Zaterdag 17/08/2019

Terug van weggeweest: de Russen in Afghanistan

Vandaag zijn er presidentsverkiezingen in Afghanistan en de vraag is wat de toekomst zal brengen eenmaal de VS-troepen weg zijn. Eén ding is zeker: Rusland staat klaar om het over te nemen. Een kwarteeuw nadat de Russen er werden verjaagd, zijn ze terug met hopen geld en een rits projecten.

Dat Rusland momenteel zwaar investeert in Afghanistan, is al een tijdje duidelijk in het straatbeeld van Kaboel. Zo wordt in het westen van de hoofdstad het voormalige Huis van Wetenschap en Cultuur gerenoveerd. Het logge gebouw werd nog in de jaren tachtig, tijdens de Russische bezetting, opgetrokken. Eind dit jaar zal het gebouw er het Russisch Cultureel Centrum huizen. Kosten: 15 miljoen euro, Russisch geld.

Er is ook het grote woningbouwbedrijf in Kaboel, dat eveneens werd opgericht door de Sovjets en dat tijdens de Amerikaanse bezetting muren bleef produceren voor prefabwoningen. Onlangs werden er gloednieuwe Russische machines geleverd ter waarde van 18 miljoen euro. Oude wooncomplexen in de stad, voorbeelden van communistische architectuur, worden overal in Kaboel gemoderniseerd tot comfortabele woningen. Eveneens met Russisch geld.

"De Russische belangen in Afghanistan worden steeds groter", zei woordvoerder Stepan Anikeev van de Russische ambassade in Kaboel onlangs aan de Washington Post. "We willen onze rol in de regio uitbreiden. Niet alleen voor Afghanistan, maar ook voor onze eigen doelen."

Koude Oorlog

Rusland is terug in Afghanistan, vijfentwintig jaar nadat de Sovjettroepen er werden verdreven door de moedjahedien, de moslimstrijders die financieel en logistiek werden gesteund door de Amerikaanse CIA. Voor de Amerikanen was de hulp aan de Afghanen in de jaren tachtig een strijd om, in volle Koude Oorlog, de uitbreiding van de Sovjet-Russische invloedssfeer in de regio te stoppen.

Na de terugtrekking van de Sovjettroepen kwam Afghanistan in een neerwaartse spiraal terecht van chaos. Eerst werd het land ondergedompeld in een bloedige burgeroorlog, later kwamen de taliban er aan de macht en, na de aanslagen van 11 september, was het de beurt aan de Amerikaanse en internationale troepen. Dertien jaar later klinkt niet alleen geklop en geboor van Russische bouwprojecten, maar verdubbelde onlangs ook het aantal Russen dat aan de universiteit van Kaboel studeert. Moskou reikt trouwens dubbel zoveel beurzen uit als vroeger aan Afghaanse studenten.

De nieuwe vriendschap tussen Kaboel en Moskou werd twee weken geleden nog duidelijk. Op de dag van Newroz (Nieuwjaar) maakte de Afghaanse regering slechts een enkele boodschap van een buitenlandse staatsleider aan de Afghaanse president Hamid Karzai openbaar: die van president Poetin. "Ik ben zeker dat vriendschappelijke relaties en samenwerking tussen Rusland en Afghanistan in de toekomst gunstig zullen zijn voor ieders welvaart", had Poetin geschreven.

En aftredend president Karzai maakte van de gelegenheid gebruik om te verklaren dat hij de annexatie van de Krim goedkeurde. Karzai voegde zich daarmee bij het selecte groepje van leiders als de Syriër Bashar al-Assad. Die had eerder al Poetin geprezen voor de annexatie van het Oekraïense landsdeel.

De Russen willen in Afghanistan realiseren wat de Amerikanen niet is gelukt: van Afghanistan een stabiel land maken en zo ook een bondgenoot verkrijgen in de geostrategisch belangrijke regio. Dertien jaar nadat de Amerikaanse troepen voet aan grond zetten in Afghanistan zijn de beloftes die Washington deed, zoals het verdrijven van de taliban, niet gerealiseerd. De taliban hebben onlangs nog, met de aanslag op het zwaarbeveiligde Serenahotel in Kaboel, laten zien waartoe ze in staat zijn.

En ook wat nation building betreft kunnen de VS zich niet bepaald op de borst kloppen: miljarden dollars aan Amerikaanse ontwikkelingshulp later zijn de Afghaanse instellingen geplaagd door corruptie en wordt getwijfeld aan de competentie van de nog jonge Afghaanse politie en het leger.

Beschermheer

De investeringen in Afghanistan zijn slechts een voorbeeld van hoe Rusland zijn invloed in de wereld uitbreidt. Er is niet alleen de annexatie van de Krim, ook in Syrië speelt Moskou al sinds het uitbreken van de oorlog een bedenkelijke rol als bondgenoot van Assad.

Poetin heeft ook de armen geopend voor voormalige bondgenoten van de Sovjet-Unie die zich in de afgelopen jaren van Rusland hadden afgekeerd maar nu een weg terug zoeken. Egypte, dat zich losschudde van dictator Hosni Moebarak, leek even richting westelijke democratie te evolueren maar de coup van generaal Al Sisi, vorige zomer, gooide roet in het eten. Sisi, onder hevige kritiek van de VS en de EU, ging dan maar op bezoek bij de Russische president Poetin, met wie hij een belangrijke wapendeal onderhandelde.

Irak is nog zo'n land: jarenlang bezet door de Amerikanen, nu op zoek naar een nieuwe beschermheer. Twee jaar geleden kocht Irak voor ruim 3 miljard euro wapens bij de Russen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden