Zaterdag 26/11/2022

DubbelinterviewIvo Mechels en Simon November

Test Aankoop-boegbeelden over de malaise: ‘Blijf leveranciers vergelijken, en stap bij een opportuniteit metéén over’

Ivo Mechels en Simon November. Beeld Koen Keppens
Ivo Mechels en Simon November.Beeld Koen Keppens

De woekerende energiecrisis en de peperdure winkelkar doen de Belg naar adem happen. Bij consumentenorganisatie Test Aankoop leeft de vrees dat honderdduizenden landgenoten in de armoede zullen belanden, dus proberen boegbeelden Simon November (38) en Ivo Mechels (62) de gewone man te wapenen tegen de koude winter en de inhalige energieleveranciers. Hoe kan u slim besparen? En hoelang blijven de prijzen nog stijgen?

Sam Ooghe

We spreken af in het hoofdkantoor van Test Aankoop in Brussel, dat ook dient als uitvalsbasis van Euroconsumers, de internationale koepel waartoe Test Aankoop behoort. Toen Ivo Mechels in 2016 CEO werd van dat Europese moederbedrijf, stond hij zijn functie als woordvoerder van Test Aankoop af aan Simon November. Beide heren beseffen dat ze als hoeder van de gewone man historische tijden beleven.

Hoe zullen mensen hun energiefacturen kunnen blijven betalen?

Ivo Mechels: “Eerlijk, ik weet het niet. Ik heb dit nog nooit meegemaakt. Je voelt de angst bij de mensen. Er is nog maar bij één leverancier een vast contract te vinden: bij Luminus. Vanaf 1 oktober zetten ook zij de vaste contracten stop. Wie nog snel wil intekenen, betaalt voor een normaal verbruik 3.290 euro per jaar voor elektriciteit en 8.280 euro voor gas. Tel dat op en je zit aan een maandelijkse kost van bijna 1.000 euro. Als je daar nog eens 800 euro huur bijrekent, blijft er geen cent meer over voor voeding – die óók alleen maar duurder wordt. Wat met mensen met een pensioen van 1.500 euro? Deze crisis zal mensen in de armoede duwen.”

Variabele contracten zijn dus de regel geworden.

Simon November: “Vaste contracten zijn doorgaans iets duurder, maar ze bieden zekerheid: eventuele prijsstijgingen zijn voor de rekening van de leverancier, die het verschil moet bijpassen. Of het vaste contract nog terugkomt? Wij deden een rondvraag bij de leveranciers, en die was weinig bemoedigend. De financiële risico’s zijn momenteel te groot. Eerst is er een stabielere markt nodig, maar die is nog niet voor morgen.”

Mechels: “Het zit er dik in dat we het nog lang zullen moeten stellen met contracten met een veranderlijke prijs, waardoor gezinnen in hun eentje zullen opdraaien voor de torenhoge energieprijzen. Maar wie kan dat nog betalen?”

En dan zijn er nog de extra kosten. Zo is er bijvoorbeeld energieleverancier Mega: die brengt vanaf september een toeslag in rekening voor zonnepaneeleigenaars met een analoge teller. Het gaat gemiddeld om zo’n 720 euro per jaar. Mag dat zomaar?

November: “We hebben dat ook gevraagd aan de CREG, maar voorlopig komt Mega ermee weg. Nu, het staat je volledig vrij om van leverancier te veranderen. We kregen deze zomer trouwens veel klachten binnen over Mega.”

November: “Bij Engie klagen mensen dan weer over de hoge aanmanings- en incassokosten.”

Mensen schrikken bij alle leveranciers van de torenhoge facturen en voorschotten.

November: “Sommige leveranciers proberen daar wat aan te doen. Op de website van Eneco, Engie en Luminus kun je je meterstand ingeven en het bedrag van je voorschot laten herberekenen. Zo kom je niet plots voor verrassingen te staan door een gepeperde eindafrekening.”

“Deze zomer stromen ook veel klachten binnen over verkeerde meterstanden. De facturen zijn niet correct en de voorschotten bijgevolg te hoog. Vooral over Luminus horen we veel negatiefs. Het kan dus geen kwaad om je meterstand te checken voor je betaalt.”

De krant De Tijd becijferde vorige week dat op kantoor werken in plaats van thuis een werknemer gemiddeld 18 euro per dag oplevert, of zo’n 400 euro per maand. Wat raden jullie gezinnen nog aan, behalve spaarzaam omspringen met energie?

