Woensdag 23/10/2019

'Theater wordt steeds braver'

Jonge theaterwolven vinden dat de rock 'n rollattitude in de verdrukking komt op toneelpodia

Vijftig kuikens en een ode aan de zee. Dat is wat de laureaten van Theater Aan Zee 2007 dit jaar terug naar Oostende meebrengen. Lucas De Man en de Bühnehasen delen dezelfde spirit. 'Geld of niet, we zullen maken wat we willen.'

DOOR WOUTER HILLAERT

OOSTENDE l De jonge theatermakers noemen zich deel van een generatie van niet-weters, maar over het podiumveld hebben ze wel een uitgesproken mening. 'Je ziet veel metier, maar te weinig rock 'n roll', aldus Lucas De Man.

Tot vorig jaar stond de tent van Theater Aan Zee nog bescheiden naast het stationsplein van Oostende, nu palmt ze dat volledig in. Het festival is sinds 1997 gestaag gegroeid, en dat mag geweten zijn. Het is onder alle zeilen zelfs even zoeken naar Lucas De Man, opkomend Vlaamse regisseur in Amsterdam, en de Bühnehasen, het Antwerpse groepje van Thomas Janssens, Hans Mortelmans en Simon Van Buyten, alle drie amper twintig. Beide partijen zitten samen backstage, "in de vip-lounge", verhalen uit te wisselen over hun opleidingen. Dat zal tien dagen lang hét beeld van Theater Aan Zee worden: jonge toneelbeesten die elkaar besnuffelen. Na zijn prijs voor het ongeremde Cassius van vorig jaar presenteert De Man nu met acteur Tim Murck Naakt. "De titel en de rauwe sfeer hebben we van Mike Leighs film Naked, maar de basis vormen vooral Tims eigen gedachten. Hij denkt echt dat hij een theorie heeft om de wereld op te lossen. En die laat hij op het publiek los. Maar ik breek die af. Daar komt het eigenlijk op neer. De eerste twee weken hebben we zo vrij mogelijk geïmproviseerd, ook 's nachts. Tim heeft zelfs één keer heel veel drugs genomen, maar dat materiaal hebben we weer moeten weggooien. Uiteindelijk krijg je nu een voorstelling over niet-zijn." Naast drie extra acteurs doen ook vijftig loslopende kuikens mee. "Op de première in Nederland waren ze nog maar een dag oud, maar na tien dagen raakten ze in hun puberteit en gingen ze net iets té enthousiast meedoen. Nu hebben we weer nieuwe besteld", aldus De Man.

De Bühnehasen hebben meer iets met mooie teksten. Na hun frisse Drie zusters in 2007 stuitten ze op het gedicht Ode maritima van de Portugees Fernando Pessoa. "Je voelt tussen zijn woorden echt hoe hij van op zijn kantoor, tussen het factureren door, naar de zee keek als naar een kans om uit te breken. Onze voorstelling Dauwe projecteert dat via een tekst van Tagore op vijf personages op een strand. Allemaal hebben ze iets met de zee. Als door zo'n verrekijker waar je twee euro in stopt, glijdt het oog van het publiek langs de verhalen van die mensen en kiest het zelf waar het belang aan geeft. Langzaamaan, een beetje zoals in Magnolia, gaan die vijf levens dan samenstromen", aldus Janssens en Mortelmans.

Allebei hebben jullie er ooit de nadruk op gelegd met jullie theater niet te willen choqueren. Waarom?

Thomas Janssens: "Wat heb je aan naakte dingen of iemand bijna kruisigen op scène? Choqueren is maar choqueren. Het is veel uitdagender om naar een grens te zoeken in de taal. Hoe ver kan je taal doordrijven binnen een minimale setting op scène? Ons decor is enkel een hellend vlak: de schoonheid zit in de woorden."

De Man: "Ik hou wél van veel beeld, maar choqueren is inderdaad passé. Wat we in deze tijd van virtualisering en fake toestanden veel meer nodig hebben, is een ervaring van echtheid. Theater heeft daar de ideale middelen voor. Om het met een citaat te zeggen: theater is werkelijker dan de werkelijkheid zelf."

Waar moet het heen met het theater? Wat willen jullie bijbrengen?

Lucas De Man: "In Nederland mis ik momenteel zowel inhoud als noodzaak, zeker bij jonge makers. Alles moet lief en leuk zijn, je ziet het nooit gedurfd. Dat heeft natuurlijk te maken met de economisering van theater. Als het maar verkoopt! Daartegen is een geest nodig van 'fuck it, ik doe waar ik zin in heb!' Maar het wordt steeds braver. Tijdens mijn stage bij het Toneelhuis voor De geruchten zag ik echt kwaliteit, maar het was toch ook elke dag rustig repeteren van tien tot vier. Vakmanschap is erg belangrijk, maar de andere kant van theater, de rock 'n roll, raakt in de verdrukking."

Simon Van Buyten: "In Antwerpen heb je ook zo'n overleg tussen verschillende groepen, waar wij eens uitgenodigd zijn. Je kreeg dan dertig mensen die met hetzelfde vak bezig zijn in één repetitieruimte, maar zij zaagden alleen maar over slechte zalen. Het lijkt nooit te gaan over het artistieke, dat mis ik toch wel. "

Hans Mortelmans: "Er is veel meer ontmoeting over de inhoud nodig, je raakt zo snel van elkaar vervreemd. Overal ontstaan ook eigen collectiefjes: jij daar, ik hier. Waarom dat niet meer samenbrengen?"

De Man: "Dat moeten we gewoon zelf doen: ons met een paar jonge mensen verenigen en groot theater maken. Klein en gezellig is oké, maar je ziet tegenwoordig niks anders. En dus word je als jonge maker altijd in een conceptje gedrumd van een theaterwetenschapster met te veel tijd."

Johan Simons zegt: geef jonge theatermakers pas geld na vijf jaar, en je houdt de beste over.

De Man: "Hij heeft gelijk, maar hij leefde dat principe wel zelf niet na voor Wünderbaum. Onderschat ook niet wat een voorstelling kost. Omdat je in Nederland bij wet je acteurs moet betalen, zit je voor een gemiddelde kleinezaalproductie algauw aan 70.000 euro. Maar het lukt, hé. In Naakt zitten eigen spaarcenten, en die verdien ik nu terug omdat ik de voorstelling veertig keer verkocht kreeg."

Jonge theatermakers zeggen in hun voorstellingen vaak niet meer dan: 'ik weet het niet'.

Van Buyten: "Iets niet weten is wel de eerste voorwaarde om aan een voorstelling te beginnen."

De Man: "Wij zijn dé generatie die opgevoed is met het inzicht dat alles relatief is. Als dat enkel leidt tot egodocumentjes of tot warm ervaringstheater waar je kiezeltjes moet bevoelen, ben ik het met je eens. Maar niet-weten kan ook een grote kracht zijn."

Mortelmans: "Je legt het publiek niks op, maar het mag ook niet vrijblijvend worden. Dat is de grote uitdaging."

De Man: "De superheld van vandaag weet het ook niet meer, maar hij probeert nog wel met auto's te gooien. Die rock 'n roll hebben we nodig."

Dauwe speelt van 1 tot 8 augustus en Naakt op 4-8 augustus op Theater Aan Zee, Oostende.

www.theateraanzee.be

Regisseur Lucas De Man:

Klein en gezellig theater is oké, maar je ziet tegenwoordig niks anders meer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234