Maandag 05/12/2022

The Painted Bird (1965), Jerzy Kosinski

In een niet nader genoemd Oost-Europees land (Polen) wordt een zesjarige jongen aan het begin van WO II van zijn ouders gescheiden. Tot zijn elfde zwerft hij door het platteland en ondervindt gruwel na gruwel. Zelfs als je de strapatsen van de Sade en American Psycho van Brett Easton Ellis gelezen hebt, springt The Painted Bird er nog steeds uit als wellicht het ijselijkste verhaal uit de wereldliteratuur. De achterlijke gemeenschappen die de jongen aandoet, zijn schuimende poelen van sadisme, perversie en extreem geweld. Overlevingsdrang is de enige positieve menselijke eigenschap die je in dit boek zal vinden.

Tot op heden is niet geheel duidelijk of het een dunnetjes vermomde autobiografie is of een symbolistisch werk. De controverse hierrond, niet in het minst in leven gehouden door Kosinski (1933-1991) zelf, maakte The Painted Bird tot een massaal succes en de auteur tot een omstreden figuur, vooral in zijn geboorteland Polen, waar het boek lange tijd niet binnen mocht. Intimi omschreven hem meermaals als een pathologische leugenaar en een zieke, perverse geest. Hij werd ervan beschuldigd een propagandist van de CIA te zijn en zelfs zijn auteurschap werd in twijfel getrokken. Niet alleen flopte zijn academische carrière, uitgeefster Betsy Pochada van The Nation wijst ons op een brief van Kosinski die in zo'n erbarmelijk Engels geschreven is dat ze niet kan geloven dat deze man zijn boeken zelf geschreven heeft. Being There, een ander succesvol boek van hem, zou een stoutmoedig plagiaat zijn van een roman van Dolga-Mostovicz uit 1932, en zo rijgen de insinuaties en controversen zich aaneen tot Jerzy's zelfmoord in 1991.

Het belangrijkste is dat we hier een zeer indringend meesterwerk voor ons hebben dat in zijn evocatie van eenzaamheid wedijvert met het leven van zijn (vermoedelijke) auteur. Kosinski zag in zijn jeugd al hoe mensen voor hun plezier een vogel verfden en die dan weer loslieten om hem door zijn wantrouwige soortgenoten te laten verscheuren.

Jan Bart De Winter

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234