Zaterdag 24/08/2019

The Ashes: alles over de oudste sportrivaliteit tussen een moederland en haar kolonie

Memorabele overwinning van 1882 in London lag aan basis van Australische onafhankelijkheid

Gekte om een verbrand houtje

Of het een sport is, daar bestaat discussie over, maar voor Engelsen en Australiërs is cricket sowieso 'bigger than life' en helemaal als ze tegen elkaar om The Ashes bowlen en batten. De voormalige kolonie meent zelfs dat ze haar onafhankelijkheid dankt aan een overwinning in The Ashes. Eind vorige week begonnen de twee landen de vijfde vijfdaagse Test Series van de zomer. Engeland hoopt de verloren eer te herwinnen. HANS VANDEWEGHE

Welkom in de wondere wereld van het cricket. Over de reglementen van cricket kunnen we kort zijn, want zelfs als we er lang over zijn, snapt u het toch niet, tenzij u fan van cricket bent en dan weet u toch al alles wat in dit verhaal staat. De sport lijkt een beetje op honkbal, dat van cricket is afgeleid. De bedoeling is meer punten (runs) te scoren dan de tegenstander. Afwisselend is het ene team aan slag en moet het andere team bowlen, te vergelijken met het werpen bij honkbal. Teams bestaan uit elf spelers en het veld is ovaal. Cruciaal in cricket is het wicket, een houten constructie van 70 centimeter hoog bestaande uit drie houten staafjes, verbonden met een losliggend latje. Een kaduuk bouwsel dat makkelijk uit elkaar valt. Gebeurt dat opzettelijk, in het spel, dan wordt hartstochtelijk geklapt op de tribunes. Kom nooit in de verleiding als leek een cricketwedstrijd te bekijken, of u valt gegarandeerd in slaap. Dan is dit verhaal duizend keer spannender.

Cricket komt in verschillende vormen. Bij ons wordt het 'one day cricket' gespeeld. Men weet wanneer men begint en men weet ongeveer wanneer het voorbij is, alvast nog dezelfde dag. 'Test cricket' is een ander verhaal. Daar duurt een wedstrijd vijf dagen. Niet elk land mag test cricket organiseren. In 2000 werd het tiende land toegelaten: Bangla Desh. Bij cricket hoort ook de onvermijdelijke 'tea interval' en de rare scheidsrechters die meestal een hoedje op hebben en oorspronkelijk haken onder hun oksels hadden omdat de spelers ze ook zouden kunnen gebruiken als kapstok.

Australië is al vijftien jaar de nummer één van de grote cricketlanden. Het verdrong Engeland destijds van de eerste plaats en dat land zakte vervolgens weg in een crisis, met als absoluut dieptepunt een zesde plek op de ranking. Tot een nationaal herstelplan aan het begin van deze eeuw werd opgestart. Vorig jaar kwam Engeland ineens weer opzetten en werd tweede op de ranglijst. Net op tijd voor The Ashes. Die Test wordt om het jaar georganiseerd en de tegenstanders zijn altijd dezelfde: Engeland en Australië, twee notoire cricketlanden.

Maar eerst nog een beetje geschiedenis. Cricket is te vergelijken met golf. Als je de Engelsen mag geloven, speelde de dinosaurussen al cricket (en ook golf), maar in werkelijkheid voert de eerste rudimentaire vorm ons slechts terug tot de dertiende eeuw. De sport werd al georganiseerd beoefend vanaf de zeventiende eeuw en de eerste profsporters zouden toen al hun intrede hebben gedaan. Internationaal cricket begon in 1859 met Engeland op bezoek bij de Verenigde Staten, waar de sport snel verdween ten voordele van baseball en football, ook twee sporten die gebaseerd zijn op het veroveren van terrein. In 1877 namen de Engelsen voor de eerste keer de boot richting Melbourne, waar ze na een maand varen afmeerden en een maand aan een stuk cricket speelden.

In de Test tussen Engeland en Australië zou pas vanaf 1882 het begrip 'Ashes' opduiken. Australië won toen tot afgrijzen van de Engelsen de Test op The Oval, hetzelfde stadion in Londen (nu The Brit Oval om precies te zijn) in de Londense deelgemeente Surrey waar de twee landen dezer dagen weer aan slag zijn. De hele wedstrijd had Engeland op voorsprong gestaan, maar de laatste slagman, die maar tien runs nodig had, kon de klus niet klaren en Australië won. Na de nederlaag publiceerde het sportdagblad The Sporting News op haar cricketpagina een doodsbericht:

...In liefdevolle herinnering aan Engels cricket,

gestorven op The Oval

op 29 augustus 1882,

in gezelschap van een rouwende groep kennissen en vrienden.