Mechels: “Hetzelfde als wat ik al twintig jaar zeg: leveranciers blijven vergelijken, en bij een opportuniteit metéén overstappen. Dat moet een reflex worden in deze dure tijden. 100 euro verschil per maand is toch 100 euro.”

November: “Alleen is het aanbod van energiecontracten een ingewikkeld kluwen geworden. De ene leverancier berekent de kosten per maand, de andere per trimester… Dan vergelijk je appels met peren. Sommige leveranciers gebruiken truken van de foor om zichzelf zo goedkoop mogelijk in de etalage te zetten. Wij dringen er bij de federale regering al een tijdje op aan om die praktijken te verbieden, voorlopig zonder resultaat.”

“De overheid zou grote leveranciers die over eigen productiecapaciteit beschikken moeten verplichten om een vast contract aan te bieden, met een prijs gereguleerd door de CREG. We zijn daarvoor aan het lobbyen. En ik heb de indruk dat de politiek ons serieus neemt.”

Het Franse energiebedrijf Engie heeft dankzij de hoge energieprijzen in de eerste jaarhelft zijn nettowinst verdubbeld tot 5 miljard euro.

Mechels: “Dat is pijnlijk. Sommige kleine energieleveranciers gaan failliet door deze crisis, maar voor de grote producenten zijn de huidige prijzen een goudmijn. We zijn niet tegen winst in de vrijemarkteconomie, maar dit maakt mensen kwaad. En terecht.”

Waar komt die winst van Engie en co. vandaan?

November: “De elektriciteitsprijs wordt bepaald door de duurste centrale die men moet aanschakelen om aan de vraag te voldoen. Dat is vaak een gascentrale. Door de hoge gasprijs boeken sommige energieproducenten grote winsten: het kost hun vandaag nog steeds evenveel om elektriciteit op te wekken, bijvoorbeeld met windmolens, maar ze mogen die energie wél verkopen voor een prijs die vele malen hoger ligt dan een jaar geleden.”

“Wij dringen er bij de regering op aan die overwinsten te laten terugvloeien naar de consument in plaats van naar de aandeelhouders van de energiebedrijven. Al begrijp ik dat zo’n belasting juridisch gezien moeilijk ligt. Anders was zo’n regel allang ingevoerd.”

Mechels: (knikt) “Tinne Van der Straeten was vóór haar ministerschap een steengoede advocate, gespecialiseerd in energie. Onder haar leiding is die belasting ongetwijfeld al goed bestudeerd. Maar het wordt een harde noot om kraken, vrees ik.”

Zijn jullie teleurgesteld in de politiek?

Mechels: “Tijdens de coronacrisis helemaal niet: door de steunmaatregelen hebben de regeringen de burgers heel goed beschermd, zeker in vergelijking met het buitenland. De koopkracht is toen overeind gebleven. Nu is het een ander verhaal. We lijden méér dan andere Europeanen onder de energiecrisis.”

November: “De energiefactuur bestond vóór de Oekraïne-crisis al voor twee derde uit taksen en heffingen. Dat is onaanvaardbaar. Ook nu zijn die belastingen nog niet verdwenen.”

Frank Vandenbroucke zei onlangs dat de btw op gas en elektriciteit voorgoed op 6 procent blijft, in plaats van 21 procent.

Mechels: “Dat is een belofte van een politicus, meer niet: dat ligt helemaal nog niet vast. Ik zeg al meer dan tien jaar dat onze energiefactuur een verkapte belastingbrief is.”

“Bovendien heeft ons land, in tegenstelling tot andere Europese landen, nog geen maatregelen genomen om het energieverbruik te beperken. Doof toch de nachtverlichting in openbare gebouwen, en verlaag de maximumsnelheid naar 100 kilometer per uur! Er is nog zoveel mogelijk.”

November: “In Duitsland werd smalend gedaan over het zwembadwater dat enkele graden kouder zal zijn, maar dóé dat toch gewoon. We raden de consument aan om zuinig te zijn, maar de overheid moet het goede voorbeeld geven. De prijs zal op die manier alleen maar zakken.”

“Nog een probleem: de regering ‘bestudeert’ momenteel een uitbreiding van het sociaal tarief, zonder een datum voorop te stellen. Wel, de herfst en winter staan voor de deur. Hoe is het mogelijk dat we nog volop in een studiefase zitten, terwijl de prijzen al sinds eind 2021 aan het ontsporen zijn?”

