Maandag 14/10/2019

Sudan

Teruggestuurde Sudanees: "Ik wist niet dat ik mijn eigen uitwijzing tekende"

Beeld REUTERS

"Ik leef elke dag in angst", vertelt een van de teruggestuurde Sudanezen via WhatsApp. Een document toont aan dat hij komt uit een conflictregio die automatisch erkenning tot vluchteling geeft. Maar een ander document, in het Engels, een taal die hij niet begrijpt, was zijn retourtje naar Sudan. 

Op donderdag verbiedt een rechter dat België een Sudanees uitwijst, met een dwangsom van 10.000 euro als de uitwijzing toch doorgaat. Op vrijdag zit de man in kwestie op het vliegtuig naar Khartoem. Omar* heeft die ochtend een document getekend waarin hij zijn lot bezegelt.

Het bevat twee zinnen: "I want to leave voluntarily. I have not instructed my lawyer to appeal." In een Nederlandstalige bijlage staat dat Omar instemt met een reisonkostenvergoeding van 20 euro.

"Door het tekenen van dat document is het niet langer een gedwongen, maar een vrijwillige terugkeer", zegt een woordvoerder van DVZ. "We hebben hem tot aan zijn vlucht gebracht. Hij heeft zich niet verzet."

Waarom tekende Omar een papier voor zijn vrijwillige terugkeer, als zijn advocate net uitstel had verkregen?

"Als ik wist dat het papier over mijn deportatie ging, dan had ik het niet getekend", stuurt Omar vanuit Khartoum. "Ik dacht dat het ging over 20 euro aan steun voor familie in Sudan."

Wie twee minuten met Omar spreekt, weet dat de man geen letter Nederlands of Engels verstaat. Het kabinet-Francken was niet bereikbaar om hierop te reageren.

In ieder geval ging Omar op een vlucht naar Khartoum, met naar eigen zeggen een agent naast hem. “Eenmaal aangekomen, ben ik bij de Sudanese inlichtingendiensten beland", stuurt Omar. 

"Mijn verhoor heeft bijna vier uur geduurd en was erg beangstigend.” Hij is bang om met ons te praten, vooral over de ondervraging. Nochtans is hij naar eigen zeggen niet gefolterd. Op de vraag waarom het dan zo beangstigend was, blijft hij het antwoord schuldig.

"Ik ben niet bang van foltering, want ik word elke dag psychologisch gefolterd. Ik leef elke dag in angst, bang voor zij die mij proberen te controleren."

Mubarak Albander, een Sudanees in ons land die in het verleden zelf nog deel uitmaakte van de Sudanese inlichtingendienst, heeft ook met hem gesproken. Volgens hem is Omar tijdens de ondervraging bedreigd met seksuele aanranding of effectief seksueel aangerand. Daarom wil hij er niet over spreken.

Omar had begin september nochtans asiel aangevraagd in België, maar enkele dagen later trok hij die aanvraag opnieuw in. Het was het moment waarop de komst van een Sudanese identificatiemissie bekend geraakte. Omar zat in het gesloten centrum van Steenokkerzeel en vertrouwde het niet. 

"Waarom mocht ik na mijn asielaanvraag niet naar een open centrum? Ik heb hen gezegd: jullie willen me toch enkel naar Sudan sturen."

Zijn advocate startte een procedure op om hem uit het gesloten centrum te krijgen. Uit documenten blijkt dat hij er met psychologische problemen kampte. Maar ondertussen verscheen Omar voor de identificatiemissie en kreeg hij het nieuws dat de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) hem uitwees. Vervolgens legde België de rechterlijke beslissing naast zich neer.

Opgejaagd

Omar is afkomstig uit de Noeba, een gebergte in de regio Zuid-Kordofan. Hij bewijst het met een document dat twee dagen na zijn terugkeer door de lokale autoriteiten in Zuid-Kordofan bezorgd is aan de overheid in hoofdstad Khartoum. Het zou uit de archieven van zijn thuisstreek komen. 

"Mijn volk wordt daar opgejaagd door de regering", zegt Omar. "Ik ben in 2011 zelf gewond geraakt bij een aanval in de stad Kadugli."

Een brief van het Commissariaat-generaal voor vluchtelingen en staatslozen (CGVS), waarvan De Morgen een kopie in handen kreeg, bevestigt de gevaarlijke situatie in Zuid-Kordofan.

CGVS stuurde de brief op 24 oktober naar staatssecretaris Theo Francken (N-VA) om hem op de hoogte te brengen van het beleid. 

Volgens de brief moeten asielzoekers met een niet-Arabische etnie uit Darfur, Zuid-Kordofan en de Blauwe Nijl automatisch als vluchteling erkend worden. Asielzoekers van Arabische stammen uit deze gebieden krijgen in principe subsidiaire bescherming (een beperkte bescherming van een jaar). Enkel voor de overige elf staten in Sudan wordt er geen subsidiaire bescherming toegekend.

De brief toont aan wat organisaties als Vluchtelingenwerk Vlaanderen al langer zeggen, namelijk dat Francken zonder onderzoek naar de regionale afkomst van de Sudanezen niet kon uitsluiten dat ze onmenselijk behandeld zouden worden. 

*Omar is een schuilnaam, zijn echte naam is bekend bij de redactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234