Maandag 14/10/2019

Verenigd Koninkrijk

Theresa May ziet het einde naderen

Theresa May en haar Chinese ambtgenoot Li Keqiang op dag één van het Britse staatsbezoek. Beeld Photo News

Wat is Theresa May nu eigenlijk van plan met de brexit? Niemand kent het antwoord, en misschien weet ze het zelf niet. Tijdens haar bezoek aan China vielen leden van haar eigen regering haar aan, en ook uit andere hoeken wordt de druk steeds groter.

Een gouden Brits-Chinese toekomst. Om daarover te spreken is Theresa May, met haar handelsminister Liam Fox en bijbehorende delegatie, op bezoek bij de Chinese president Xi Jinping. Voor de Britse premier is de reis naar het andere uiteinde van de zijderoute een adempauze, want in Londen wordt druk gesproken over de nabije toekomst van May. Zelf heeft ze de verwachting uitgesproken om de Conservatieve Partij naar de volgende verkiezingen te leiden, maar vraag is of ze de gemeenteraadsverkiezingen van later dit voorjaar haalt.

May zweefde hoog in de Aziatische lucht toen haar staatssecretaris voor Justitie Philip Lee een uitbrander kreeg van de chief whip. In drie tweets had deze relatief onbekende bewindsman dinsdagavond een frontale aanval geopend op zijn bazin. De eurogezinde politicus had gesuggereerd dat May, door dogma boven bewijs te plaatsen, het land naar de afgrond leidt. Lee beweerde dit naar aanleiding van een door het ministerie van Financiën opgestelde brexitanalyse waarin staat dat een harde brexit het land grote economische nevenschade kan berokkenen.

Eerder had een ander lid van de regering, staatssecretaris voor Brexit Steve Baker, het rapport afgedaan als een vervolg van het Project Fear, dat David Cameron weinig soelaas had geboden tijdens de referendumcampagne. Bakers voorganger George Bridges had in het Hogerhuis beweerd dat de beoogde overgangsperiode geen brug is naar een duidelijk doel, maar een loopplank naar het luchtledige.

Dat Baker en Lee vrijwel ongestraft kritiek mogen uiten op het regeringsbeleid geeft andermaal aan hoe zwak de positie van May is. Vorige week kon minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson ongestraft op de zetel van zijn collega van Volksgezondheid plaatsnemen door extra miljarden te bepleiten voor de zorg. Johnson zei dat dit de enige manier is om de socialist Jeremy Corbyn uit 10 Downing Street te houden. Hiermee wierp het gezicht van brexit zich feitelijk op als nieuwe leider. May kon niet meer doen dan Johnson vragen om zulke ideeën voor zich te houden.

Vanuit de fractie is May opgeroepen leiding te geven. Een echo daarvan staat op de cover van The Spectator waar May in haar blauwe mantelpak bungelt. 'Lead or Go' luidde het advies. May wordt vooral verweten niet duidelijk te zijn over wat voor brexit ze precies wil. Tijdens een geheime persbijeenkomst in Davos, zo meldde de Britse pers, had Angela Merkel haar Britse collega beschimpt en uitgelachen.

Oude liefdesaffaire

De Churchill-film die volle zalen trekt indachtig, lijkt voor May 'The Darkest Hour' te zijn aangebroken en de symboliek voor de staat van het koninkrijk is overal zichtbaar. Terwijl May in de volksrepubliek de lof zong van haar land, kwam na de ondergang van Carillion de grootste speler op de Britse uitbestedingsmarkt in de problemen. De aandelen van Capita - dat onder meer de administratie van de NHS beheert, de tol in Londen int en scholen voorziet van software - daalden met 40 procent na een winstwaarschuwing. De bijnaam 'Crapita' bleek een kern van waarheid te bevatten.

Zeker zo symbolisch is de staat van Het Paleis van Westminster waar tegenwoordig 24 uur per dag brandveiligheidscontroles worden gehouden. En onder die lekkende daken, tussen de muizen, bruist het van de intriges. Onder druk van de remainers is May akkoord gegaan met het vrijgeven van de geheime brexit-analyse, een offer dat slechts haar precaire positie benadrukt. Bij de fractieleider zouden al bijna genoeg brieven binnen zijn waarin Tory-Kamerleden pleiten voor haar vertrek. Favoriet, zeker bij de achterban, om haar op te volgen is de oer-brexiteer Jacob Rees-Mogg.

Het Chinese bezoek, onderwijl, verliep ook al niet ideaal. Reeds voor vertrek had May, net als Donald Trump, vraagtekens gezet bij de manier waarop de Chinezen handel drijven. Eenmaal in China weigerde ze haar onvoorwaardelijke steun te geven aan De Nieuwe Zijderoute, een poging van Jinping om de wereldhandel in zijn greep te krijgen.

Eenmaal terug in Londen wacht May een vers probleem. De positie van haar nieuwe minister van Defensie is in gevaar gekomen wegens een oude liefdesaffaire. Toevallig was Gavin Williamson ook de man achter Mays succesvolle strijd om het leiderschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234