U hebt vroeger nog op een kabinet gewerkt, meneer Mechels: hoe kan dat?

Mechels: “De verschillende politieke partijen kunnen niet meer met elkaar door één deur. In combinatie met onze staatsstructuur kan daar alleen maar een rommelig beleid van komen. We hebben sinds 1970 liefst zes staatshervormingen meegemaakt, maar waar is de duidelijkheid? Deze energiecrisis heeft heldere en snelle oplossingen nodig, maar elk niveau heeft een woordje te zeggen. Zo lukt het niet.”

Simon November: 'De energieprijzen zijn al sinds 2021 aan het ontsporen, maar de regering 'bestudeert' nog altijd een uitbreiding van het sociaal tarief. Hoe is dat toch mogelijk?'  Beeld Koen Keppens
Simon November: 'De energieprijzen zijn al sinds 2021 aan het ontsporen, maar de regering 'bestudeert' nog altijd een uitbreiding van het sociaal tarief. Hoe is dat toch mogelijk?'Beeld Koen Keppens

PRIJZENOORLOG

Ook in de supermarkt wordt een aanslag gepleegd op onze koopkracht. Is zo’n crisis nieuw voor jullie?

Mechels: “Ja. De prijzen in de supermarkt zijn ten opzichte van vorig jaar met 12,3 procent gestegen. In augustus 2021 betaalde een een gezin van twee personen 390 euro voor een volle winkelkar, vorige maand was dat al 434 euro.”

“De sterkste stijgers zijn toiletpapier, keukenrol, mosterd, boter, halfvolle melk, eieren en kaas. Met grote voorsprong op kop: pasta, nu al 33 procent duurder dan een jaar geleden.”

“De prijsstijgingen zetten zich overigens in alle supermarkten door, van Carrefour tot Aldi.”

November: “Zoals gewoonlijk blijven de winkels van Match en Smatch de duurste, al zijn dat normaal gezien geen supermarkten waar mensen hun winkelkar volladen. Die winkels richten zich vooral op klanten op wandelafstand die nog enkele producten nodig hebben.”

“Colruyt scoort voor veel merkproducten goed, al hangt veel af van de locatie: een Colruyt met veel concurrentie in de regio is beduidend goedkoper dan een filiaal met weinig andere winkels in de buurt.”

Mechels: “Op de website van Test Aankoop vind je de Koopwijzer, waarmee je aan de hand van je favoriete producten de goedkoopste winkel in de buurt vindt.”

Wat zijn jullie tips voor prijsbewuste klanten?

Mechels: “Veel supermarkten zijn de afgelopen maanden begonnen met ‘koopkrachtacties’, met interessante promoties. Maar het blijft zaak om goed naar de prijs per eenheid te kijken. Vaak is een huismerk nog steeds goedkoper dan een merkproduct in promotie.”

November: “De interessantste acties zijn vaak de ‘1+1 gratis’-promo’s: 50 procent korting is uitzonderlijk veel. Als je de juiste promo’s combineert met de goedkoopste supermarkt en zo veel mogelijk huismerken, kun je je rekening aanzienlijk drukken.”

“Maar niet elke supermarkt voert eerlijke campagnes, dat ontdekten we onlangs nog maar eens. Bij Carrefour vonden we online maar 347 producten van de actie ‘Tot 1.000 producten voor minder dan 1 euro’, waarvan er dan ook nog eens 104 niet beschikbaar waren. En het straffe: Carrefour heeft voor zijn actie geen enkel product goedkoper gemaakt. Sommige producten stegen zelfs in prijs.”

Veel kunnen de ketens niet doen aan de hogere prijzen, vertellen retailexperten. ‘Belgische klanten worden al decennia verwend’, zei Gondola-baas Pierre-Alexandre Billiet dit voorjaar.

Mechels: “Ik zou dat toch met een korrel zout nemen, want we hebben hier vroeger nooit een supermarktenoorlog gehad zoals in Nederland. Vandaag speelt die prijzenoorlog meer, dankzij de opmars van Albert Heijn en Jumbo. Maar Belgische supermarkten blijven relatief duur in vergelijking met het buitenland.”

Hoe komt dat?

