Maandag 25/01/2021

The best place to put inspirational quotes is up your ass

Naast religieus radicalisme is er nóg een vorm van terreur die zich razendsnel verspreidt via sociale media: de inspirational quote. Tenenkrullende slogans die je toeroepen dat je moet groeien! Loslaten! Jezelf zijn! Zo vermoeiend is het, die dwingende roze bril.

- 'Ik voel me hier echt ongemakkelijk'

- 'Dat begrijp ik, maar ga uit van je eigen kracht'

- (emoji van een pistool)

- 'Be somebody who makes everybody feel like somebody'

- 'Daar ben jij juist grandioos voor gezakt'

- 'Every accomplishment starts with the decision to try'

- 'IK KOM JUIST VAN DE YOGA'

- 'Life is like the ocean. It can be calm or still, and rough or rigid, but in the end it is always beautiful'

- 'Fuck you'

(sms-conversatie met een vriendin)

Wie zich weleens op sociale media waagt, wordt op tijd en stond geconfronteerd met de zogeheten inspirational quote. Levenswijsheden samengebald in één vlotte zin, met als doel u ... god ja, te inspireren. Liefdesperikelen, tegenslag op het werk, lullige vrienden of een gebrek aan zelfvertrouwen: geen besogne die niet gesust kan worden met een welgemikt citaat. Die inzichten voor een beter leven kunt u dan ook delen op Instagram of Facebook, anderen kunnen er maar hun voordeel mee doen.

Een snelle zoektocht op Google levert duizenden hits op - #inspirationalquotes op Instagram biedt ruim een miljoen prentjes. Engels is de voertaal, in de vormgeving is weinig variatie terug te vinden: de tekst in een zwierig 'handschrift' of van een oude typemachine - lekker authentiek - en op de achtergrond een zonsondergang, sterrenhemel of andere natuurpracht.

Tante Jeanine post ze soms met een kitscherige roos erbij, maar ook de populaire pret-à-porterfilosoof Alain de Botton van The School of Life verkoopt voor 25 euro een handige doos kaarten met spreuken die je allerlei wijsheden bijbrengen.

Die massa aan inspirerende boodschappen stimuleert ons om positief in het leven te staan (Your mind is a powerful thing. When you fill it with positive thoughts, your life will start to change.), propageren volharding (Fall seven times, stand up eight) of moedigen aan om los te laten (You can't start the next chapter of your life if you keep re-reading the last).

Deze pseudodiepzinnige statements dienen ook prima om zeurende vrienden met mineure problemen snel en efficiënt over de rooie te laten gaan. Laten ze gefrustreerd weten dat ze al een uur in de file staan? Antwoord dan bijvoorbeeld: patience and perseverance have a magical effect which makes obstacles disappear. Gevloerd door een epische kater? Being your true self is the most effective formula for succes. Gejammer over het gebrek aan een zomerproof lijf dit seizoen? Pain is only weakness leaving the body. Dolle pret verzekerd.

Overstelpt met verplichtingen

Want laten we wel wezen: na jarenlange ongewenste blootstelling zijn deze mantra's geëvolueerd tot een bron van ergernis en - op slechte dagen - agressieve oprispingen waarbij we deze zelfverklaarde Gandhi's acute diarree toewensen, waar ze dan lekker geduldig en positief mee kunnen omgaan.

Die irritatie wordt, voor de goede orde, breed gedragen. Tik in op Google 'inspirational quotes are' en zie hoe die aanzet wordt gevolgd door woorden als 'annoying', 'bullshit' of 'for the unispired'.

'A good place to put inspirational quotes is up your ass', vloekt de pagina 'Unspirational' op Instagram.

Veel gehoorde klachten: het is ongevraagd en opdringerig advies waarbij je het vermoeden hebt dat mensen vooral zichzelf in de markt willen zetten als diepzinnig, intelligent of heel erg lief. Terwijl het sentimenteel geformuleerde clichés zijn waarvan het omgekeerde met evenveel stelligheid wordt verkondigd. Het is betuttelend, dwingend en je hebt er niet per se iets aan. Wat bijvoorbeeld te denken van volgende mededeling: Be like a pineapple. Stand tall, wear a crown, be sweet on the inside.

