Maandag 29/11/2021

'Theater maken is eigenlijk niet zo moeilijk' 'We kunnen trouwens weinig anders'

Het KIP, het samengesmolten Ceremonia van wijlen Eric De Volder en het GEIT, staat na een jaar van mooie producties stevig op de kaart. Nog tot 22 juli pakken ze uit met een festival.

Ineke Nijssen (51), vroeger Ceremonia, en Gilles De Schryver (27), vroeger het GEIT, zijn stevig in de weer. Ze repeteren de voorstellingen die ze gaan hernemen, en ze werken aan hun nieuwste 'hogedrukproject', dat op twaalf repetitiedagen in mekaar wordt gebokst, dit keer onder de titel: So You Think You Can Act!

Ineke Nijssen: "We werken met een fantastische groep van elf jongeren tussen 14 en 25, en daar zitten we met zijn vieren voor. Heerlijk efficiënt werken is dat. Zo'n hogedrukproject blijft superspannend, omdat je snel beslissingen moet nemen, omdat er uiteindelijk iets moet staan. Later kijken we dan wat voor toekomst het beschoren is, afhankelijk van dat resultaat. Daarnaast hernemen we U DIKKE MA! - een voetbalopera, Abel & Kaïn, Alles voor u, en op het einde ook nog PUT."

Gilles De Schryver: "De tweede helft van het festival tonen we het tofste jonge werk dat wij in de loop van het jaar gezien hebben. Vaak afstudeerprojecten, maar ook voorstellingen van oude bekenden die eens iets nieuws willen proberen."

Nijssen: "Zoals Sta op van Tom Vermeir, géén stand-up, noemt hij het. Daar ben ik ook echt benieuwd naar."

De Schryver: "Op één avond krijg je een mix van verschillende korte producties te zien. Zeer de moeite, vind ik, voor wie een beetje avontuurlijk is aangelegd. De perfecte opwarmer voor een nachtje Gentse Feesten."

In het begin leek het samengaan van jullie gezelschappen mij een tikje pragmatisch. Een jaar later denk ik: fout van mij, fijn dat deze club bestaat. Is er toch intern eerst flink wat aan wringen en duwen gedaan?

Nijssen: "Het echte wringen en duwen moet nog beginnen, denk ik (lacht)."

De Schryver: "Natuurlijk wisten we dat een fusie voor een subsidieaanvraag in ons voordeel zou kunnen spelen, maar daar was echt niemand mee bezig. Het oorspronkelijke plan was ook heel anders: er zou één administratieve koepel komen, en we zouden allebei onze eigen artistieke identiteit bewaren."

Nijssen: "Hoe meer we met mekaar te maken kregen, hoe heftiger ik mij begon af te vragen waarom we eigenlijk niet gewoon één gezelschap konden worden. Ook al hebben de drie kernspelers een onmiskenbare bijdrage geleverd aan het artistieke parcours, de identiteit van Ceremonia wás Eric De Volder. Naar mijn gevoel zouden we niks van onze erfenis verliezen door na zijn dood met anderen te gaan samenwerken. Daar heb ik natuurlijk ook tijd voor nodig gehad. Na de dood van Eric was alles zo emotioneel, en we kregen zoveel te horen. Sommigen vonden dat we moesten doorgaan met zijn theater te brengen, anderen hadden het gevoel: nu is het onherroepelijk gedaan. Voor mij was dit nieuwe verhaal een interessante bocht."

De Schryver: "Het is allemaal heel organisch geëvolueerd. De toenadering tussen de twee gezelschappen dateert van voor de dood van Eric. Yahya Terryn en ik waren net bezig met de oprichting van het GEIT toen we in de Kopergietery De matrassenkoning speelden. Eric De Volder, een soort afgod voor ons, kwam kijken, en hij vond het niet alleen goed, hij vroeg ons ook om met een paar van zijn spelers en wat jonge gasten een project te maken. Dat werd PUT."