Mechels: “De supermarktprijzen stijgen in heel Europa door de hoge energiekosten en het tekort aan grondstoffen, maar in België spelen nog andere zaken. In pakweg Nederland kunnen ketens goedkopere werkkrachten inzetten, door de lagere loonkost. In een tweetalig land als het onze moeten ketens ook extra kosten maken voor communicatie en pakweg de vertaling van de etikettering. En dan zijn er nog de vele belastingen en toeslagen die onze regeringen heffen.”

“Er is evenwel een beetje goed nieuws: de internationale graanprijs is de laatste maanden met 11 procent gezakt. Er is een akkoord tussen Rusland, Oekraïne en Turkije om meer graan te verschepen, en in veel andere landen is de graanoogst goed meegevallen. Daardoor zal de prijs voor sommige voedingsproducten wat zakken. Maar voor de rest blijven supermarkten met dezelfde problemen kampen, dus de winkelkar blijft de komende tijd heel duur.”

Zullen mensen nu sneller huismerken kopen?

November: “Dat zou kunnen, want de prijzen van merkproducten zullen wellicht blijven stijgen. Internationale merken voelen de stijgende kosten voor energie en grondstoffen natuurlijk ook, en die meerkost rekenen ze gewoon door. Een bedrijf als Coca-Cola kan zich dat permitteren, omdat het wéét dat het incontournabel is. Colruyt kan zo’n merk onmogelijk uit de rekken verbannen.”

Maar de realiteit van de portefeuille drijft mensen wel naar goedkopere producten.

Mechels: “Ongetwijfeld. Maar let op: de kwaliteit laat soms te wensen over. Sommige goedkope merken van confituur bevatten nauwelijks verse vruchten en vooral veel suiker. En veel vlees- en vissalades zitten boordevol mayonaise. Ze zijn misschien goedkoper, maar wel ronduit ongezond.”

November: “Daarom is het altijd nuttig om naar de nutriscore van een product te kijken. Als de nutriscore ontbreekt, zegt dat ook al iets, want fabrikanten zijn niet verplicht om ze op de verpakking te vermelden. Als een product D of E krijgt, laten ze de score vaak weg – dat is bijvoorbeeld dikwijls het geval bij charcuterie. Tegelijk krijgen frieten soms een B, want in de verpakking zijn ze relatief gezond: pas als je ze in vet bakt, zijn frieten ongezond. Het systeem is niet perfect, maar wel goed genoeg.

“Je let ook maar beter op met additieven. Dat zijn stoffen zonder voedingswaarde die het uiterlijk van voedsel aantrekkelijker maken, de houdbaarheid verlengen of de afwezigheid van duurdere ingrediënten maskeren. Sommige additieven zijn in te grote hoeveelheden slecht voor ons lichaam, maar ze zijn in onze ogen ook gewoon consumentenbedrog: denk aan gele kleurstof om het gebruik van eieren te insinueren, terwijl er van een ei geen spoor te vinden is. Eén en ander is via de wet geregeld, maar onze voedingstests onthullen soms onrustwekkende of zelfs illegale praktijken van fabrikanten.”

“Additieven zitten vooral in kant-en-klare maaltijden, delicatessen, industrieel brood, kruidenierswaren, taarten en snoepjes. Producten als garnaalsalade, hesp en kip curry zijn om die redenen zelden gezond. Ook felgekleurd voedsel mijd je beter. Op onze website vinden mensen een veiligheidsbeoordeling per product.”

Gaat u zelf voortdurend de productscores na in de winkel, meneer Mechels?

Mechels: “Ja, eigenlijk wel. Ik gebruik voor bijna elke aankoop de Test Aankoop-app – excuus voor de sluikreclame. Van vaatwastabletten tot mijn grasmachine, over potgrond en mijn nieuwe matras: ik ga altijd na of ik de beste deal scoor. En of ik niet bedrogen word.”

Afgelopen zomer hebben jullie 22 antimuggensprays getest. Acht ervan werkten helemaal niet. Wraakroepend, niet?

Mechels: “Och, daar schrik ik niet meer van. Integendeel: de resultaten waren dezelfde als enkele jaren geleden. We moeten blijkbaar op dezelfde nagel blijven kloppen. We kuisen de markt niet op met één onderzoek.”

November: “Soms is het bedrog werkelijk flagrant. We hebben op onze website een soort wall of shame met de slechtst scorende en zelfs liegende bedrijven: de Pinokkio’s.”

