Zondag 25/10/2020

'Terugkeren betekent sterven'

In Schaarbeek leven en slapen tientallen Romavluchtelingen noodgedwongen op straat. Vijf Bosnische families krijgen 'binnenkort' hulp om een woning te zoeken, Romagezinnen uit EU-landen hebben minder geluk.

"Waarom liggen die mensen buiten op karton te slapen? Thuis, in bed, is het toch een stuk warmer?" De kinderen uit de buurt van het Gaucheretplein begrijpen er niets van. Hun geliefde speelplek is plots een geïmproviseerde kampplaats voor een twintigtal Romagezinnen geworden. Bosniërs, maar ook Tsjechen, Roemenen en Slowaken. Weggejaagd uit het Brusselse Noordstation "wegens onsanitair", veroordeeld tot een leven op straat. Met niets meer dan enkele dekens en stukken karton om zich warm te houden.

"Meer dan een week heb ik met mijn vrouw en zoontje van drie in de stationshal geslapen", vertelt Muhamed Imsirovic. Hij komt uit Bosnië, spreekt enkel Servo-Kroatisch. Een ombudsman van de gemeente Schaarbeek vertaalt: "Gezellig was anders. Maar we hadden tenminste een dak boven ons hoofd. Alles is beter dan op straat te moeten leven."

Teruggaan naar Sarajevo is echter geen optie. "Teruggaan betekent sterven." Ter illustratie haalt Muhamed een Bosnisch krantenartikel uit zijn zak. Het relaas van een schietpartij. Een "racistische Bosniër" die het niet op Roma had begrepen. Muhamed kon op het nippertje ontsnappen. Vrienden raadden hem aan naar België te vluchten, "een land waar minderheden beschermd werden". (haalt de schouders op) "We worden hier evengoed als beesten behandeld."

In afwachting van hun tweede gesprek bij Fedasil probeert zijn zwangere echtgenote zo goed en kwaad als ze kan een 'leefplekje' te maken met behulp van hun weinige bezittingen. Hun bed bestaat uit een paar dekens, hun badkamer is een openbaar toilet. De organisatie Droits de l'enfant stelt 's nachts een bus ter beschikking waar vrouwen en kinderen in kunnen overnachten. Overdag is er gratis soep, eten en koffie. Met dank aan ngo's, de gemeente en barmhartige voorbijgangers.

"Pleisters op een open wonde", zegt kinderrechtencommissaris Bernard De Vos. "De situatie is schrijnend. En dan te denken dat er zoveel gebouwen leeg staan in Brussel. Maar zij die hun verantwoordelijkheid moeten nemen, schuiven de hete aardappel gewoon door. En ondertussen wordt het met de dag kouder." Ook het Minderhedenforum spreekt van "struisvogelpolitiek". De organisatie wijst erop dat op Europees niveau dringend werk moet worden gemaakt van een volwaardige bescherming van de Roma. Nu krijgen ze meestal geen erkenning als vluchteling.

Geen recht op opvang

Enkel de Bosnische families krijgen goed nieuws. Aan het einde van de dag volgt de boodschap dat vijf gezinnen, zo'n dertig mensen, in aanmerking komen voor financiële hulp van het OCMW. Het equivalent van een leefloon: zo'n 1.000 euro per maand, per gezin. "We gaan hun dossier zo spoedig mogelijk behandelen, maar de administratie neemt wel enkele dagen in beslag", klinkt het op het OCMW van Schaarbeek. "Daarna zullen we ze bijstaan in hun zoektocht naar een woning. Tussentijdse opvang? Nee, daar hebben we geen plaats voor. Alles, werkelijk alles, zit vol."

Roma die landen als Slowakije en Tsjechië ontvlucht zijn, hebben minder geluk. Als EU-burgers hebben ze geen recht op opvang of financiële bijstand. Wie minder dan drie maanden in België vertoeft, wordt als toerist beschouwd. "Het is verschrikkelijk dat deze mensen in hun thuisland gediscrimineerd worden. Helaas is de situatie gecompliceerd", zegt Marc Weber, kabinetschef van Schaarbeeks burgemeester Cécile Jodogne (MR). "We zorgen voor douchemogelijkheden en medische zorgen, maar onderdak kunnen we deze mensen niet bieden. Het is niet logisch dat dit probleem helemaal op de schouders van één gemeente terecht komt. Dit is federale materie, het is aan de bevoegde ministers en staatssecretarissen om een oplossing te zoeken."

"Wij voelen ons verantwoordelijk voor de asielzoekers die recht hebben op opvang, maar niet voor deze mensen", reageert men op het kabinet van Philippe Courard (PS), staatssecretaris voor Maatschappelijke integratie. "Vaak hebben zij immers geen asielaanvraag ingediend of hebben ze geen recht op opvang", zegt woordvoerder Waut Es. "Wij stellen wel vast dat de instroom enorm hoog blijft van mensen in ons land. We zullen dus in de schoot van de regering moeten kijken wat we kunnen doen, om te vermijden dat we weer dezelfde schrijnende toestanden krijgen als vorig jaar."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234