Maandag 06/12/2021

tg Ceremonia en het toneelhuis brengen samen 'Au nom du père'

'Dit was een moeizaam proces: we hebben veel rond de tafel gezeten en met het snijmes dramaturgisch de tekst zitten uitbenen'

Dansen met je schaduw

Op het Gentse Timefestival in 2003 speelde tg Ceremonia Het laatste avondmaal, een romantisch diner tussen twee poppen. Het werd de basis voor Au nom du père, over een echtpaar met een kinderwens. Met deze coproductie van het Toneelhuis en Ceremonia bespeelt regisseur Eric De Volder de grote zaal van de Bourla: veertien man en twee grote poppen vullen de scène. Hendrik-Hein Van Doorn, al meer dan tien jaar lid van Ceremonia, ontwierp de poppen en acteert mee.

Antwerpen

Van onze medewerkster

Liv Laveyne

'Eric (De Volder, LiLa) kan dingen uit je halen waarvan je zelf niet beseft dat je ze in je had en het voordeel is: hij kan je nog doen geloven dat je het zelf gedaan hebt ook. (lacht) De eerste productie van tg Ceremonia waarin ik meespeelde, was Nachtelijk symposium (1994, Lila). Ik had bij de voorstelling voordien, Soep, de kassa gedaan tijdens de Gentse Feesten. Achteraf had ik Eric gevraagd of ik niet wat vaker kon helpen achter de bar, of den opkuis doen. Een half jaar later kreeg ik een brief in de bus met een uitnodiging om mee te doen in een productie. Soms vraag ik hem nog wel eens wat hem bezielde. Dan antwoord hij heel laconiek: "Was het niets geworden, dan had je nog altijd den opkuis kunnen doen."

Ceremonia is een kleine hechte groep. Hoe moeilijk is het om plots met acteurs van Het Toneelhuis samen te werken?

Van Doorn: "We staan met een grote, heterogene groep op scène, waaronder vier stagiairs en vier acteurs van Het Toneelhuis. Eric werkt nooit met audities, maar kiest zijn acteurs puur op intuïtie. Hij nodigt de mensen met wie hij wil werken uit op onze zolder in Oudburg (zaal KIM, Ceremonia's werkplek in Gent, LiLa). In die eerste maand van het werkproces laat je je onderdompelen in zijn donkere absurde wereld met bijvoorbeeld De dans met de schaduw van het onderbewuste. Dat klinkt nogal sektarisch, (lacht) maar het is een interessante methode om vanuit jezelf tot de invulling van een personage te komen. Eric legt een stuk muziek op en dat werkt als een timer. De bedoeling is dat je jezelf voorstelt in een woestijn of op een strand in de zon en je ziet jouw schaduw. Stel dat er nu ook zo'n schaduw van het onderbewuste zou zijn. Hoe zou die eruitzien, bewegen, welk idioom of stemgeluid heeft die schaduw en hoe reageer je daarop als mens? Tijdens die zeven minuten muziek breng je een heel persoonlijk verhaal, maar dat wordt niet uitgesproken. Sinds de samenwerking met Muziek Lod (Diep in het bos, Zwarte vogels in de bomen, Achter 't eten samen met Theater Zuidpool, Lila) spreekt iedereen over de muzikaliteit van Ceremonia's voorstellingen, maar in feite zijn Erics teksten altijd al partituren geweest."

De Volder geeft zijn acteurs vaak pas anderhalve week voordien een definitieve tekst in handen. Hoe verlammend of verrijkend is die werkmethode voor de groep?

Van Doorn: "In het begin ligt niets vast omdat Eric zo lang mogelijk zijn verbeelding haar gang wil laten gaan. De tekst ontstaat op de vloer, het stuk ontstaat uit wat Eric met zijn acteurs ziet gebeuren op scène. In eerste instantie is dat vrij comfortabel werken: Eric maakt schetsen, combineert nieuwe teksten met flarden materiaal uit vorige voorstellingen dat toen niet gebruikt is. Uit Turkije had hij een paar keitjes meegebracht waarin hij gezichten herkende en we hebben ons geschminkt naar die steentjes. Maar na die fase moeten knopen worden doorgehakt. Au nom du père was een moeizaam proces: we hebben veel rond de tafel gezeten en met het snijmes dramaturgisch de tekst zitten uitbenen. Een stuk valt pas in de plooi wanneer Eric weet hoe een personage klinkt, welk taalidioom het spreekt. Dan kan Eric zijn personages 'mee naar huis nemen', zoals hij dat noemt. Dan laat hij hen in de keuken koffie zetten en boterhammen smeren."

Jij hebt de poppen gemaakt. Wat kun je met poppen meer of minder vertellen?

Van Doorn: "De fysieke mogelijkheden zijn extremer omdat je met de poppen minder voorzichtig moet zijn dan met acteurs. Ik heb twee poppen gemaakt als evenbeeld van Johan Knuts en Ineke Nijssen, die het echtpaar spelen. We werken op twee pistes: de spelers als manipulators van de poppen en de spelers als personages. Zo krijg je een bizarre gelaagdheid en een bijna magisch-realistische sfeer. De voorstelling is heel filmisch geworden zowel in beeld als muziek. Aanvankelijk hebben we zelfs even met het idee gespeeld om een voorstelling zonder woorden te maken."

Je speelt al meer dan tien jaar bij Ceremonia. Wat intrigeert je aan De Volders werk?

Van Doorn: "De verbondenheid met gelijkgestemden. Vertrouwen is iets wat je moet opbouwen: bij Ceremonia legt het afgelegde traject de weg naar de toekomst open. Je laat je door Eric onderdompelen in een wereld die aan het verdwijnen is. Die lijkt soms bijna archaïsch: het is geen nostalgische ouderwetsheid, maar een authenticiteit die daardoor ook zeer herkenbaar is. Misschien is Au nom du père wel ons modernste stuk tot nog toe, want er komen gsm's in voor. (lacht)"

Tot 18 december in de Bourla, Antwerpen, www.toneelhuis.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234