Mechels: “Het vaakst gaat het bedrog over voeding. Een drankje waarin volgens het etiket geen zoetstoffen zitten, maar dat vol suiker blijkt te zitten. Onze onderzoekers hebben zelfs vegetarische producten met varkensvlees ontdekt. Niemand sterft daarvan, maar het is pure misleiding.”

November: “In zo’n geval lichten we meteen de fabrikant in en verschijnt het product op onze website. Die druk werkt vrij goed. Op de kroketten van Boni, verkrijgbaar bij Colruyt, stond bijvoorbeeld de benaming ‘aardappelkroketten met boter op grootmoeders wijze’. Nochtans bevatten ze E464, een chemische bindstof die je niet in grootmoeders keuken vond. Wij hebben Colruyt gevraagd om die term te verwijderen. En kijk: nu staat er gewoon ‘aardappelkroketten met boter’.”

GOEIE KOOP

De meeste klachten bij Test Aankoop gingen de afgelopen maanden over energie. Waren er nog hete onderwerpen afgelopen zomer?

November: “Veel klachten gingen, zoals altijd, over de pakjes van Bpost. Deze zomer klaagden mensen ook veel over de geannuleerde vluchten van Ryanair.”

Humo sprak deze zomer met Ryanair-werknemers die worden uitgeperst als citroenen. Moeten de reizigers niet dáárover klagen, in plaats van over de stakingen?

Mechels: “Let op, de mensen klagen niet over de stakingen, maar over de omgang van Ryanair met de reizigers. Ze krijgen onvoldoende info en vangen bot als ze de compensaties eisen waarop ze recht hebben. Veel mensen hebben net begrip voor het cabinepersoneel, de echte bandieten zijn bazen zoals Michael O’Leary. Wij voeren al jarenlang een strijd in de rechtbank opdat Ryanair gewoon de Europese regelgeving zou volgen.”

Test Aankoop is opgericht in de jaren 50, het gouden tijdperk van het consumeren. Nu heeft consumeren een soms wrange bijsmaak: we vernietigen er de planeet mee. Wringt dat niet bij u, meneer Mechels, als groene jongen?

Mechels: “Ik heb jarenlang op een CVP-kabinet gewerkt, zo’n groene jongen ben ik dan toch niet!? (lacht) Maar het klopt: vandaag wordt er gelukkig veel meer gesproken over duurzaamheid. Als wij producten testen, zoeken wij naar de beste verhouding tussen prijs en kwaliteit. Daarin nemen we óók het groene aspect mee: hoe zit het met het waterverbruik, de CO2-uitstoot en de levensduur? We plakken sinds enkele jaren een kwaliteitslabel op groene producten: ‘Eco en efficiënt’. Daar oogsten we succes mee, want veel producenten zijn blij dat label te kunnen dragen.”

Vreest u niet dat mensen in deze crisistijden eerder zullen kiezen voor goedkoop in plaats van groen?

Mechels: “Dat zou goed kunnen, maar er schuilt waarheid in de volkswijsheid: ‘Goeie koop is dure koop.’ Mijn laatste wapenfeit bij Test Aankoop was het project ‘Te Rap Kapot’: mensen konden melden welke toestellen in hun huis te snel stukgingen. Zo meldde iemand dat het rubber in de deur van zijn wasmachine niet meer goed aansloot. En dan nog iemand. En nog iemand. Na een tijdje kregen we zicht op zeer specifieke problemen van bepaalde huishoudtoestellen, zodanig dat het niet meer op toeval kon berusten. Dan schreven we de fabrikanten aan om het probleem aan te pakken. In 2020 kregen we steun van Europa. Zo kunnen we consumenten gericht helpen om geen goedkope brol meer te kopen.”

Soms is er ook sprake van kwade wil.

Mechels: (knikt) “Sommige bedrijven maken zich schuldig aan ‘geplande veroudering’: ze laten hun producten bewust vroeger stukgaan, zodat mensen het apparaat moeten vervangen. Er loopt momenteel een juridische procedure tegen Apple. Het bedrijf bracht een update uit die sommige modellen van de iPhone 6 trager deed werken of zelfs deed uitvallen.

“Nog een voorbeeld: de printers van Hewlett-Packard geven een foutmelding als je er inktpatronen van het witte product insteekt, waardoor consumenten gedwongen worden om duurdere HP-cartridges te kopen. In tegenstelling tot Apple was Hewlett-Packard snel bereid om rond de tafel te gaan zitten met ons. We hebben zopas een akkoord gesloten over een schadevergoeding voor de gedupeerden.”

