Dinsdag 04/08/2020

Brexit

Theresa May vecht voor haar overleven

Een zichtbaar vermoeide Theresa May op Wimbledon dit weekend. Vandaag moet ze de verdeeldheid in haar kabinet en partij zien te overstijgen.Beeld AP

De belaagde Britse premier Theresa May probeert vandaag tijdens een crisisvergadering de gemoederen te bedaren in haar kibbelkabinet, terwijl er aan de poten van haar eigen stoel wordt gezaagd. Dissidente parlementsleden van haar eigen Conservatieven zoeken steun voor een 'coup' in de herfst, nu het brexit-proces verzandt in chaos.

Langs alle kanten liggen de leiderschapscapaciteiten van Theresa May onder vuur omdat ze er niet in slaagt binnen haar partij een eensgezinde visie over de brexit-strategie overeen te komen. Vandaag probeert de Britse premier tijdens een crisisvergadering van haar regering een openlijke ruzie te bezweren, die vorige week begon nadat vertrouwelijke details van een verhitte kabinetsvergadering waren uitgelekt naar conservatieve media zoals The Telegraph. 

Tegelijk pakt de progressieve krant The Guardian vandaag uit met het nieuws dat in het Lagerhuis al een motie van wantrouwen tegen May de ronde doet. De initiatiefnemers, enkele dissidente backbenchers van de Tory-fractie in Westminster, hopen tegen de herfst de vijftig handtekeningen te vinden om een nieuwe leiderschapsverkiezing te organiseren.

De aanvallen op beide fronten gaan hand in hand. Het doel van de coupplegers is om haar voor de kerstvakantie te vervangen door een andere Tory-coryfee. Genoemd worden huidig brexit-minister David Davis, buitenlandminister Boris Johnson en minister van Financiën Philip Hammond – al worden de zaken bemoeilijkt omdat zij onderling van mening verschillen over de brexit-koers.

David Davis, de 'UK Secretary of State for Exiting the European Union', hield het maandag al na een uurtje bekeken in Brussel en vertrok spoorslags terug naar Westminster.Beeld REUTERS

Brexit-chaos

De crisissfeer werd onderlijnd door het chaotische begin van de officiële brexit-onderhandelingen in Brussel, gisterenochtend. Davis hield het daar al na een uur voor bekeken en liet zijn onderhandelingsteam voortpraten met de verbouwereerde Franse EU-onderhandelaar Michel Barnier.

Brexit-minister Davis vertrok spoorslags naar het Lagerhuis – officieel om mee te stemmen met de krappe meerderheid, maar vooral voor crisisgesprekken met de achterban die mort over het onduidelijk regeringsmandaat waarmee hij de brexit-gesprekken moet instappen.

De enige reden dat premier May het zomerreces zal overleven is dat haar Tories geen nieuwe stembusgang willen - een risico als men er niet in slaagt om één verenigende kandidaat te vinden. Nadat de premier begin juni haar absolute meerderheid verloor en slechts overleefde door een pact met de Noord-Ierse conservatieven is de kans groot dat Labour-oppositieleider Jeremy Corbyn premier zou worden als er nu verkiezingen zouden zijn. May gebruikt dat argument vandaag in een poging om haar revolterende kabinets- en parlementsleden tot bedaren te brengen.

Harde tegen zachte brexiteers

Of ze daarin zal slagen is nog maar de vraag. Het grote aantal lekken naar bevriende media vanuit haar kabinet toont een fundamentele verdeeldheid over de brexit-koers, die maar moeilijk te lijmen valt. 'Harde brexiteers', die totaal willen breken met de EU (en zelfs geen scheidingsbijdrage willen betalen), verwijten de 'zachte brexiteer' Hammond, die aanvankelijk het Remain-kamp steunde en nu nog in de interne markt wil blijven, maandag in The Telegraph “dat hij het brexit-proces wil ondermijnen” en de “brexiteers als piraten beschouwt”. 

In de tabloid The Sun verweten anonieme vertrouwelingen van de financiënminister dan weer dat buitenlandminister Johnson en milieuminister Michael Gove, de twee gehaaidste brexiteers, achter de lekken zaten. “Ze zijn zo geobsedeerd met een harde brexit dat ze bereid zijn om de economie van de klippen te storten”, klinkt het.

Theresa May op een vroegere kabinetsvergadering. Michael Gove (tweede van links) en Boris Johnson (rechts naast de premier) leiden het kamp van de harde Brexiteers.Beeld Photo News

Voormalig vice-premier Michael Heseltine, een éminence grise van de Tories, ziet de toekomst van May somber in. “We hebben dus een verzwakte regering. Iedereen weet dat... Dit is een regering zonder autoriteit”, zei hij op BBC Radio 4. “Dit is een diep verdeeld kabinet en wat ze weten, wat de Europeanen weten, en wat onze nationale pers weet is dat er elke dag meer deprimerende headlines zullen zijn.”

De Labour-oppositie waarschuwt voor een economisch drama als May niet snel orde op zaken stelt. “Sinds de verkiezing bevindt de regering zich in wanorde. Er is geen eensgezind regeringsstandpunt over vitale brexit-thema's, het onderhandelingsteam is niet voorbereid en de premier is haar autoriteit kwijt”, zei Keir Starmer, Labours schaduwminister voor brexit. “De klok tikt en de risico's groeien.”

Premier May komt zo terecht in een positie die symbolisch parallel loopt met de gewetenscrisis van haar land: weggaan, of toch blijven?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234