Zondag 22/09/2019

The New York Monthly

New York is de beste plaats ter wereld voor boeken en dat valt weerkundig te bewijzen. Zo is de stad niet toevallig op haar best in de herfst en de lente, de seizoenen waarin de golven van de uitgeefwereld pieken. In de zomer jaagt ze haar bewoners weg met een haast ondraaglijke hitte, zodat die ergens anders op de planeet moeten gaan liggen lezen. En in de winter wordt iedereen die niet thuis blijft met een boek afgestraft met een pijnlijke maar onontkoombare Dood door Bevriezing.

Schrijvers horen bijgevolg thuis in New York City zoals tuners van tweedehandse Nissans in Aarschot of supporters van Rapide Wezemaal in Wezemaal. Dat is zo omdat het palet aan potentiële personages en verhalen tussen de Bronx en Breezy Point precies 89 procent groter is dan tussen Groot-Bijgaarden en Klein-Willebroek. En ook omdat de bochten van het leven er automatisch worden aangescherpt door het dramatische effect dat de stad heeft. Verliefd worden in haar parken, bars en hotelkamers is er nog heerlijker, de dag waarop het lief vertrekt zal de wind er zonder medelijden door je hart waaien. Dan zal je denken: wow, dus dat bedoelde Paul Simon, toen hij het liefdesverdriet uit zijn zolen liep in de straten van New York.

Terwijl de literaire hipsters in Greene Street de Art Issue van het uitstekende blad The Believer vieren bij fairtradewijn en gesprekken over de vijftiende verjaardag van de Californische Dave Eggersclub en uitgeverij McSweeney's, gaan ook de klassieke uitgeverijen verder, vanuit hun torens op Manhattan.

Al is McSweeney's niet het enige blad dat ook uitgeeft. Zo verschijnt bij New York Review Books Classics bijvoorbeeld Fighting for Life, de oorspronkelijk in 1939 verschenen autobiografie van S. Josephine Baker. In de eerste helft van de twintigste eeuw legde Baker de basis voor kinderverzorging in de volkswijken van New York - op het einde van de negentiende eeuw stierf één op de drie kinderen in de hopeloos verarmde Lower East Side voor het vijfde levensjaar. Haar memoires zijn een onwaarschijnlijk rijke inkijk in die evolutie en vertellen vanuit een medische hoek een stuk geschiedenis van de stad. Het verhaal van New York is er een van vernieuwing.

Einde van het huwelijk

Overigens is het halfmaandelijkse The New York Review of Books een uitstekende tip voor wie The New Yorker toch wat volks vindt. Laat je zeker niet misleiden door de titel van het blad. Net zoals je De Morgen ook in de namiddag of 's nachts mag lezen, staat er in The New York Review veel meer dan wat boekbesprekingen. Niet spotgoedkoop in de Belgische krantenwinkels maar meer dan de moeite en je kan zo meepraten over Snowden, de Syrische politiek en het belang van de boksfilm als genre.

Of over het immer bedreigde bestaan van de romankunst. Zo klinken er stemmen in het Amerikaanse literaire circuit die beweren dat het einde van het huwelijk zoals we het kenden tot en met de vorige eeuw, ook het einde van de roman betekende. Daar valt misschien iets voor te zeggen. De roman zoals we hem vandaag herkennen, ontstond tenslotte toen de verhalen niet langer over helden gingen, maar over de eigenaardigheden van het dagelijkse leven. Tot voor niet heel lang geleden was het huwelijk nu eenmaal de na een poos nogal vervelende positie waaruit de dagen beleefd werden.

Tussen kerk en lijven

Denk maar aan wat F. Scott Fitzgerald zijn Jay Gatsby probeert om Daisy uit haar trouwboek los te weken of aan de koppels die Richard Yates laat afzien in Revolutionary Road, Young Hearts Crying of The Easter Parade: het huwelijk en alle gevolgen ervan leken wel het basismateriaal voor de romancier. De spanningsvelden tussen verlangens en verwachtingen, tussen kerk en lijven, tussen huid over huid en ceintuurs over gesteven katoen.

Maar gaat dat nog op in 2013? Want stel dat Anna Karenina vandaag leefde, dan zou ze de scheiding regelen met Karenin en opnieuw beginnen met Vronski. Samen een Skoda Yeti kopen en wijn in zo'n kartonnen doos gaan kopen in de Colruyt. De ondraaglijke last van eeuwige schuldgevoelens en dramatische eindes zou niemand nu nog geloven.

En kijk: het nieuwe, door The New York Times opgepikte This Is the Story of a Happy Marriage (Deckle Edge) van Ann Patchett is redelijk straightforward literatuur over geluk vinden en geen in ironie gedrenkt postmodernisme (al gaat het in de titel wel over haar tweede huwelijk). Patchett schrijft een soort autobiografie en doet dat op een manier die minder naïef is dan je zou verwachten.

Wie het huis niet uit wil en Amazon haat, kan ook gratis heel wat moois verzamelen op het internet. Zadie Smith schreef voor nybooks.com een veelbesproken essay met 'Man vs. Corpse' en Haruki Murakami kruipt in het korte verhaal 'Samsa in Love' in het hoofd van Gregor Samsa, het hoofdpersonage uit De metamorfose van Franz Kafka. Je leest het op de fictiepagina's van newyorker.com.

Heimelijke band

Op de website van de alt lit boekenclub The Rumpus kun je dan weer het verhaal 'Girls in the Grass' van Angela Sebastian lezen. Dat is een goede titel, en de openingszin gaat daarbij nog eens als volgt: "I tell Hairy Mary's mom that I get $466.00 a month in social security and she can have the whole thing for food and lights and stuff, if she'll let me stay."

Een openingszin waarin meteen een soort heimelijke band wordt gesloten tussen verteller en lezer, is altijd prijs. Zeker als er nog eens sprake blijkt te zijn van ene 'Hairy Mary'. Als het einde van het huwelijk als sociaal aanvaarde vrouwengevangenis al een voordeel moet hebben, dan wel dat vrouwen eindelijk aan het schrijven konden gaan.

Als ze dan ook nog eens massaal naar New York komen, dan is het systeem voor alle toekomstige romans alweer gered. Want verliefd zullen ze worden en zonder medelijden zal hij er door de harten waaien, de wind. Huwelijk of geen huwelijk.

www.believermag.com www.nybooks.com www.newyorker.com therumpus.net P.B. Gronda woont half in Italië, half in New York, letterlijk en figuurlijk. Dit jaar verscheen zijn roman Straus Park.

'Schrijvers horen thuis in New York City zoals tuners van tweedehandse Nissans in Aarschot of supporters van Rapide Wezemaal in Wezemaal'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234