Maandag 14/10/2019

Vreemdelingenzaken

Theo Francken zorgt voor wrevel bij Justitie: "Waartoe dienen wij nog?"

Theo Francken in het parlement. Beeld Photo News

Na Safet Rustemi wijst de Dienst Vreemdelingenzaken alweer een Albanees uit die verdacht wordt van criminele feiten. Vreemdelingenrecht en strafrecht staan zo weer recht tegenover elkaar, net als de bevoegde ministers. Minister Geens "betreurt bepaalde uitlatingen" van staatssecretaris Francken.  

Na een dag wikken en wegen stuurde het kabinet van Koen Geens (CD&V) een persbericht uit, met het venijn in de staart. De minister van Justitie betreurt "bepaalde uitlatingen die de voorbije dagen werden gemaakt, en wel naar aanleiding van een geval waar het gezond verstand tot meer nuance en reserve aanleiding had kunnen geven."

Acht uur eerder had staatssecretaris Francken (N-VA) uitgehaald naar justitie op Radio 1. Er was namelijk opnieuw een Albanees die verdacht werd van criminele feiten, maar nog voor een mogelijke veroordeling wordt uitgewezen. Agron G. wordt verdacht van het dealen van drugs en heeft geen wettig verblijf in ons land.

De zus van Agron G. getuigde in 'Terzake' op Canvas. Beeld VRT

"Illegalen horen hier niet thuis, en criminele illegalen al zeker niet", zei Francken. "Dat kan nog jaren duren voor ze veroordeeld zijn, want u weet dat die wegen nogal traag lopen. Stel dat die dan opnieuw een moord plegen, of een vrouw verkrachten, of een gewapende overval…"

In
De Standaard deed Freddy Roosement, directeur van de Dienst Vreemdelingenzaken, er nog een schep bovenop: "Laat ons ook eerlijk zijn, de kans dat de betrokkene een effectieve celstraf krijgt voor de feiten die hij gepleegd zou hebben, is nihil."

Directeur-generaal van Dienst Vreemdelingenzaken Freddy Roosemont Beeld BELGA

Met andere woorden, de Dienst Vreemdelingenzaken treedt op waar justitie faalt. Maar mag dat ook? Volgens Jorgen Van Laer, de advocaat van Agron G., is het strafrecht van openbare orde en heeft het "voorrang op beslissingen van diensten zoals Vreemdelingenzaken".

Maar ook het vreemdelingenrecht is 'van openbare orde'. Het gaat om twee takken van publiek recht die naast elkaar staan. Dat is meteen ook dé reden waarom justitie en Vreemdelingenzaken het moeilijk hebben om het eens te zijn in deze gevallen. Justitie wil een verdachte berechten in een correct proces, Vreemdelingenzaken wil hem zo snel mogelijk het land uit. 

"Zowel de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen als het Hof van Cassatie hebben al gezegd dat de strafprocedure niet onmogelijk wordt gemaakt door iemand van het grondgebied te verwijderen en dat op die manier evenmin de grondrechten van de verdachte worden geschonden", zegt grondwetspecialist Jogchum Vrielink (Université Saint-Louis).

Jogchum Vrielink, Université Saint-Louis Beeld rv

Dat maakt ook Van Laer duidelijk als hij zegt dat hij Agron G. zal blijven verdedigen in zijn afwezigheid. 

"De grondrechten van de verdachten zijn dan misschien niet geschonden door hem te verwijderen, maar goed beleid kan je het moeilijk noemen", zegt Vrielink. "Het is toch te belachelijk voor woorden dat je eerst iemand op een vliegtuig zet en hem daarna opnieuw moet gaan zoeken voor zijn eventuele veroordeling? Dan steekt de overheid zichzelf stokken in de wielen."

Politieke keuze

Dat denken ze bij justitie ook. "Waartoe dienen wij nog?" vraagt Antwerps onderzoeksrechter Karel Van Cauwenberghe zich af. "Het is al te gek dat we al onze energie steken in het veroordeeld krijgen van mensen die iets mispeuterd hebben, als die dan aan het gerecht kunnen ontsnappen door een uitwijzing."

Heel vaak gaat het goed. Vorig jaar zijn ongeveer 1.500 gedetineerden het land pas uitgewezen nadat ze het grootste deel van hun straf hadden uitgezeten. Toch zijn gevallen als Rustemi en Agron G. geen uitzonderingen, zoals staatssecretaris Francken eerder zei. Dat gaven advocaten als Sven Mary al aan en volgens Van Cauwenberghe, twintig jaar onderzoeksrechter, is het uitwijzen van verdachten een nieuwe tendens. 

"Vroeger wachtte men tenminste tot iemand veroordeeld was om hem uit te zetten", zegt Van Cauwenberghe. "Misschien is het een politieke keuze om die vreemdelingen zo snel mogelijk buiten te zetten? Op het eerste gezicht lijkt het een sterk signaal, maar in realiteit zijn het vaak geen criminelen, want ze zijn niet eens veroordeeld."

Het kabinet-Geens en het parket hebben overleg gehad met de Dienst Vreemdelingenzaken over een betere samenwerking. Geens denkt bijvoorbeeld aan "
een wederzijdse contactname in elk geval waarin een persoon zonder verblijfstitel in vrijheid wordt gesteld".

Plaatsgebrek in gevangenissen

Waarom laten raadkamer of kamer van inbeschuldigingstelling die mensen zonder wettig verblijf in de eerste plaats vrij uit hun voorlopige hechtenis? Als ze hen vasthielden, moest Vreemdelingenzaken niet eens optreden. Van Cauwenberghe vermoedt dat de oorzaak in de gevangenissen ligt. "De druk op de gevangenissen is groot en de omstandigheden zijn er niet goed."

Ook staatssecretaris Francken wees in
De Ochtend naar het plaatsgebrek in de gevangenissen, maar dat wordt tegengesproken door het kabinet-Geens. "De invrijheidstelling van deze twee personen heeft niets te maken met capaciteit", klinkt het. 

Onderzoeksrechter Karel Van Cauwenberghe Beeld rv

"De vrijstelling van voorlopige hechtenis betekent dat de betrokkene geen gevaar vormt voor de openbare veiligheid, en dat er volgens deze onafhankelijke rechter geen risico is op recidive, vlucht of het belemmeren van de rechtsgang. Als er een borgsom wordt opgelegd, betekent dit dat de rechter wenst dat de betrokkene zich ter beschikking houdt van het gerecht."

Het is moeilijk om ter beschikking te blijven van het gerecht als je het land wordt uitgezet. Toch deelden Francken en Roosemont deze week nog wat extra steken uit aan justitie.

"Wat me zeker misplaatst lijkt, is de uitspraak van Francken dat rechters te traag werken of van Roosemont dat de kans toch nihil is dat een effectieve celstraf wordt opgelegd", zegt Vrielink. "Zeker dat laatste vind ik er voor een ambtenaar wel over."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234