We worden overstelpt met echte en ingebeelde verplichtingen: hard werken, dromen najagen, gezond leven, er leuk uitzien, een bloeiend sociaal leven onderhouden. Moeten we ons dan

's avonds, als we moe en slechtgezind door de supermarkt rennen en alweer in de langste kassarij belanden, ook nog bezighouden met de vraag of wel wel voldoende ananas zijn?

Misleidend

Tegelwijsheden zijn van alle tijden. 'Oost west, thuis best', zeiden we vroeger. Veel opbeurende onlinecitaten zijn niet meer dan een opgefriste variant op 'Na regen komt zonneschijn'. Ze dragen een kern van waarheid in zich. Zuurpruimen zijn wij allerminst. Natuurlijk is zelfrespect belangrijk, is het leven makkelijker als je kunt relativeren en is doorzettingsvermogen een mooie eigenschap. We juichen het alleen maar toe.

Maar evengoed zijn inspirational quotes soms misleidend en ongenuanceerd. Ze hebben oog voor tegenslag, maar verwachten dan wel dat je ook in moeilijke omstandigheden blijft overlopen van positiviteit en daadkracht. When someone tells me I can't do it, it doesn't mean I can't do it. It just means I can't do it with them.

"Het komt er vaak op neer dat alles goed komt, als je maar in jezelf gelooft", zucht Elke Van Huffel, journaliste en als SuzieQew populaire twitteraar. "En elk gevecht levert je iets op. De American dream. Sorry, maar zo werkt het niet.

"Niet álles kan, hè. Als ik een zangeres wil worden maar zo vals zing als een kraai, dan zal het er niet van komen. Zelfs al doe ik mijn stinkende best. Net zomin als mislukking een kans is om toch verder te springen. Die citaten houden geen rekening met de grillige toevalligheid van het leven en stellen je zelf verantwoordelijk voor je succes en mislukking."

Voortdurend dicteren de inspirational quotes hoe je in het leven moet staan. Ze dragen bij aan het idee dat je almaar de beste versie van jezelf moet zijn en constant in evolutie. Ook op het vlak van weerbaarheid, kracht en zelfvertrouwen.

Even kort door de bocht: volgens Instagram, hét platform bij uitstek om je van je mooiste kant te tonen, verloopt de snelste weg naar volmaaktheid en mentale rust via ingewikkelde yogaposes in mooie pakjes, zelfgemaakt granola en een grote roze bril. Niet toevallig worden deze let's do it-achtige slogans ook enthousiast verspreid door mensen die de droom van maakbaarheid verkopen, zoals fitnesstrainers en kledingontwerpers.

Leuk, een mierenplaag!

Soms helt dat idee over naar een overweldigende dwang om alles positief te spinnen. Alles moet in een positief vakje gepropt en geduwd worden en dat staat haaks op het leven zoals we het dagelijks ervaren. Collectief ontslag op het werk? Wees ananas! Moeder gestorven? Het beste moet nog komen! En iedereen deelt duimpjes en hartjes uit.

Een vriendin die een tijdlang probeerde haar eigen winkel draaiende te houden, vertelde onlangs dat ze doodongelukkig was. Maar niemand die van een mislukking horen wil, integendeel: ze had vast veel geleerd van die ervaring. Die reacties vindt ze heel frustrerend, want zij vindt oprecht dat ze een jaar van haar leven heeft verspeeld. In diezelfde categorie: niemand lost vandaag nog problemen op, maar gaat uitdagingen aan.

"Ik vind het dodelijk vermoeiend", zegt Van Huffel, die zoals velen uiteindelijk opgezadeld wordt met het gevoel dat ze tekortschiet. Omdat we niet minzaam glimlachen als de kelder blank staat. Of omdat we soms ongelukkig zijn en niet altijd de aandrang voelen dat te relativeren. Of omdat het niet realistisch is om elke dag ons hart te volgen, net zoals het onzin is om elke dag te leven alsof het de laatste is.

