Maandag 24/06/2019

VK Politiek

Theresa May put hoop uit desastreuze nederlaag

Brits eerste minister Theresa May. Beeld REUTERS

Zelden heeft een analyse van een verkiezingsresultaat zo haaks op de realiteit gestaan als die van Theresa May. ‘De kiezers hebben ons verteld dat we ermee door moeten gaan’, verklaart de Britse premier vrijdag nadat haar partij een historische nederlaag lijdt bij de plaatselijke verkiezingen. De Conservatieven verliezen ruim 800 raadsleden, wat alles te maken heeft met haar brexitkoers. Ook Labour leed onder de stembusopstand.

Grote winnaar bij de lokale verkiezingen (die in grote delen van Engeland zijn gehouden) waren de eurogezinde Liberaal-democraten. Brexitgezinde stemmers houden hun kruit droog voor de Europese verkiezingen die over drie weken worden gehouden, tenzij May op wonderbaarlijke wijze haar deal weet te redden. Zij hebben massaal de stembus gemeden of de stembiljetten ongeldig gemaakt met kreten als ‘Verraders’, ‘May moet weg’ en ‘Brexit betekent brexit’.

Winchester, St Albans, Peterborough, Basildon en Worcester. Het zijn van die provinciesteden waar de Conservatieven normaal gesproken aan de macht zijn. Nu echter is het bestuur overgenomen door de Liberaal-democraten, de Groenen en onafhankelijke kandidaten. De Conservatieven verloren zelfs de controle over Noordoost-Somerset, het district dat in het Lagerhuis wordt vertegenwoordigd door de oer-brexiteer Jacob Rees-Mogg.

Het was een grandioze nacht voor de Liberaal-democraten, de beste sinds de plaatselijke verkiezingen van 2004 toen ze profiteerden van de onvrede over Tony Blairs oorlog in Irak. Voor de Liberaal-democraten, die het van oudsher goed doen bij plaatselijke verkiezingen, betekent het dat ze hun rol als protestpartij weer hebben ingenomen. Dit na een desastreuze tijd die volgde op vijf jaar regeringsverantwoordelijkheid met David Camerons’ Tories.

De partij deed het vooral goed in het zuiden en westen van Engeland, waar relatief veel eurogezinde Conservatieven wonen. Ze zouden het waarschijnlijk ook goed hebben gedaan in Londen en andere grote steden, maar die mogen pas over twee jaar weer stemmen. Volgens de scheidende partijleider Vince Cable bewijst het dat er behoefte is aan een nieuw referendum. Ook de even eurogezinde Greens beleefden een goede verkiezing.

Schuld van Jeremy

In Noord-Engeland wonnen de Liberaal-democraten ook stemmen van teleurgestelde Labour-stemmers, onder meer in delen van Sunderland, de stad die in 2016 als eerste voor de brexit koos en er daardoor symbool voor kwam te staan. De Labour-leider van deze stad legde de schuld bij Jeremy Corbyns ambivalente brexitkoers. Leider van de gemeenteraad Graeme Miller beweerde dat de brexit hem tien waardevolle leden heeft gekost.

Labour deed het nog slechter dan vier jaar geleden onder Ed Miliband. Een Labour-Kamerlid verklaarde tegenover de Britse pers dat de naam Corbyn telkens viel bij voordeurgesprekken met kiezers. “Collega’s beamen dit in privéconversaties, maar niemand zegt het hardop. Hij is een groter probleem dan de brexit.” De leider zelf wees op een paar goede resultaten, bijvoorbeeld in Trafford, Manchester, waar Labour een meerderheid veroverde.

Voor de brexitstemmers was het een lastige verkiezing, omdat de Brexit Partij van Nigel Farage niet meedeed, waardoor het naar radicaal-rechts afgedreven UKIP overbleef. Deze partij won op enkele plekken, maar leed uiteindelijk een flink verlies. Wat overbleef, was een subversieve manier van protest aantekenen. Alleen al in Great Yarmouth, een brexitbolwerk aan de Noordzeekust, werden bijna duizend ongeldige stembiljetten geteld.

Tientallen brexitstemmers namen de moeite om hun ongeldige stembiljet rond te twitteren.

Voor May, nog steeds verwikkeld in de rel rond de door haar ontslagen minister van Defensie, was het de zoveelste rampdag. “Mensen hebben categorisch laten weten dat May het probleem is”, zo interpreteerde oud-minister Priti Patel de nederlaag. Bij aanvang van haar toespraak bij een bijeenkomst van de Welshe Conservatieven riep een congresganger luidkeels ‘Waarom vertrek je niet?’, waarna de man netjes de zaal werd uitgezet.

Bittere tranen

Hoezeer de nederlaag de Conservatieven geraakt heeft, bleek toen kamerlid Vicky Ford haar tranen de vrije loop liet tijdens een televisie-interview. Premier May hield het hoofd koel. Ze erkende dat de partij een “moeilijke nacht” heeft gehad, maar dat ze zal doorgaan waar ze mee bezig is: een akkoord sluiten met Corbyns Labour. Over drie weken wacht haar een nog grotere afgang. Waar de Remainers nu hun zegje hebben gedaan, zijn dan de brexiteers aan de beurt.

Dan mag ook haar potentiële opvolger Boris Johnson zijn stem uitbrengen, de opper-brexiteer die donderdag had getwitterd dat hij Conservatief had gestemd, vergetend dat er in zijn woonplaats geen verkiezingen waren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden