Vrijdag 02/12/2022

Terugblik op de brokkenmakers

Een seizoensaftrap die tegelijk een round-up van het voorbije jaar is. Met het Theaterfestival, dat vandaag in Antwerpen start, wordt de theaterfreak op zijn wenken bediend. En zoals steeds ligt de scherpe selectie van de jury onder vuur. Goed voor elf opvallende voorstellingen, met veel performancetheater.

Coördinator Don Verboven verdedigt de artistieke keuzes van het Theaterfestival in Antwerpen

Festivalleider Don Verboven, die in 2011 na vier jaar het stokje doorgeeft aan Els De Bodt, verdedigt zijn driekoppige jury. ‘Wij willen geen reclamemachine voor de grote theaters zijn. De jury kiest gewoon de voorstellingen die het voorbije jaar artistiek brokken hebben gemaakt.’

Blijft het Theaterfestival een onderonsje voor de incrowd of moet het vooral de brug slaan naar het grote theaterminnende publiek? Sinds de start van het evenement in 1991 zijn de geesten verdeeld over de artistieke koers van het Theaterfestival, dat vanaf vandaag in de Antwerpse Singel zijn hoofdkwartier heeft. Don Verboven, coördinator van het Theaterfestival, kent de discussie op zijn duimpje. “Eigenlijk is het heel positief dat het Theaterfestival zoveel debat losweekt. Er wordt met argusogen naar ons gekeken, maar dat bewijst meteen ook onze uitstraling. Geloof me, we bereiken zeker niet enkel de theaterfreaks. Dat onze bezoekersaantallen de voorbije jaren met 5 procent zijn gestegen, zegt eigenlijk genoeg.”

Toen de jaarlijks wisselende jury (met ditmaal actrice Manja Topper (Dood Paard), theatermaker Bernard van Eeghem en Rektoverso-journalist Karel Vanhaesebrouck) in mei haar eigenzinnige selectie bekendmaakte, vlogen de brandbommetjes opnieuw over en weer. Guido Lauwaert en Johan Thielemans maakten gehakt van de keuze en vonden dat de stadstheaters en de grote zaalvoorstellingen er bekaaid afkwamen. En ook Jan Goossens (KVS) poneerde dat het Theaterfestival te zeer op “een nicheprogrammatie” mikte en succesvoorstellingen negeerde. Maar de jury beklemtoonde haar “bewust eclectische keuze” met slogans als “mikken op de hersenen maar even vaak op de buik” en “hardcorethater, live as hell”. Resultaat is dat we op het Theaterfestival naar voorstellingen van zowel Wunderbaum (met het bejubelde Rail Gourmet) en Jan Decorte & De Roovers (Bakchai) kunnen kijken, als naar de muziektheatervoorstelling Kokoschka Live!, de ‘powerpointperformance’ Otaku van Joost Vandecasteele of de woordloze beeldperformance Springville van Miet Warlop. Dat het performancetheater goede sier maakt, is duidelijk.

Verboven pareert de kritiek en springt in de bres voor zijn jury: “Het Theaterfestival wil geen reclamemachine voor de grote theaters zijn. Het gaat in essentie om wat de jury artistiek raakt. Ik weet maar al te goed dat de jury een zo breed mogelijke waaier bestrijkt en helemaal niet kortzichtig is. Ze heeft bijna 235 voorstellingen bekeken en hanteert daarbij geen a priori’s. Dit jaar zijn er inderdaad geen voorstellingen van stadstheaters, dat klopt, én weinig grote namen, maar de voorbije jaren waren die er wél met Ivo Van Hove en ook NT Gent.” Maar loop je met een jury van slechts drie leden niet het risico van een te persoonlijke stempel? Verboven: “Er is niets mis met een uitgesproken visie. Al zal mijn opvolger Els De Bodt volgend jaar wellicht voor een jury van vijf leden kiezen. En in Nederland bestaat de jury zelfs uit zeven mensen, wat misschien weer tot meer compromissen leidt. Ach, ik begrijp niet goed waarom er altijd zo scherp op die jury wordt gefocust. Het gaat ten slotte om de voorstellingen. Daarover moet het debat gaan en daarvoor voorzien we ook ruimte in de nevenprogrammering.”

Verboven, die volgend jaar de nieuwe directeur wordt van het Vlaams Theaterinstituut in opvolging van Ann Olaerts, is zeer te spreken over de kwaliteit van het huidige theaterlandschap: “Er is een ontzettend boeiend palet aan makers opgedoken, ook in Nederland met groepen als Warme Winkel/Veenfabriek. En bij ons zijn er kunstenaars die fundamentele vragen durven te stellen zoals Benjamin Verdonck.” Niet toevallig mag boomhuisbouwer en theatermaker Verdonck vannamiddag de State of the Union van het Theaterfestival uitspreken. Volgens Verboven is het trouwens hoog tijd dat we afstappen van de artificiële indeling in bijvoorbeeld teksttheater, danstheater of performance. “Je stuit voortdurend op hybride theatervormen. En bovendien is het grote publiek er stilaan vertrouwd mee, het verwachtingspatroon is bijgestuurd. Ik hoop dat het Theaterfestival hier mee als hefboompje heeft gefungeerd.” Voor volgend jaar kondigt het Theaterfestival alvast ook Circuit X aan, een soort ‘off’-festival waarin ook jonge aanstormende theatermakers hun voorstellingen kwijt kunnen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234