Zulke groepsvorderingen zijn peperduur, laten we ons vertellen.

Mechels: “Inderdaad. Een goed voorbeeld is dieselgate (in 2015 bleek dat de Duitse autofabrikant Volkswagen zijn dieselmotoren manipuleerde om milieunormen te omzeilen, red.) Wij eisten dat Volkswagen de getroffen klanten zou compenseren. In Madrid kregen we gelijk voor de Spaanse klanten, maar Volkswagen ging meteen in beroep. In Italië en Nederland hetzelfde verhaal. Alleen in Duitsland heeft Volkswagen klanten enkele duizenden euro’s gegeven, maar dat komt natuurlijk omdat het een Duits bedrijf is en de publieke opinie daar veel belangrijker is voor hen.”

November: “Ik zie ons nog naar buiten wandelen uit de rechtszaal nadat we de vordering hadden opgestart: het was de zomer van 2016. Over de kern van de zaak is na al die jaren nog steeds geen woord gepleit.”

Mechels: “We hebben dit jaar nog maar eens uitleg gevraagd aan de nieuwe CEO van Volkswagen, maar het bedrijf werkt niet mee: het heeft veel meer middelen en tijd, en het probeert ons uit te roken door steeds uitstel te vragen. Het is een multinational tegen een kleine consumentenorganisatie. Wij kunnen alleen rekenen op ledenbijdragen.”

Ivo Mechels: 'Wij willen rond de tafel met grote bedrijven, want zo boek je de grootste vooruitgang. De multinationals en de big tech als vijand? Zo kan ik niet werken.' Beeld Koen Keppens
Ivo Mechels: 'Wij willen rond de tafel met grote bedrijven, want zo boek je de grootste vooruitgang. De multinationals en de big tech als vijand? Zo kan ik niet werken.'Beeld Koen Keppens

COWBOYS

Voor veel Belgen heeft Test Aankoop een slechte naam: ze kennen de organisatie van opdringerige reclameboekjes in de bus.

Mechels: “Als jij een rendabel alternatief hebt, ben jij morgen mijn nieuwe commerciële directeur. (lacht) Om onafhankelijk te werken, moeten we leden blijven werven. Onze reputatie is gelukkig beter dan vroeger, toen weleens het woord ‘cowboys’ viel. Ik heb er steeds voor gepleit om minder te ‘trekken’ aan mensen en om minder cadeaus te beloven, maar we moeten ons personeel betalen, natuurlijk.”

November: “Ons verdienmodel staat onder druk door concurrentie van de media. De kranten verleggen hun focus steeds meer van verslaggeving over consumentenzaken naar zelf nieuws maken: Het Laatste Nieuws en Het Nieuwsblad vergelijken en recenseren zelf producten of geven tips om ‘slimmer te leven’. VTM en VRT lieten onze experts vroeger vaak opdraven – bijvoorbeeld over energie en de beurs – nu hebben ze voor bijna elk thema zélf een specialist in huis.”

Sommige cadeaus die jullie uitdelen zijn verre van koplopers in jullie eigen vergelijkende onderzoeken. Het is rommel.

Mechels: “Het is beter dan vroeger. Vaak heeft het product niet de beste rating, maar het voldoet wel aan de minimale vereisten.”

Recent nog hoorde ik het verhaal van iemand die door jullie was opgebeld om een abonnement te nemen. ‘Schrap mijn nummer van deze lijst’, vroeg mijn kennis, maar hij werd wekenlang telkens weer getelefoneerd. Precies het gedrag dat jullie aanklagen bij andere bedrijven.

Mechels: “Zoiets zou niet mogen. We doen een beroep op callcenters, die we ook controleren via mysterycalls. Uiteraard mag die kennis zulke praktijken rechtstreeks melden bij Test Aankoop zelf, dan reageren wij meteen.”

U zegt alleen te overleven op ledenbijdragen, maar Test Aankoop krijgt toch ook geld als organisaties jullie ‘Beste Koop’- of ‘Eco’-labels gebruiken om hun producten te promoten?

Mechels: “Ja, sinds kort is dat voor ons een belangrijke inkomstenbron: het maakt 1 miljoen euro uit van het zakencijfer van 65 miljoen van Test Aankoop. Dat is dus niet min. Maar we boeten daardoor niet in aan onafhankelijkheid. De bedrijven kloppen pas ná de tests aan bij ons om het label te gebruiken in hun reclamecampagnes.”