Nijssen: "Een groot cadeau."

De Schryver: "Er bleek een gigantische affiniteit te zitten in onze manier van werken."

Nijssen: "Het klikte gewoon. Pure chemie."

De Schryver: "Eric was ook enthousiast, en er werd meteen een nieuwe coproductie opgezet: Klein Rusland. Maar voor we daaraan konden beginnen is Eric gestorven. Het was Dirk Pauwels (niet alleen de vroegere artistiek leider van CAMPO, maar ook voorzitter van de raad van bestuur van Ceremonia en levenslange vriend van Eric De Volder, GODB) die ons kort nadien belde voor een gesprek. Al gauw bleek louter administratief samenwerken niet genoeg. Het leek ons veel toffer om de boel helemaal samen te gooien. Voor hen de kans om zichzelf opnieuw uit te vinden, voor ons de kans om te professionaliseren. En nu zijn we met zijn achten, heel verschillende spelers en makers, een rijkere bende dan voorheen. Dat gaat natuurlijk niet altijd van een leien dakje, maar het werkt."

Nijssen: "Af en toe zegt er nog eens iemand: die is ex-GEIT, of zo."

De Schryver: "En dat klinkt dan héél raar. We zijn ons snel één club gaan voelen."

Jullie hebben 360.000 euro subsidie gekregen. Blij mee?

Nijssen: "We klagen zeker niet. We hadden meer gevraagd, dat wel."

De Schryver: "We moeten de plannen toch stevig bijstellen. Met zijn achten heb je veel goesting."

Nijssen: "Ik hoop dat het min of meer vanzelf duidelijk zal worden welke projecten op het programma blijven. Zo dom en idealistisch wil ik graag zijn (lacht). Serieus, ik verwacht met deze bende geen vuil spel. Al discussiërend zal wel blijken welke producties het meest urgent zijn. We willen er allemaal staan als gezelschap. Bovendien heeft elk individu een andere dadendrang. Ik zou ook graag dingen maken, maar ik zie mezelf in de eerste plaats als speler. Dus als ik door omstandigheden twee seizoenen lang zou meedraaien in voorstellingen van anderen, dan kan ik daar echt mee leven."

Jullie zitten met twee generaties in één gezelschap, speelt dat?

De Schryver: "Naar mijn gevoel niet. Misschien omdat jullie allemaal grote kinderen zijn (lacht). Wij hebben een grote dynamiek, maar zij ook. Wij zijn het misschien gewend om iets anarchistischer te werken, maar het moet nu sowieso professioneler.

Nijssen: "Er zijn verschillen tussen de individuen, dat wel. Maar dat zegt wellicht meer over de mensen die we zijn dan over onze leeftijden."

De Schryver: "Zij dragen natuurlijk een heel andere geschiedenis mee, maar dat vind ik alleen maar fascinerend."

Wat vinden jullie mekaars grootste talent?

Nijssen: "Gilles kan naar een doorloop komen kijken en heel helder de pijnpunten aanduiden. Heerlijk is dat."

De Schryver: "Ineke is een heel genereuze speelster. Wat zij allemaal aanbrengt tijdens een repetitie, zomaar bedacht en meteen goed gespeeld, da's fantastisch voor de regisseur van dienst. Als ik bijvoorbeeld denk aan Klein Rusland: met het materiaal dat de voorstelling niet gehaald heeft, kunnen we nog eens twee producties maken, die over heel andere dingen gaan bovendien."

Nijssen: "Dat is waarschijnlijk het resultaat van vijftien jaar improviseren bij Eric. Voor hem was elke repetitie een voorstelling, en omgekeerd. Van in het begin hing er licht, en speelden we in kostuums, en gingen we voluit. Het was niet van: 'En als ik dit gezegd heb, klim ik op die stoel, maar dat doe ik nu even niet'. Totaal ondenkbaar."

Hoe aanwezig is Eric De Volder nog?

