Dinsdag 30/11/2021

theater u ERIC DE VOLDER VOERT OPNIEUW DOORBRAAKVOORSTELLING VAN CEREMONIA OP

'Als ik moet kiezen tussen een camion met een heel decor en een speler meer, dan verkies ik die speler. Het 'er zijn' van de acteur, dat vind ik het schoonst'

@9 bolletje=

'Het was goed om eens aan de boom te rammelen'

Er beweegt iets bij Eric De Volder, met Brand pas weer geselecteerd voor het Theaterfestival. De Gentse schilder-regisseur voert met zijn vaste ploeg opnieuw Nachtelijk Symposium uit 1994 op en deed op het Kunstenfestival in Armarium mortis iets totaal anders met nieuwe acteurs. Is hij op zoek naar waar hij vandaan komt, om iets anders te vinden voor de toekomst? De Volder weet het zelf ook niet. Stel hem een vraag naar zijn eigen theaterwerk en hij begint over zijn spelers.

Gent

Van onze medewerker

Wouter Hillaert

Zaal De Kim, boven Herman Brusselmans' stamcafé Aba Jour in Oudburg in Gent, is De Volders repetitieruimte en zowat zijn kop binnenstebuiten. Het fantastische rommelkot etaleert grimmige maskers, bombardons en trommels, expressionistische schilderijtjes, dozen met fanfarepartituren, een marionettentheatertje, een voorhistorische radio, het houdt niet op. En boeken, veel boeken. Van Jungs Archetype en onbewuste en Dantes Goddelijke komedie tot een werkje getiteld Huilen op de kermis. Het zegt veel over het carnavaleske en bijna mystieke volkstheater waarmee Ceremonia sinds 1992 aan de weg timmert.

Uit dat rijke verleden haalt de groep opnieuw Nachtelijk symposium vanonder het stof. Die doorbraakvoorstelling speelde al in 1994 op een verdieping boven De Kim, maar blijft ook vandaag een absolute voltreffer. Typisch voor De Volder is dat ze draait om een familie. Aan het hoofd ervan staat een tirannieke vader, maar die verschijnt pas helemaal op het eind, als een vervaarlijke deus ex machina. Het hele stuk daarvoor gaat op aan moeder Adrienne, die te lijden heeft met haar drie zoons Rémy, Charles en Marcel. Zo zwaar gaan ze elk gebukt onder vaders autoriteit dat het zelfs tot een moordpoging komt. Met mes en al, want hier is een cursus psychologie goed zoek. Geen probleem echter voor de oorspronkelijke cast, die er één theaterfeest van maakt.

Tegelijk presenteerde De Volder op het Kunstenfestival Armarium mortis. Voor dat verrassende vertelexperiment zonder verhaal diepte hij allerlei ceremonieel erfgoed op dat in de loop der jaren ongebruikt in de kast was blijven liggen. Alleen werd het deze keer niet gezeefd door de vaste spelersfamilie, maar door vijf nieuwe acteurs. "Het doet mij altijd zeer aan 't hart dat ik zo weinig kan ingaan op vragen van jonge mensen om eens met mij te werken. Nu wou ik daar echt voor kiezen. En ik heb er zelf veel uitgehaald, moet ik zeggen. Die nieuwe gasten verplichten je om weer je eigen kijken te onderzoeken. Je moet andere wegen kiezen. Het was dus goed om eens aan de boom te rammelen."

Tussen Nachtelijk symposium en Armarium mortis liggen meer dan tien jaar. Wat is er in die tijd veranderd?

"Met Armarium mortis ben ik uitgekomen op een lege witte vloer. In Nachtelijk symposium was dat nog een hoop tapijten, in Diep in het bos een houten vloer en in Achter 't eten een roze vloer met bijna niks op. We vertrekken tijdens de repetities altijd van een scène vol toestanden, maar als die geen essentieel onderdeel uitmaken van de personages, gaan ze eruit. Als ik iets kan realiseren met enkel de spelers en hun mogelijkheden vind ik dat steeds spannender. Het is ook een praktische keuze, hoor. Als ik moet kiezen tussen een camion met een heel decor en een speler meer, dan verkies ik die speler. Het 'er zijn' van de acteur, dat vind ik het schoonst."

In Nachtelijk symposium steken de acteurs ergens hun broek af om uiting te geven aan hun seksuele frustraties, en heeft de vader de hond geneukt. Zou u dat soort groteske overdrijvingen nu niet veel subtieler aanpakken?

"Nachtelijk symposium is net zo goed een tragikomedie zoals we die nu zouden maken, maar er ligt een grotere nadruk op de komedie, ja. Het heeft met zijn sketchachtige scènes meer iets van een volkse revue. In zijn directheid is het zelfs bijna onnozel. Er botst veel meer, ook in de muziek. Zou je die naar vandaag vertalen, dan kreeg je waarschijnlijk een jengelende tv met spelprogramma's op de achtergrond."

Maar als u ervoor kiest om dat alles opnieuw op te voeren, dan is dat toch ook een soort zelfonderzoek? Of wilt u vooral uw publiek tonen: kijk, vandaar komen we?

"Het waren eigenlijk de toeschouwers zélf die erom vroegen: zowel zij die het ooit gezien hebben, als zij die er alleen maar over horen vertellen hebben. En voor ons is Nachtelijk symposium sowieso een leuk stuk om nog eens te doen. Het heeft ons toen in 1994 op een bepaald spoor gezet, thematisch en qua speelstijl. We verwijzen er soms in improvisaties nog naar, als naar een toetssteen die je met de hele groep deelt. En er zit voor de spelers ook veel vrijheid in de speltrajecten die ze kunnen uitzetten, terwijl je in dat wilde spel toch een homogene samenhang ziet ontstaan. Dat is heel schoon om te merken. Het gevoel van toen is er nog."

Waar bent u ondertussen zelf beter in geworden?

"Mijn persoonlijke ontwikkeling valt erg samen met de route die de groep heeft afgelegd. Je komt goed overeen, het marcheert en je bouwt samen een ervaring op in hoe je dingen kunt oplossen. Dat merkte ik vooral met die nieuwe groep voor Armarium mortis. Ik weet nu veel beter hoe ik rust kan brengen in typische gevoelens van verloren zijn of in een keurslijf te staan spelen. Ik herkende ook echt de situaties met mijn groep van tien jaar geleden. Dat heb ik graag, dat gevoel van telkens opnieuw te moeten beginnen."

Armarium mortis is heel anders dan we van u gewoon zijn. Het is meer een mozaïek, aaneen gepraat door een vertelster. Krijgen we binnenkort een andere De Volder te zien?

"De voorstelling is vooral het resultaat van de reacties van de acteurs op het werkmateriaal waarmee ik kwam aandraven. Mijn eigen opties zet ik dan graag even opzij. Het is dus echt geworden hoe eraan gewerkt is: 'er was een keer een hoop overschot van repetities'. Het is van hen. Ze waren dan ook poepnerveus toen de oude garde kwam kijken. Maar die heeft dat heel mooi opgevangen. Het leek wel één familie, hoe ze samen de dingen oppakten, terwijl die jonge gasten in hun onafhankelijkheid gelaten werden. Daar doe ik het voor."

Nachtelijk symposium op 1-4 en 8-11 juni in het Nieuwpoorttheater, Nieuwpoort 31, Gent (09/223.00.00). Info: www.nieuwpoorttheater.org

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234