Van Huffel: "Ik heb thuis last van een mierenplaag. Dat ergert mij, punt. Het kan heel louterend zijn om je slecht te voelen en te denken dat het nooit meer goed komt. Natuurlijk moet je weer uit die put kruipen, maar ik heb geen behoefte aan dat belerende vingertje en de vraag of ik er al iets uit heb geleerd. Mag een mens nog cynisch zijn? Of op z'n minst realistisch? Het idee dat je alles altijd positief moet bekijken, vind ik niet gezond."

Wil dat zeggen dat we nu voldoende munitie hebben om adepten van de melige zin voor eens en voor altijd te verbannen naar de hel, zijnde een plek zonder wifi? Helaas niet. Want sommige mensen hebben daadwerkelijk iets aan die virtuele schouderklopjes. "Het is niet zo eenduidig", zegt sociaal psychologe Vicky Franssen van de Arteveldehogeschool. "Sommige mensen worden zenuwachtig van inspirerende zinnen, die negeren ze dan ook best. Maar anderen putten daar net veel moed uit."

Ook de behoefte om toch het zilveren randje te zoeken op plekken waar het niet meteen zichtbaar is, is immers des mensen. Een eeuwenoude techniek om ons zo goed mogelijk te voelen. Met wegmoffelen heeft dat niets te maken. Franssen: "Er is nog nooit zo veel aandacht geweest voor burn-outs en andere moeilijkheden."

Opbeurende citaten zijn volgens haar ook erg populair op Facebook-pagina's voor mensen met een depressie of angsten. Mensen willen elkaar ook een hart onder de riem steken.

Duimpjes voor de vrouwen

Akkoord, een valabel punt. Maar wat meespeelt, is dat rond de inspirational quote vaak een zweem van ongeloofwaardigheid hangt. En onduidelijkheid. Een wetenschappelijk niet-representatieve rondvraag leert dat het bijna alleen (jonge) vrouwen zijn die inspirerende en motiverende citaten delen. Vrouwen bewegen sowieso meer op sociale media, weet Franssen. Ze delen meer, ventileren er sneller hun emoties, krijgen meer likes.

Als die vrouwen inspirerende stellingen delen, dan is de indruk toch gauw dat ze vooral zichzelf proberen te overtuigen. Als iemand meldt dat je moet proberen om iemands regenboog te zijn, vragen ze dan niet vooral zélf om een regenboog? "Mensen die citaten delen, lijken vaak op een subtiele manier aan te geven dat ze het moeilijk hebben", denkt ook Van Huffel.

Alleen is er vaak een totaal gebrek aan context. Als iemand iets post over 'ziektes verslaan', heeft die het dan over kanker, waarbij we begrip en bewondering kunnen opbrengen voor zulke boude uitspraken? Of hebben we te maken met een aansteller met sinusitis? Het is zoals mensen die uit het niets dramatisch verzuchten dat het 'vorige week toch wel erg zwaar was', op zo'n manier dat je niet anders kunt dan informeren naar wat er dan vorige week wel aan de hand was.

Of neem nu 'verandering', een klassieker in de wereld van de inspirational quote. Doorgaans is de idee dat je verandering moet zien als een kans om te groeien. Maar quotes over de geneugten van verandering, dat is doorgaans stront aan de knikker. Verandering als eufemisme voor een lief dat ervandoor is of een pijnlijk ontslag. En een vasthouden aan een mantra dat misschien beterschap belooft.

Vicky Franssen is resoluut. Al denken we graag dat we sterker worden van wat ons niet breekt, de psychologe weet beter. "Na een stevige kanker ga je niet per definitie harder genieten van het leven, maar leef je met een grote angst. Als je vrouw je verlaat voor een ander, dan word je daar niet per se beter van."

Veel mensen die een diepgaande verandering meemaken, zoals een overlijden of een ontslag, blijven worstelen. De rest vindt zichzelf uitein-delijk wel terug, soms doen ze het zelfs beter dan voorheen. Franssen: "Maar allemaal zeggen ze: dat had toch echt niet gehoeven, die klop."

Van Huffel: "Als mensen deugd hebben van die oppeppende boodschappen, prima. Maar wat minder op sociale media en wat meer op de koelkast, graag."

Be wise enough for the nonsense around you.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234