Donderdag 26/05/2022

AchtergrondRusland

Terwijl iedereen wegkijkt, brandt in Rusland twee keer de oppervlakte van Oostenrijk weg

Russische brandweermannen aan het werk in de Siberische regio Jakoetië.  Beeld AP
Russische brandweermannen aan het werk in de Siberische regio Jakoetië.Beeld AP

Er woeden momenteel meer branden in Rusland dan in Griekenland, Turkije, Italië, de Verenigde Staten en Canada gecombineerd. Veel daarvan zijn ongecontroleerd, mede door de jarenlange lakse houding van de Russische overheid. De rookwolk bereikte intussen het noordpoolgebied.

Charles Gadeyne

Momenteel bestrijdt de Russische brandweer samen met boeren en militaire hulp zo’n 161.000 vierkante kilometer aan bosbranden in Siberië, weet Greenpeace Rusland. Ter vergelijking: dat is ruim vijf keer de oppervlakte van België, of twee keer de oppervlakte van Oostenrijk. Door de in totaal 170 brandhaarden moesten vliegvelden en wegen afgesloten worden en heel wat burgers evacueren.

Daarnaast woeden in Siberië 66 andere bosbranden, onaangeroerd, voornamelijk omdat ze geen bedreiging vormen voor grote steden of infrastructuur. Ze bestrijken een gebied van 21.000 kilometer en zijn dus tien keer groter dan de bosbranden die momenteel in Californië beroering veroorzaken – de zogenaamde Dixie Fires.

null Beeld DM
Beeld DM

Opgeteld is de totale oppervlakte van de Russische bosbranden dus een slordige 182.000 km². Dat is groter dan de bosbranden in Italië (1.040 km²), Griekenland (1.100 km²), Turkije (1.763 km²), de Verenigde Staten (23.250 km²) en Canada (33.665 km²) gecombineerd. De Russische overheid spreekt in officiële communicatie echter over een gebied van 77.700 km² aan bosbranden, ongeveer de helft van wat Greenpeace kan bevestigen.

Impact op het klimaat

Branden in Ruslands bossen en vlaktes zijn vrij normaal, maar dit jaar kijkt het land tegen een van de ergste seizoenen ooit aan. Erger dan in 2012, Ruslands hevigste bosbrandjaar tot nu toe. Aisen Nikolav, hoofd van de getroffen Jakoetië-regio in Siberië, legt de oorzaak van de branden bij de klimaatopwarming. “We gaan door de warmste en droogste zomer in de geschiedenis sinds het begin van de metingen.”

Klimaatexperts, milieuactivisten en -organisaties maken zich grote zorgen om de bosbranden. “Ze zijn een bewijs voor het grotere brandgevaar op een opwarmende planeet, maar dragen op hun beurt ook bij tot die opwarming door hun enorme CO2-uitstoot”, stellen deskundigen. De rookwolken van de branden werden eerder al gesignaleerd in het noordpoolgebied door satellieten van het Europese aardobservatieprogramma Copernicus.

De rookwolk van de branden bereikte ondertussen het noordpoolgebied. ‘De bossen zijn een heel belangrijke regulator van het klimaat. Het zal nog lange tijd duren voordat de afgebrande gebieden hersteld zijn.’ Beeld AFP
De rookwolk van de branden bereikte ondertussen het noordpoolgebied. ‘De bossen zijn een heel belangrijke regulator van het klimaat. Het zal nog lange tijd duren voordat de afgebrande gebieden hersteld zijn.’Beeld AFP

Vorig jaar nog brandden 4,7 miljard Russische bomen op, zeven keer meer dan er geplant werden. Russische bosbranden stootten toen evenveel CO2 uit als heel Zweden over het volledige jaar. Dit jaar wordt dat cijfer zo goed als zeker overtroffen. Volgens het recent uitgebrachte rapport van het VN-klimaatpanel IPCC behoort Rusland tot de landen die het zwaarst getroffen zullen worden door de gevolgen van de klimaatverandering.

“Deze bossen zijn nochtans een heel belangrijke regulator van het klimaat”, zegt bosexpert Aleksej Jarosjenko van Greenpeace Rusland. “De meeste onbehandelde branden woeden in verre noordelijke bossen. De bomen zijn er oud en fragiel, het zal nog lange tijd duren voordat de afgebrande gebieden hersteld zijn. Dat zal een enorme impact op het klimaat hebben.”

Gemoedelijke publieke opinie

Dat de onbehandelde branden geen bedreiging vormen voor steden en infrastructuur is niet de enige reden dat ze momenteel genegeerd worden, volgens Jarosjenko. “Jarenlang hebben overheidsmedewerkers en opiniemakers de bosbranden geminimaliseerd door te zeggen dat deze branden volstrekt normaal zijn. Volgens hen brandt de taiga (een uitgestrekt bebost gebied in Rusland, red.) altijd en moet er geen ongerustheid zijn.

Vrijwilligers proberen droog steppegras uit te doven in de getroffen Siberische regio Jakoetië.  Beeld AP
Vrijwilligers proberen droog steppegras uit te doven in de getroffen Siberische regio Jakoetië.Beeld AP

“Regionale ambtenaren plakken altijd een positief laagje voor hun oversten over de statistieken”, vertelt Jarosjenko. “Ze liegen gewoon over de schaal van de bosbranden want ze willen een mooi plaatje schetsen. Dat levert een vertekend beeld op en sijpelt via de media door naar het grote publiek. Zo zullen de staatsmedia niet vertellen hoeveel schade de bosbranden al hebben aangericht, maar eerder welke brandhaarden zijn uitgedoofd of afgebakend.

“Veel Russische burgers geloven dan ook dat de kleine branden een jaarlijks wederkerend fenomeen zijn, en dat de grote brandhaarden aangestoken zijn door criminele organisaties of corrupte overheidsmedewerkers, voornamelijk om illegale boskap te verbergen. Hardnekkige samenzweringstheorieën waar weinig bewijs voor is”, merkt Jarosjenko op. Hij heeft slechts weet van twee incidenten van die aard in de afgelopen jaren.

Deze desinformatie maakt dat Russische boeren en dorpelingen in het ongewisse blijven over de gevaren van kleine brandhaarden. Velen geloven nog steeds dat het opbranden van droog gras zal helpen om nieuw gras te laten groeien. “Wanneer mensen zeker weten dat het bos is afgebrand met criminele opzet denken ze er niet aan om zelf voorzichtig te zijn”, zucht Jarosjenko.

Tegelijkertijd is er amper budget om de bosbranden te bestrijden. Ook al communiceert de Russische overheid slechts over de helft van de totale bosbranden, dan nog vraagt minister van Ecologie Aleksandr Koslov meer dan een verdubbeling van zijn budget – van 69 miljoen euro naar een slordige 162 miljoen – om de brandhaarden tegen te gaan.

De rookwolken zijn te zien op satelietbeelden van NASA. Beeld AFP
De rookwolken zijn te zien op satelietbeelden van NASA.Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234