Eind deze zomer ontplofte een bommetje in consumentenland: het Nederlandse blad De Groene Amsterdammer ontdekte dat Euroconsumers 1 miljoen euro had aanvaard van Google.

Mechels: “Google heeft vorig jaar bij ons aangeklopt: ze stelden een programma voor waarin Euroconsumers een aantal onderzoeken kon voeren naar thema’s die ons na aan het hart liggen: hoe gedragen mensen zich online? Hoe gaan ze om met hun privacy en hun data? Google bood ons 1 miljoen euro aan, onder meer voor een grootschalige survey in tien landen. We gingen akkoord, op voorwaarde dat we onafhankelijk konden blijven.”

Op de website van Euroconsumers valt geen kwaad woord te lezen over Google. Zijn jullie wel nog onafhankelijk?

Mechels: “Ja. Het contract met Google eindigt dit jaar en is scherp afgelijnd.”

Op de website van de Nederlandse consumentenorganisatie staan wél breedvoerige kritieken te lezen over Google. De Nederlandse Consumentenbond diende een klacht in tegen Google vanwege de omgang met gebruikersdata.

Mechels: “Misschien is het niet zo zichtbaar, maar ook wij staan achter die klacht.”

Krijgen jullie cadeaus van Google? Wie een abonnement neemt op Test Aankoop, kan kiezen voor een Google Nest of een Google Chromecast.

Mechels: (lacht) “Oei, dat heeft er niets mee te maken, hoor.”

‘Wij zijn hier pertinent tegen’, zegt een woordvoerder van de Nederlandse Consumentenbond over jullie relatie met Google. ‘In onze ogen is die samenwerking onverenigbaar met een onafhankelijke werking.’ Een scheur binnen de grootste internationale consumentenorganisatie van Europa, net in déze tijden!

Mechels: “Een scheur? Dat is toch wat vergezocht. Als u naar andere Europese leden belt, zullen ze u dat bevestigen.”

Ik belde rond en de onvrede werd mij bevestigd.

Mechels: “Onvrede, dat kan wel. Kijk, wij willen rond de tafel met grote bedrijven, want zo boek je naar mijn ervaring de grootste vooruitgang. Toen ik begon bij Test Aankoop, volgden sommige collega’s een strenge lijn. Het was wij tegen zij, de goeden tegen de slechten. In sommige consumentenorganisaties is die gedachte nog aanwezig. Zeker de multinationals en de big tech zijn de vijand. Maar zo kan ik niet werken.”

U werkt ook samen met Facebook, terwijl jullie dat bedrijf in 2019 nog voor de rechter hebben gesleept.

Mechels: “Inderdaad. We startten een groepsvordering op omdat Facebook gebruikersdata op ondeugdelijke wijze verzamelde. Na veel praten kwamen we een dading overeen. We werken nu samen met Facebook om dit soort misbruik in de toekomst te voorkomen.”

Facebook moest niet eens schuld bekennen.

Mechels: “Nogmaals: een groepsvordering kost véél geld en duurt lang. Er is niets mis met een onderlinge overeenkomst met een bedrijf als Facebook. We hebben een unieke lijn met dat bedrijf om oplossingen te zoeken en te zorgen dat de gebruikers beter beschermd worden. Daar hebben we in de toekomst nog wat aan.”

Tot slot: als woordvoerder van Test Aankoop word je toch een beetje een BV. Om de zoveel tijd moet je opdraven in de tv-journaals. Een leuke extra?

November: “Goh, niet per se. Als ik duiding geef bij de stijgende prijzen in de supermarkten, vragen VRT of VTM me soms om in de winkel te doen alsof ik boodschappen doe. Ik ben een nogal droge mens – ik doe dat niet zo graag.”

Mechels: (lacht) “Ik vond dat net grappig. Soms mis ik het leven als woordvoerder. Ik was kind aan huis bij de VRT, ik kwam in de parlementen, sprak elke dag met journalisten en politici… Het was een fascinerend bestaan. Al denk ik ook soms terug aan de dioxinecrisis van 1999, toen ik dag en nacht getelefoneerd werd. Nee, laat maar. Ik ben blij dat jij vandaag op die stoel zit, Simon.”

© HUMO

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234