Donderdag 03/12/2020

AchtergrondExitstrategie

Testen, communicatie en grenscontroles: een stappenplan voor een verantwoorde exit

Beeld Getty Images

Als we een derde coronagolf willen vermijden, zal een doordachte exitstrategie onontbeerlijk zijn. Wanneer kun je versoepelen, en wanneer is het onverantwoord? Een studie van The Lancet licht een tipje van de sluier.

“Eerst zes weken lang alles doen om het virus te stoppen en dan alle remmen weer losgooien, zou bijzonder onverstandig zijn”, dat zegt epidemioloog Pierre Van Damme (UAntwerpen) in Het Nieuwsblad. Maar hoe kun je na een wekenlange lockdown de maatregelen weer versoepelen zonder alle winst overboord te gooien? Het Britse medisch tijdschrift The Lancet  onderzocht de existrategie van vier Europese en vijf Aziatische landen na de eerste golf, en stelde vijf voorwaarden op voor een verantwoorde versoepeling. 

De eerste is kennis van de infectiegraad. Data in real time van het aantal besmettingen zijn cruciaal om het reproductiegetal (R) te bepalen en zo snel te kunnen ingrijpen. Daarop scoort België goed. Net zoals in de onderzochte landen als Hong Kong, Duitsland en Spanje maakt Sciensano voor België dagelijks schattingen van de R-waarde, zowel nationaal als per provincie. 

Een tweede belangrijke voorwaarde is het engagement van de bevolking om het virus in te dijken. Dat is een pak moeilijker te meten. “Bij de overgrote meerderheid zijn de basisregels hier goed doorgedrongen", zegt viroloog Marc Van Ranst. “Maar je hebt een klein segment dat je zeer moeilijk bereikt, of een deel dat immuun lijkt voor alle boodschappen.” Nog meer dan nu moet de regering daarom inzetten op communicatie, vindt de viroloog. “Wanneer je denkt dat je alle pistes bewandeld hebt, moet je nog meer doen. Eigenlijk moet je de communicatiebudgetten niet verdubbelen, maar vertienvoudigen.” 

Anders dan Nederland of Duitsland zijn er in ons land evenwel nog geen grootschalige protesten tegen de coronamaatregelen geweest. Wel stelt zich de vraag hoe hard de komende weken er zullen inhakken. Aan het begin van de coronacrisis zei 80 procent van de Vlamingen nog dat ze gemotiveerd waren om de maatregelen te volgen. Midden oktober was dat de helft, en toen was er van een lockdown nog geen sprake. 

Erewoordsysteem

Een derde voorwaarde om te kunnen versoepelen is een solide ‘testing & tracing’-systeem. Qua testcapaciteit hoort België bij de besten van de klas in Europa. Dat volstond echter niet tegen het hoge aantal besmettingen waar we in de tweede golf mee geconfronteerd worden. De nieuwe testlabo’s die maandag werden geïnstalleerd in UZ Gent en UZ Leuven moeten de testcapaciteit opnieuw opschroeven. The Lancet wijst er wel op dat Aziatische landen veel meer aan doorgedreven contacttracing doen. Landen als Zuid-Korea en Hong Kong controleren met elektronische armbanden en de kredietkaartgeschiedenis of mensen die in quarantaine moesten zich daar aan houden. “In België heb je eigenlijk een erewoordsysteem. Controle daarop bestaat amper”, zegt Van Ranst. 

Ook voldoende capaciteit van de gezondheidszorg is volgens The Lancet essentieel om te kunnen versoepelen. Hoewel bij een lager aantal besmettingen er in ons land geen gebrek aan infrastructuur en ziekenhuisbedden is, dreigen door de langdurige strijd tegen corona wel personeelstekorten in de zorg. “Ons gezondheidspersoneel wordt enorm getest op uithouding. Je mag het nooit zover laten komen.” Voor de woon-zorgcentra gaat de Vlaamse regering nu tijdelijk werklozen inschakelen om het zorgpersoneel te ondersteunen. “Dat is een noodmaatregel. De enige oplossing op lange termijn is om de zorg weer aantrekkelijk te maken”, zegt Van Ranst. 

Tot slot wijst The Lancet op het belang van grenscontroles. Opvallend is dat Aziatische landen in de studie hun grenzen gesloten houden. De weinige bezoekers die zo’n land binnenkomen, moeten zich laten testen en twee weken in quarantaine. In België zou het een pak strenger moeten, vindt Van Ranst. “Waarom moet je hier geen verklaring van negatieve test afleggen voor je binnenkomt? Zelfs als we deze curve naar beneden krijgen, riskeer je daar toch weer besmettingen mee binnen te halen. Reizen vinden we hier blijkbaar belangrijker dan de gezondheidszorg.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234