Donderdag 22/08/2019

Thaise film is in opmars

Thaise regisseur Aditya Assarat over zijn post-tsunamifilm 'Wonderful Town'

'Verlies en eenzaamheid zijn bekende gevoelens die me enorm aanspreken'

In 2005 bestelde het Thaise ministerie van Cultuur een reeks van dertien digitale kortfilms ter nagedachtenis van de tsunamiramp, die ook een groot deel van Thailand trof. Maar Wonderful Town is de eerste Thaise langspeelfilm waarin de trauma's en de schade veroorzaakt door de zeebeving weerspiegeld worden. Verwacht geen film met een hoog ramptoeristgehalte. Wel een sereen liefdesdrama.

Door Luc Joris

Wonderful Town is opgenomen in Takua Pa, een district aan de toeristische Andamankust in het zuiden van Thailand. Het is de regio die op 26 december 2004 het zwaarst door de tsunami getroffen werd. Meer dan 5.000 mensen verloren er het leven, terwijl de vloedgolven van meer dan 10 meter hoog 7.000 hectaren land vernielden. De sporen daarvan zijn drie jaar later nog niet uitgewist: huizen met dichtgespijkerde ramen en deuren of spookachtige ruïnes op het strand tussen de palmbomen van wat ooit een vakantieoord was.

Ook in het dorp waar het hoofdpersonage Ton, een jonge architect uit Bangkok, in een hotel incheckt omdat hij er de bouw van een nieuw project komt superviseren, hangt een sfeer van troosteloosheid. Het dorp probeert zich van de schok van de tsunami te herstellen. Maar eigenlijk wilde regisseur Assarat eerst helemaal geen film over de tsunami draaien.

Assarat was vanuit zijn woonplaats Bangkok naar de regio afgezakt om locaties te scouten voor een ander filmproject. Hij nam een kamer in een hotel, hetzelfde hotel als dat van de film, en hij raakte onmiddellijk bevangen door de rustige en droevige sfeer van het dorp. "Een film maken is iets heel abstract", aldus Assarat. "Soms volg je gewoon je instinct. En dat wordt bepaald door de dingen waar je van houdt, de films waar je naar kijkt, de boeken die je leest en de muziek waar je naar luistert. Takua Pa is getekend door een gevoel van verlies en dat gevoel spreekt me erg aan. Ik vond het een interessante plaats voor twee jonge mensen om er op elkaar verliefd te worden, juist vanwege dat contrast tussen een jonge liefde en een oude plaats. Ik heb altijd gewoon een liefdesverhaal willen vertellen. Door het toeval speelt zich dat in Takua Pa af. Maar je kunt niet ontkennen dat de tsunami er plaatsgevonden heeft. Langzaam heeft zich dat in het scenario gewerkt."

Echt op zijn gemak voelde Assarat zich niet toen hij aan de opnamen begon. Hij worstelde met gemengde gevoelens, juist omdat hij als buitenstaander een film kwam draaien die met de tsunami te maken had om nadien weer te verdwijnen. "Iedereen die er woont, heeft iemand gekend die gestorven is door de tsunami. Als het geen familie was, dan was het een buur of iemand uit de straat. Ik zou het woord exploiteren niet gebruiken, maar ik had vooral het gevoel dat ik niet de juiste persoon was om een film over de tsunami te draaien. Ik ben van Bangkok. En net zoals Ton in de film heb ik de tsunami ook alleen op het nieuws gezien. Het had me helemaal niet geraakt. Maar dat gevoel is na een tijd verdwenen, ook omdat ik voor de opnamen lang in het dorp ben gebleven. Op die manier heb ik het vertrouwen kunnen winnen en is de film een soort dorpsproject geworden. De inwoners spelen niet alleen mee in de film, ook achter de schermen hebben ze meegewerkt."

Wonderful Town concentreert zich vooral op de ontluikende liefde tussen Ton en Na, de jonge eigenares van het hotel. Hun relatie kan niet op de goedkeuring rekenen van Na's broer, de leider van enkele provocerende jongeren met motorfietsen. Die scènes rond de jongeren introduceren ook een zekere spanning. Al wordt alles finaal opnieuw herleidt tot de ritus van de dood. "Wonderful Town duurt 92 minuten. Juist in het midden van de film zit een tempelscène, een ceremonie ter nagedachtenis van de doden. Je kunt zeggen dat de film uit twee delen bestaat. Het eerste deel gaat over de liefde, over de dynamiek van hoe twee mensen op elkaar verliefd worden. Het tweede gaat over de dood. Die jongeren zijn gewelddadig omdat ze geen dromen meer hebben, zich vervelen en niet meer weten wat ze met hun leven moeten aanvangen."

