Woensdag 01/12/2021

The Big Dig versus de Lange Wapper

Tom Vandyck is een naar de VS geëmigreerde Antwerpenaar, waar hij correspondent is voor De Morgen. Hij pleit voor de brug in Anwerpen vanuit een vergelijking met zijn woonplaats Boston.

Wat wordt het in Antwerpen, een brug of een tunnel? In de discussie bespeurt Tom Vandyck niet alleen een uitbarsting van 'nimby' (not in my backyard), maar zelfs een van 'banana': build absolutely nothing, anywhere, near anybody.

Kaarten op tafel: als geëmigreerde Antwerpenaar ben ik vóór de Lange-Wapperbrug. Noem mij een halve Amerikaan (ik beschouw dat niet als een belediging), maar ik vind: een stad die naam waardig moet durven bouwen. New York, Chicago en zelfs mijn woonplaats Boston zouden zichzelf niet zijn zonder de verticale obsessie die Amerika eigen is. Evenzeer zou Antwerpen zichzelf niet zijn als het nu ten prooi zou vallen aan een aanval van onkarakteristieke timiditeit. Nee, Antwerpen is New York niet, maar de tweede havenstad van Europa mag zich heus wel wat ambitie permitteren. Die brug kan er dus wel bij. Hadden we in het verleden zo naar onze tenen staan staren, dan hadden we nooit een kathedraal gehad.

In de discussie in Antwerpen bespeur ik echter niet alleen een uitbarsting van 'nimby' (not in my backyard), maar zelfs een van 'banana': build absolutely nothing, anywhere, near anybody. Dat gevoel wordt gecultiveerd door de post-geitenwollensokkenvleugel van klein links, daarin gevolgd door de sp.a, die er bocht met gierende banden voor moest maken, en, bien étonnés de se trouver ensemble, de verzuurde rechterzijde die tegen alles is.

Dat zegt niet alleen iets over de politieke verhoudingen, maar ook over de Antwerpse en Vlaamse psyche. Landen die in de lift zitten, bouwen zonder complexen de hoogte in. Amerika begon wolkenkrabbers te bouwen toen het zich in de eerste helft van de twintigste eeuw tot een absolute wereldmacht ontwikkelde. In China en de andere nieuwe industrielanden in Azië begon de bouwwoede niet toevallig in de jaren negentig, toen hun economieën op volle toeren kwamen.

Dat velen in Antwerpen zowat kapotgaan van de zenuwen over die brug bevestigt de karikatuur die in de VS wel eens gemaakt wordt over Europa: een angstige, vergrijzende samenleving die verlamd naar haar eigen navel zit te staren terwijl buiten de wereld voortsnelt. We durven niet vooruit. We zijn bang van onze eigen schaduw. We hebben hoogtevrees zonder van de grond te komen. Dan zou een klein beetje Amerikaanse mentaliteit geen kwaad kunnen.

Ja maar, de Lange Wapper zou de skyline van Antwerpen verpesten, hoor je dan. Met permissie: welke skyline? Buiten de Boerentoren en de kathedraal en sinds kort ook het MAS steekt er nauwelijks iets boven het maaiveld uit dat het aankijken waard is. Zijn we misschien bang dat de Lange Wapper de architecturale glorie van de Oudaan zou overschaduwen? Is de Antwerpse skyline zo'n fragiel kunstwerk dat ze geen extra brug kan verdragen?

Wie de brug megalomaan vindt, moet trouwens nog maar eens nadenken over de tunnel die het bureau Arup-Sum voorstelt: die is vier keer langer dan de brug. Als de brug vanwege haar afmetingen megalomaan is, dan is de tunnel dat zeker. Alleen zit die onder de grond, dus je ziet hem niet, wat voor angsthazen rustiger slapen is.
Met tunnels moet je overigens bijzonder goed opletten. Hier in Boston hebben we er ook één gebouwd onder de stad door. The Big Dig, zoals het project heet, was vooraf begroot op 2,8 miljard dollar, maar klokte na meer dan 20 jaar studies, protesten, politieke knopen, schadeclaims en technische problemen af op 22 miljard. Dat betalen we hier dus nog decennia af. Hetzelfde dreigt in Antwerpen te gebeuren.

Het is ook niet alsof aan een tunnel geen ecologische problemen vasthangen. Maar ook die zijn groter dan de navel van Antwerpen. Wat dat betreft, is het opmerkelijk hoe weinig je hoort over de CO2-uitstoot die gepaard zou gaan met het tunneltracé van Arup-Sum, dat in totaal meer dan een kwart langer is dan dat van de Lange Wapper. Van op vijfduizend kilometer afstand is fijn stof in Deurne, Merksem of Ekeren erg, maar 250.000 auto's en vrachtwagens per dag kilometers laten omrijden nog een stuk erger. De zee stijgt overal evenveel.

In Antwerpen wordt de Big Dig wel eens opgerakeld als argument tegen de brug, maar die vergelijking gaat niet op. De snelweg die vervangen werd door de Big Dig liep dwars door het historische hart van de stad, en niet kilometers verderop over de dokken, zoals in Antwerpen voorzien is. Hij lag niet op een architecturaal huzarenstukje, zoals de Lange Wapper, die op ruime afstand boven het straatniveau zou zweven, maar op een roestig viaduct dat net hoog genoeg was om automobilisten een blik te gunnen op wat er zich afspeelde op de tweede verdieping van de belendende panden.

Leonard P. Zakim Bridge
Nee, als Boston één ding is, dan is het wel een argument vóór een brug. Aan de tunnel in Boston hangt namelijk de Leonard P. Zakim Bridge vast. Dat is een forse tuibrug die meteen een van de uithangborden van de stad werd. Als er een beeld van Boston op televisie komt, zie je de Zakim Bridge. Idem dito als je een postkaart, een poster of en toeristische gids over de stad koopt. Met de Lange Wapper zou Antwerpen er net zo'n icoon bij krijgen. En dat is van de Boerentoren geleden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234