Zaterdag 04/04/2020

Brexit

Theresa May botst frontaal met EU over bescherming burgerrechten

De Britse premier Theresa May in het Lagerhuis vandaag.Beeld AFP

Zoals ze op de Europese top had aangekondigd, heeft de Britse premier Theresa May vandaag de details bekendgemaakt van haar voorstel om na de brexit de rechten te beschermen van de EU-burgers die op Brits grondgebied verblijven. Opvallend: enkel het Britse gerecht zal kunnen toezien op de afdwingbaarheid van die rechten. May botst op die manier frontaal met de rest van de Europese Unie.

Europese burgers die wettelijk in Groot-Brittannië wonen, zullen het land niet moeten verlaten na de brexit, zei May vorige week al. Ze stelt voor dat de EU-onderdanen die op een bepaalde datum vijf jaar in het land verblijven een "settled EU status" kunnen krijgen.

May lichtte haar voorstel donderdagavond kort toe. Andere Europese leiders reageerden toen al teleurgesteld. Vandaag publiceerde May een 22 pagina's tellend document waarin uitgewerkt wordt hoe de Britse regering na het Britse vertrek uit de EU - eind maart 2019 - de rechten van de 3,2 miljoen Europese burgers in het Verenigd Koninkrijk en van de 1,2 miljoen Britten in de EU wil beschermen.

Nieuwe rechten

Zolang het VK een EU-lidstaat is, wordt aan de rechten van de EU-burgers niet geraakt. Na de brexit zullen er nieuwe rechten gecreëerd worden voor de EU-burgers die al in Groot-Brittannië verbleven. Zij zullen via een gestroomlijnde procedure hun verblijfsstatus moeten aanvragen.

Belangrijk is dat de regering-May met de Europese brexit-onderhandelaars een datum wil overeenkomen die als ankerpunt moet dienen. Wie voor die datum vijf jaar onafgebroken in het land woont, komt in aanmerking voor zijn of haar 'settled status'. Wie er nog geen vijf jaar woont, zal een overgangsstatuut kunnen aanvragen.

EU-onderdanen die na de afgesproken datum in het Verenigd Koninkrijk aankomen, zullen minstens tijdelijk in het land mogen blijven, maar krijgen geen garantie op dezelfde 'settled status'. Die datum moet zich volgens May bevinden tussen 29 maart 2017, de dag waarop de brexit officieel in gang werd gezet met de activering van artikel 50 van het Europees verdrag, en 29 maart 2019, de allerlaatste dag van het Britse EU-lidmaatschap.

Geen jurisdictie voor EU-Hof

De regering-May benadrukt dat de regels die zij voorstelt niet van toepassing zullen zijn op wie zich schuldig maakt aan "ernstige" of "herhaalde" misdrijven. Ook wie als een "bedreiging voor het Verenigd Koninkrijk" wordt beschouwd, zal het land worden uitgezet.

Sluitstuk van het hele systeem is de juridische afdwingbaarheid. "Deze regelingen zullen in Brits recht ingeschreven worden", staat op de laatste bladzijde te lezen. "Het Europees Hof van Justitie zal geen jurisdictie hebben in het Verenigd Koninkrijk."

Ook al klinkt dat laatste misschien logisch, de Europese onderhandelaars denken daar anders over. "Het EU-Hof is de enige rechtbank die op de burgerrechten kan toezien", luidt het daar. "De Britse burgers in Europa en de Europeanen in het VK moeten levenslang van de rechten kunnen genieten die ze nu al hebben opgebouwd, dat kan alleen als dezelfde rechtbank daarop toeziet." Het Europees Hof dus.

Michel Barnier, de Europese hoofdonderhandelaar voor de brexit, reageert lauw op de tekst van May. Hij benadrukt in een tweet dat de Europese burgers in het Verenigd Koninkrijk dezelfde bescherming moeten krijgen als de bescherming die hen door het Europees recht wordt gegarandeerd. "Er zijn meer ambitie, duidelijkheid en garanties nodig."

Ook de Britse oppositieleider Jeremy Corbyn is kritisch. "Dit is geen genereus aanbod. Het is de bevestiging van het feit dat May mensen als pasmunt wil gebruiken", zei hij in het Britse parlement. Even voordien zei May in het Lagerhuis dat niemand ongerust moet zijn over de brexit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234