Nijssen: "Ik zit nu in de fase dat ik regelmatig denk: godverdomme, dit is voor echt. Hij kán niet komen kijken naar Laisse tomber(hun laatste voorstelling in regie van Lies Pauwels, GODB), en hij zou nochtans zo fier geweest zijn. Hij sluipt ook langs hoeken en kieren de voorstellingen binnen waar ik aan meewerk. Met kleine dingetjes zoals mijn saxofoonsolo in Klein Rusland, of heel voelbaar, zoals in Alles voor u. Ik ben er zeker van dat ik die Ceremoniabagage sowieso voor altijd zal meedragen."

Wat vinden jullie het allermooiste aan het medium theater?

Nijssen: "Voor mij is dat het moment waarop je op scène staat en voelt dat je samen met het publiek een moment deelt dat intenser is dan het echte leven. Omdat je samen plat ligt van het lachen. Of omdat een stille zaal nog stiller wordt."

De Schryver: "Voor mij... ook (lacht). Ik wou beginnen over de vluchtigheid van het medium, maar het is net omdat je samen iets meemaakt waarvan je weet: 'Wie hier niet bij was, kan dat nooit meer ervaren', dat zulke momenten kunnen ontstaan. En die intensiteit, dat blijft het grootste cadeau voor een speler."

En wat vinden jullie het moeilijkst aan theater maken en spelen?

De Schryver: "Theater maken is niet zo moeilijk, de moeilijkheden die je tijdens repetities tegenkomt, maken het werk net boeiend. Dossiers schrijven, dat vind ik wel lastig.

Nijssen: "Ik vind onze moeilijkheden nog altijd pure luxe. Soms hoor ik van anderen: 'Amai, nu moet jij dit repeteren en dat doen, en 's avonds die voorstelling spelen, niet simpel'. En dan kan ik alleen maar denken: en sommige mensen staan elke dag aan de band bij de Volvo of uren in de file op weg naar hun werk. Natuurlijk moet je dat willen: elke keer weer jezelf geven en een stuk van jezelf blootleggen. Maar dat is dan ook maar omdat we weinig anders kunnen (lacht)."

De Schryver: "Omdat we geen beroep geleerd hebben (hilariteit)."

Nijssen: "Wat ik wél echt moeilijk vind: producties die niet lukken."

De Schryver: "Een slechte voorstelling nog veertig keer moeten spelen, da's inderdaad zwaar."

Nijssen: "En freelancen, dat lijkt me ook niet makkelijk. Jezelf moeten verkopen, je elke keer opnieuw bewijzen. Maar ik heb het geluk dat ik altijd bij een theaterfamilie heb gehoord, dus dat is mij nooit overkomen."

Jullie spreken nu erg relativerend, maar in jullie intentieverklaring leggen jullie de lat heel hoog: jullie willen met het KIP de wereld veranderen. Hoe dan?

De Schryver: "In het theater kan je mensen meevoeren in het soort intensiteit waar we het daarnet over hadden. Dat lukt niet altijd, maar dat is elke keer weer het streven, en dat heeft een impact op mensen. In die zin blijft theater een positief wapen, waarmee je bijdraagt tot een betere wereld. Omdat je zo - meer dan een politieke partij - vecht tegen verzuring, tegen vastgeroest denken, tegen tunnelvisie en bekrompenheid. Ik moet daarin geloven om toneel te kunnen maken."

Nijssen: "Ik geloof niet dat je de wereld kan veranderen. Ook niet met een stuk over asielzoekers. Niemand gaat zo'n zaal binnenkomen, kijken en buitenwandelen met het idee: nu zie ik die kwestie helemaal anders. Maar wat je wel kan doen, is zorgen dat het stukje wereld om je heen goed en waarachtig en intens en vol van mededogen is. Dan verandert er misschien toch een heel klein beetje iets. Daar moeten we beginnen, en beginnen is alles.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234