Voor Assarat zijn ritme en atmosfeer de twee belangrijkste componenten van een film. De film zit vol elegant gecomponeerde beelden. Een overtuigend voorbeeld is de manier waarop hij de adolescenten in een belangrijke rivierscène filmt. De camera glijdt over hun gezichten, terwijl ze regelrecht in de lens kijken. "Er zit tegelijk schoonheid maar ook een zekere reflectie in die beelden. De tsunami was een heel gewelddadig en onredelijk incident: plots was de helft van het dorp vernietigd. Het geweld van die jongeren situeert zich op hetzelfde niveau. Ze zitten met vragen over het waarom, maar krijgen geen antwoord. Die verwarring, angst en woede drukken zich uit in een gewelddadige daad. Het is bijna alsof het natuurgeweld een ander geweld voortbrengt. Maar ze beseffen wat ze gedaan hebben. En vooral dat het een zeker gewicht en betekenis voor hen heeft."

Toen Assarat vijftien jaar was, trok hij naar het buitenland. Zijn ouders wilden dat hij net als hen zijn studies in de VS zou voortzetten. Het is pas in New York tijdens zijn universitaire studies geschiedenis dat de filmmicrobe hem echt te pakken krijgt. Voordien speelde hij meer met het idee om schrijver te worden. Assarat is nogal een fan van de boeken van de Japanner Haruki Murakami, juist vanwege die sfeer van urbane troosteloosheid. Een gevoel dat je terugvindt in de films van Edward Yang, Tsai-Ming-Liang en Hou Hsiao-Hsien, zijn favoriete cineasten. Maar Wonderful Town roept ook herinneringen op aan sommige films van Michelangelo Antonioni, de Italiaanse modernist van de eenzaamheid en de band tussen eenzame zielen en hun omgeving. "Ik ken zijn werk eigenlijk niet zo goed. Maar Antonioni heeft een grote invloed gehad op die Aziatische filmmakers die ik net opgenoemd heb, juist omdat hij zoveel bezig was met de plaats, de ruimte en de atmosfeer. Waarschijnlijk ben ik via hun films door Antonioni beïnvloed. En wat die eenzaamheid betreft: iedereen is altijd op een zekere manier eenzaam, of je nu alleen bent of omgeven door veel mensen. Het is een gevoel dat ik voortdurend voel in het leven. Maar ik denk niet dat ik de enige ben, nee?"

Het is geen toeval dat er deze week twee Thaise films in de Belgische bioscopen uitkomen. Zoals overal in Azië zorgt de goedkope digitale video voor een explosie van werk van een nieuwe generatie jonge filmmakers. Boegbeeld van de nieuwe Thaise auteurfilm en dit jaar jurylid in Cannes is nog altijd Apichatpong Weerasethakul (Tropical Melody, Blissfully Yours).

Nochtans heeft Thailand - voor elke bioscoopvoorstelling klinkt het volkslied ter ere van Bhumibol Adulyadej, 's werelds langst regerende vorst - al sinds jaren een behoorlijke filmproductie. Die bestaat vooral uit slapstickkomedies, actiefilms met martial arts en horrorfilms (dat kan ook moeilijk anders in een land waar het bijgeloof zo in de cultuur geworteld zit). Voor filmmakers die buiten de studio's om willen werken, blijft het echter moeilijk. Buitenlandse steunfondsen zijn dan ook belangrijk. Assarat kon zijn film afwerken dankzij steun van het artistiek mentoraatprogramma van Rolex. Hij kreeg niet alleen een productiebeurs van de uurwerkfabrikant, maar als beschermeling van 'meter' Mira Nair mocht hij ook de productie volgen van haar Indisch-Amerikaanse familieportret The Namesake. Assarats interessante dagboek kunt u lezen op www.rolexmentorprotege.com.

Hoewel het niet makkelijk is om in eigen land door te breken met persoonlijkere films, ziet Assarat de toekomst hoopvol in. "Het is een kwestie van de smaak van het publiek te veranderen. Zeker in Bangkok voel je dat men zich voor een ander soort films begint te interesseren." Sinds mei is Wonderful Town in Thailand op een kopie uit. Hij speelt een keer per dag in de SF World Cinema in Central World, het grootste winkelcentrum van Zuidoost-Azië gelegen in de drukste en meest toeristische wijk van Bangkok, voor gemiddeld veertig tot vijftig toeschouwers per dag. (LJ)

Ik heb altijd een liefdesverhaal willen vertellen. Door het toeval speelt zich dat in Takua Pa af. De tsunami heeft zich dus langzaam in het scenario gewerkt

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden