwinning van Hamas op de meer seculiere Fatahpartij in Gaza van 2007 kadert binnen een regio-overstijgende burgeroorlog tussen islamisten en modernisten. In de week dat Israël Gaza binnenviel, kwamen er bij islamistische zelfmoordaanslagen bijna honderd Irakezen om het leven. Eerst een groep sjeiks in Yusufiya, die zich inzetten voor verzoening tussen sjiieten, soennieten en Koerden, vervolgens tientallen vrouwen en kinderen in een sjiitisch heiligdom. Deze onuitgelokte massamoorden hebben niet de minste deining veroorzaakt in Europa of het Midden-Oosten.

Gaza vandaag is een soort 'Ground Zero' voor deze drie problemen, zegt Martin Indyk, voormalig adviseur van de Clintonregering inzake het Midden-Oosten, die in zijn nieuwe boek Innocent Abroad: An Intimate Account of American Diplomacy in the Middle East een heldere analyse maakt van de situatie. "Gaza, dit kleine stukje land, heeft het potentieel om al deze kwesties te doen ontploffen. Geen goed vooruitzicht voor Barack Obama, die zo al op dag één met een reusachtig probleem kan zitten."

De verandering die Obama voor Amerika kan betekenen, aldus Indyk, is tegelijk een grote bedreiging voor de islamitische fundamentalisten: zijn boodschap heeft namelijk veel aantrek in de Arabische wereld. Acht jaar lang hebben Hamas, Hezbollah en Al Qaida kunnen meeglijden op de golf van anti-Amerikaanse woede die George W. Bush heeft veroorzaakt. Een golf die hun aanhang stukken groter gemaakt.

Het lijdt dan ook weinig twijfel dat Hamas, Hezbollah en Iran hopen dat ze het Gazaconflict kunnen gebruiken om van Obama een nieuwe Bush te maken. Ze weten dat Barack Hussein Obama meer in Bush moet veranderen om Amerika en zijn Arabische bondgenoten in de verdediging te drukken. Obama moet dan ook zijn doel voor ogen houden. Zijn doelstelling - de doelstelling van de Verenigde Staten - moet een akkoord zijn dat de dreiging van de Hamasraketten wegneemt en Gaza economisch openstelt voor de wereld onder geloofwaardig internationaal toezicht. Dat is wat de Amerikaanse belangen dient, de drie grote problemen mildert en hem internationaal respect oplevert.

Het lijdt weinig twijfel dat Hamas, Hezbollah en Iran hopen dat ze het Gazaconflict kunnen gebruiken om van Obama een nieuwe Bush te maken

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234