R.I.P.

Nb. Het lichaam zal gecremeerd worden en de as wordt naar Australië vervoerd.

De Engelsen konden dat sarcasme wel smaken en de Australiërs nog meer. Diezelfde winter al meerden de Engelsen af voor een test bestaande uit drie wedstrijden in Melbourne, waar het zomer was. Cricket kan omwille van het outdoorkarakter en het gras alleen 's zomers worden gespeeld. De Engelsen wonnen met 1-2 en na afloop kreeg de Engelse captain Ivo Bligh van een groep Melbournese dames een kleine urne, met daarin de as van een verbrande bail, het dwarshout van het wicket. Sindsdien heet de Test tussen Australië en Engeland officieel The Ashes. De urne wordt niet beschouwd als de trofee voor de overwinnaar, tot grote ergernis van de Australiërs, die de laatste jaren altijd wonnen en het kleinood maar wat graag in hun Olympics Museum bij de Melbourne Cricket Ground (ook het Olympisch stadion van 1956) zouden willen bewaren. Australiërs blijken uiteindelijk toch iets meer belang te hechten aan de Test dan de Engelsen. De verklaring is niet ver te zoeken. De memorabele overwinning van 1882 in Londen lag aan de basis van de onafhankelijkheid van de staat Australië, negentien jaar later. Historici zijn het erover eens dat die overwinning in de meest Victoriaanse van alle sporten (die beroep doet op kwaliteiten als karakter en morele sterkte, aldus de Engelsen) het moederland ertoe heeft aangezet de positie van het bannelingencontinent Australië binnen de Commonwealth te herzien. Sporthistoricus Bill Mandle van de universiteit van Canberra: "De overwinning van 1882 kan niet overschat worden. Dat geldt voor de perceptie van de tot dan inferieure Australiërs door de Engelsen en omgekeerd voor de fierheid van de Australiërs, die het moederland een koekje van eigen deeg konden geven in de meest Engelse van alle sporten."

Een tweede crickethype situeert zich tussen de twee wereldoorlogen, toen ene Donald Bradman de Australische ploeg naar opeenvolgende overwinningen leidde. Dat duurde zelfs tot na de Tweede Wereldoorlog. In 1948 speelde Bradman voor het laatst een Test op Engels grondgebied en zijn team, The Invincibles gedoopt, klopte Engelsen. Toen aan het eind van vorige eeuw de kwestie speelde 'Wie moet de eerste Australische president worden?', kozen de Australiërs massaal Bradman voor een functie die tot op vandaag nog altijd niet bestaat. Bradman was op dat moment dik over de negentig, zat te vegeteren in een rusthuis, maar Australië vond dat zijn cricketverleden primeerde op zijn troebele geest.

Na de oorlog nam Engeland weer de rol over tot eind de jaren tachtig. Vanaf 1991 won Australië alle Tests. Maar 2005 heeft zich anders aangekondigd en dan wil Engeland nog wel eens wild worden van het cricket. De eerste Test van vijf werd eind juli gewonnen door de Australiërs, op de heilige grond van Lord's. Daarna won Engeland begin augustus en speelden beide landen gelijk op Old Trafford. Engeland won de vierde test eind augustus en staat 2-1. Wint Engeland ook deze vijfde test of speelt het gelijk, dan krijgt het voor het eerst in vijftien jaar weer bezit over The Ashes. Wint Australië, dan staat het gelijk en mag de kampioen de trofee behouden. Dat laatste is evenwel symbolisch, want al meer dan honderd jaar weigeren de Engelsen The Ashes mee te geven met Australië in geval van winst. Slechts één keer is de tien centimeter kleine urne naar Australië teruggekeerd, in 1988, voor een museumtournee naar aanleiding van de tweehonderdste verjaardag van de ontdekking van Australië door kapitein Cook. Het Australische team, dat anderhalve maand geleden in Londen landde, staat echter op scherp. De Test gaan nog door tot en met maandag. Dan valt het doek over één van de oudste rivaliteiten in de sport.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden