Zondag 07/08/2022

AnalyseVerenigde Staten

Texas denkt al een een 'anti-sodomiewet': hoe de klok in de VS tientallen jaren teruggaat, dankzij Trumps conservatieve rechters

Betogers demonstreren deze week bij het Amerikaanse Hooggerechtshof voor het recht op abortus.  Beeld AP
Betogers demonstreren deze week bij het Amerikaanse Hooggerechtshof voor het recht op abortus.Beeld AP

In één week heeft conservatief Amerika gekregen waarvoor het jaren heeft gebeden: de klok gaat tientallen jaren terug, dankzij het Hooggerechtshof dat Trump de Verenigde Staten heeft nagelaten.

Bert Lanting

Vooral het besluit van het hof om Roe v Wade, de uitspraak die sinds 1973 het recht op abortus garandeerde, tegen de zin van de meeste Amerikanen terug te draaien, heeft Amerika teruggeworpen in de tijd. In dertien staten werd abortus in één klap verboden, terwijl in nog eens zeker tien staten ook een verbod of drastische beperkingen in de lucht hangen.

Met hun besluit hebben de conservatieve rechters het zaad gelegd voor een juridische burgeroorlog zonder weerga tussen de Amerikaanse staten. Het staat wel vast dat staten waar abortus nog is toegestaan zich met hand en tand zullen verzetten tegen pogingen van anti-abortusstaten om hun wil aan hun buren op te leggen. Zelfs binnen de staten waar abortus meteen werd verboden dreigt er chaos. Openbare aanklagers uit gematigde districten hebben laten weten dat zij niet van zins zijn voorrang te geven aan het vervolgen van iets dat bijna vijftig jaar lang juist uitdrukkelijk was toegestaan.

Dubieuze aborteurs

Om te voorkomen dat vrouwen in een groot deel van het land net als in de jaren vijftig weer moeten aankloppen bij dubieuze aborteurs, willen de Democraten nu proberen het landelijke recht op abortus te herstellen door het via het Congres vast te leggen in een wet. Maar daarvoor hebben ze niet genoeg stemmen: in de Senaat hebben ze slechts vijftig zetels, terwijl ze zestig stemmen nodig hebben om een ‘filibuster’-blokkade van de Republikeinen te doorbreken. President Biden wil die drempel nu voor dit geval afschaffen, maar het is de vraag of hij daarvoor in eigen partij voldoende steun zal krijgen. Sommige Democraten vrezen dat het wapen zich dan na de komende Congresverkiezingen tegen hén zal keren.

Lees ook

Democratische staten, New York voorop, gaan steeds meer in verzet tegen het ultraconservatieve Hooggerechtshof

De anti-abortusbewegingen in België: ‘Is een mensenleven dan niet meer waard dan vier euro?’

Onder invloed van de drie nieuwe, door Trump benoemde conservatieve rechters beweegt het Hooggerechtshof zich tegen de stroom van de tijd in. Terwijl veel Amerikanen na de recente bloedbaden in Uvalde en Buffalo aandringen op regels om het wapenbezit enigszins aan banden te leggen, schrapte het hof een verbod om zonder vergunning buitenshuis wapens te dragen in de staat New York.

De conservatieve rechters beginnen ook steeds actiever te morrelen aan de in de grondwet vastgelegde scheiding tussen kerk en staat, terwijl de secularisering van hun land juist toeneemt. Volgens de Democraten loopt het ‘Trump-hof’ ook uit de pas met de tijd, doordat het zich deze week tegen de macht van het milieuagentschap EPA keerde. Daardoor wordt het voor de regering uiterst lastig een effectief klimaatbeleid te voeren.

Oerconservatief blok

Uit opiniepeilingen blijkt dat veel Amerikanen vinden dat het hof te sterk is gepolitiseerd. Vooral in het Democratische kamp klinkt de roep om het evenwicht in het hoogste rechtscollege te herstellen door extra rechters in het hof te benoemen, die tegenwicht kunnen bieden tegen het door Trump benoemde oerconservatieve blok. In theorie is dat toegestaan: de grondwet zegt niets over het aantal rechters dat het Hooggerechtshof moet tellen. Maar president Biden liet eerder al merken dat hij weinig voelt voor wat de Amerikanen ‘court packing’ noemen. Het grootste gevaar is dat de Republikeinen dan, zodra ze de kans krijgen, hetzelfde zullen doen.

Het ziet er dus naar uit dat de Amerikanen het zullen moeten doen met dit hof waarin de drie door Trump benoemde rechters nog tientallen jaren de tijd hebben om de klok nog verder terug te draaien. Ondanks de kritiek die sinds het schrappen van Roe v Wade klinkt, lijken de conservatieve rechters niet van plan zich te matigen.

De leden van het Amerikaanse Hooggerechtshof in april dit jaar. Vooraan vlnr. Samuel Alito, Clarence Thomas, opperrechter John Roberts, Stephen Breyer (sinds 30 juni op pensioen en vervangen door Ketanji Brown Jackson) en Sonia Sotomayor. Staand vlnr. Brett Kavanaugh, Elena Kagan, Neil Gorsuch en Amy Coney Barrett. Beeld AP
De leden van het Amerikaanse Hooggerechtshof in april dit jaar. Vooraan vlnr. Samuel Alito, Clarence Thomas, opperrechter John Roberts, Stephen Breyer (sinds 30 juni op pensioen en vervangen door Ketanji Brown Jackson) en Sonia Sotomayor. Staand vlnr. Brett Kavanaugh, Elena Kagan, Neil Gorsuch en Amy Coney Barrett.Beeld AP

Clarence Thomas, veruit de conservatiefste rechter, zinspeelde al op de mogelijkheid dat ook het recht op anti-conceptiemiddelen en het homohuwelijk zullen sneuvelen, aangezien die net als Roe v Wade gebaseerd zijn op het recht op privacy. Een veeg teken is dat de Texaanse minister van Justitie Ken Paxton heeft laten weten dat hij de zogenoemde anti-sodomiewet, die het Hooggerechtshof in 2003 ongrondwettig verklaarde, opnieuw wil bekijken.

Of de andere rechters zover zullen durven te gaan, is nog de vraag. Maar de Democraten vrezen wel dat de neiging van de conservatieve rechters om de staten meer bevoegdheden te geven, flinke gevolgen kan hebben. Zo buigen de rechters zich komend seizoen over een zaak waarbij de parlementen in de staten, die vaak in handen zijn van de Republikeinen, mogelijk meer zeggenschap krijgen over de verkiezingen. Daarmee zouden de Republikeinen hun greep op de macht kunnen verstevigen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234