Dinsdag 29/09/2020

Theater aan huis

Een sprekende papegaai, een koning die om stilte vraagt of een oorlog bien cuit? Het menu van theatermaker Mokhallad Rasem is behoorlijk gevarieerd. Wie een portie van zijn Delivery Theatre bestelt, krijgt een bitterzoet driegangendiner op het bord.

Evelyne Coussens

De bel! Gastheer Kristof springt verheugd op, zoals dat gaat wanneer je invités honger hebben en de deliveryeindelijk voor de deur staat. Alleen heeft Kristof voor zijn vrienden vanavond geen dampende pizza besteld, maar een dik halfuur afhaaltheater. Koerier van dienst is theatermaker Mokhallad Rasem, die op simpel verzoek komt aangesnord door de koude nacht. In de vershoudbox achterop zijn brommertje zeult hij een mysterieus pakket mee.

Het idee voor dit 'afhaaltheater' draagt Rasem al langer met zich mee. Het heeft wortels in zijn geschiedenis, die verknoopt is met die van zijn geboortestad Bagdad. Tijdens de oorlog werden daar heel wat theaters verwoest, waaronder ook dat waaraan Rasem als regisseur was verbonden. "Ik begon over dat verlies na te denken als over een kans", vertelt Rasem. "De destructie van het theater dwingt je om nieuwe concepten te ontwikkelen. Hoe kun je het gemis veranderen in een sterkte? Welke strategieën kun je bedenken om ervoor te zorgen dat de kunst niet stopt?"

Rasem kwam met een plan: als het theater kapot is, dan raap je de brokstukken bijeen, je steekt ze in een vershoudbox en je brengt ze tot bij de mensen - omdat het theater alleen daar, in aanwezigheid van het publiek, nieuw leven kan krijgen. En dus komen uit Rasems pakket stukken puin boven, ongedefinieerde onderdelen van theaterarchitectuur, zwartgeblakerd.

Rasem stapelt ze losjes op elkaar en presenteert het menu van de avond: er is een voor-, hoofd- en nagerecht, met verschillende opties per gang. Het voorgerecht wordt het verhaal van de sprekende papegaai, beslissen we. En hop, daar tovert Rasem zo'n pluchen exemplaar tevoorschijn. Zittend op de puinhoop herhaalt dit alterego van Mokhallad Rasem mechanisch wat zijn meester hem influistert: dat alles kapot is, dat hij als enige is overgebleven. Dat hij weg wil, naar een ander land.

Het is betekenisvol dat Rasem niet alleen 'theater', maar ook de schouwburg tot in de huiskamer brengt. Zelfs al vliegt de papegaai tot in een ver, veilig klein landje, zijn verleden neemt hij mee. DitDelivery Theatre, dat Rasem 'theater van de destructie' noemt, is daarmee evengoed 'theater van de herinnering': wie niet wil herinneren, kan niet opnieuw opbouwen.

Brokstukken

"De schouwburg als symbolische plek meebrengen, is belangrijk. Het gaat over het voortzetten van een traditie, niet over de breuk ermee. Je kunt je niet zomaar afscheuren van het verleden." Alvorens aan het hoofdgerecht te beginnen, herschikt Rasem zijn brokstukken. Zowaar, daar verschijnt een miniatuurversie van de Bourlaschouwburg, waar Rasem in 2013 een artistieke thuis vond.

Tijd voor het hoofdgerecht, de 'goedgebakken oorlog'. Het blijkt een macabere vorm van poppenspel, met kindertekeningen die fungeren als poppen en Rasem die zich als een poppenmeester achter zijn creaties verschuilt. Bij elke tekening hoort een herinnering aan de vroegere bewoners van het theater in Bagdad: over de acteur die Becketts Eindspel speelde en in het theater stierf, over de operazangeres die door de oorlog haar stem verloor, over de acteur die in de huid van zijn favoriete personage, de koning, om 'stilte' bleef vragen.

Maar de ongekunstelde uitstraling van Rasem en de naïviteit van de kindertekeningen houden de echte zwaarte buiten. Enkele uren voordien speelde Rasem dit menu nog in een huiskamer vol kinderen. "Kinderen zijn niet bang van deze verhalen. Ze kunnen de zwaarte soms beter in de ogen kijken dan volwassenen."

Delivery Theatre wil overigens niet alleen een verhaal van oorlog vertellen, benadrukt Rasem. Er zijn ook minder dramatische omstandigheden die er soms voor zorgen dat mensen hun theater 'kwijtraken'. Het drukke gezinsleven verhindert hen om te komen, of de gezondheid laat het niet langer toe.

Veerkracht

Hij praat over een vrouw die een bestelling deed om haar man te verrassen - hij herstelde van kanker en kon nog moeilijk de deur uit. Voor hem zal het nagerecht een eigen bijklank hebben gekregen. Dat brengt de terugkeer van de papegaai, van het leven tout court - in het theater en erbuiten.

Op de miniatuurscène van zijn gereconstrueerde schouwburg bouwt Rasem nu tafereeltjes van hoop, waarin de operazangeres opnieuw zingt en een ballerina weer rondjes draait in haar muziekdoosje. Dat is watDelivery Theatrevertelt: dat de kunst niet stopt, omdat het leven niet stopt, omdat de mens veerkrachtig is, bij eender welke tegenslag.

Daarom is het belangrijk dat Rasem met zijn Delivery Theatreniet alleen in de huiskamers van de happy few belandt - zoals in onze living die avond, vol witte, welgestelde mensen. Geen huiskamer te krap of te donker of hij levert er zijn bestelling, voor een publiek van 7 tot 70 jaar.

"Ik ontmoet mensen die ik anders nooit zou ontmoeten. Ik speelde al op plekken waar de bewoners nog nooit hadden gepraat met iemand uit een andere cultuur. Dat vind ik het mooiste aan dit project: dat je contact maakt met de stad, dat je heel dicht bij de mensen komt. En achteraf gaan de gesprekken niet alleen over theater, maar over alles waarmee deze stad worstelt. Deze voorstelling is misschien klein, maar ze raakt grote thema's aan."

Delivery Theater, te bestellen tot en met 19 december 2017 in een straal van 10 km rond de Bourla. Bel 03/224.88.44.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234