Vrijdag 20/09/2019

'The Greatest Show on Earth' vouwt zijn circustent op

Wat ooit een populair uitje voor het gezin was, wist de laatste jaren amper volk te lokken. En dus houdt het Ringling Bros. and Barnum & Bailey Circus er na 146 jaar mee op. Dierenactivisten zijn er alleszins niet rouwig om.

Gargantua de Grote heette hij, de enorme gorilla die het Ringling Bros. and Barnum & Bailey Circus in 1938 van een dreigend faillissement redde. Het verveeld geraakte publiek trok na de crisis van de jaren 30 weer massaal naar de tenten om het 'meest angstaanjagende levende wezen op aarde' te aanschouwen.

Het wereldberoemde circus kon door en werd in 1952 zelfs het decor van een Oscar-winnende film van Cecil B. DeMille. Maar na die hoogtijdagen ging het vooral de laatste tien jaar steeds moeilijker. Zaterdag viel na 146 jaar definitief het doek voor The Greatest Show on Earth. Volgens de eigenaar, de familie Feld, is een groot circus in de moderne tijd niet meer draaiende te houden.

Topman Kenneth Feld noemde zaterdag een combinatie van factoren als reden dat Ringling Bros. op 21 mei voor de allerlaatste keer de circustenten zal opvouwen. De belangstelling liep terug, de operationele kosten waren hoog, de smaak van het publiek veranderde en het circus lag voortdurend overhoop met activisten over het gebruik van wilde dieren. Vorig jaar werden onder druk van juridische procedures de olifanten uit het programma geschrapt.

De belangstelling liep al tien jaar terug, maar volgens de familie daalde zonder olifanten de kaartverkoop 'dramatisch'. De olifanten wonen sinds vorig jaar in een opvang in Florida. Voor de leeuwen, tijgers, kamelen, alpaca's, kangoeroes en lama's die Ringling Bros. nog gebruikt wordt een plek gezocht.

Freakshows

En zo staat een van de pijlers onder het succes ook aan de basis van de ondergang van The Greatest Show on Earth. Wilde dieren waren altijd al een succesfactor van het Ringling Bros. and Barnum & Bailey Circus, naast spetterende kostuums, spectaculaire acrobaten en - in vroeger tijden - freakshows. In het midden van de 19de eeuw begon Phineas Taylor Barnum rond te reizen met een show met wilde dieren en mensen met afwijkingen. Types als Annie Jones, 'de bebaarde vrouw' en Jo Jo, 'de jongen met het hondengezicht' trokken veel bekijks.

Rond dezelfde tijd begonnen de vijf broers Ringling - Alf, Al, Charles, John en Otto - in Wisconsin een show met onder meer jongleeracts. Barnum - die was gaan samenwerken met James A. Bailey - en de Ringling Brothers gingen uiteindelijk samen en vormden daarmee het eerste moderne circus. Het veelkleurige spektakel met artiesten en dieren trok met treinen door Amerika en het circus ontwikkelde zich tot een populair uitje met entertainment voor het hele gezin.

In de 20ste eeuw werd dat uitje steeds minder populair. Door de opmars van film, televisie, games en internet hadden kinderen volop ander entertainment tot hun beschikking; voor de menselijke kanonskogel kwamen ze hun huis niet meer uit.

Tijd was eigenlijk de grootste concurrent, zei Kenneth Feld zaterdag. Toen de familie het circus in 1967 kocht, duurde de show drie uur. De huidige show duurt twee uur en zeven minuten. Het langste onderdeel is de tijgeract van twaalf minuten.

"Probeer een kind van drie of vier tegenwoordig maar eens twaalf minuten stil te laten zitten", zei Feld. Hij en zijn dochter Juliette probeerden de laatste jaren van alles om het circus draaiende te houden: de eerste Afro-Amerikaanse spreekstalmeester, de eerste vrouwelijke spreekstalmeester, een motor-act, een schaats-act, een interactieve app, maar een nieuwe Gargantua de Grote zat er niet tussen.

The Greatest Show on Earth bleek kansloos tegen Pokémon Go en YouTube. "We hebben er veel tijd en geld in gestoken, maar het heeft niet gewerkt", zei Kenneth Feld.

De ongeveer vijfhonderd werknemers van het circus kregen zaterdag na een optreden in Florida te horen dat de show stopt. Feld gaat ze proberen onder te brengen bij een van de andere shows die de familie bezit, zoals Disney on Ice of Monster Jam, maar het gros komt op straat te staan. De familie Feld zal ze helpen bij het vinden van een nieuwe baan of een huis, voor de gezinnen die in de treinen van het circus wonen.

Zo komt op 21 mei in Uniondale in de staat New York een tijdperk ten einde, al is niet iedereen daar rouwig om. De dierenrechtengroep PETA verwelkomde zaterdag "het eind van de droevigste show op aarde". De actiegroep riep de overgebleven circussen die met wilde dieren werken daarmee te stoppen. "De ondergang van The Greatest Show on Earth is een teken dat de tijden zijn veranderd."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234