Donderdag 09/12/2021

AchtergrondTaliban

Terug van nooit weggeweest: de taliban 2.0 zijn sterker en rijker dan ooit

Enkele strijders van taliban 2.0 staan klaar om hoofdstad Kaboel en dus ook heel Afghanistan te heroveren. Beeld AFP
Enkele strijders van taliban 2.0 staan klaar om hoofdstad Kaboel en dus ook heel Afghanistan te heroveren.Beeld AFP

Hoewel ze plots uit het niets Afghanistan lijken te heroveren, zijn de taliban eigenlijk nooit echt weggeweest. Na hun eerste val in 2001 wachtten ze vanuit het gebergte op de Afghaans-Pakistaanse grens geduldig op het vertrek van de Amerikaanse strijdkrachten. Om vandaag met een nieuwe leider — Hibutallah Akhundzada (60) — een groter leger én meer middelen meedogenloos terug te slaan. Taliban 2.0: sterker en rijker dan ooit.

Geloof het of niet, maar in het Pasjtoe — de meest gesproken taal in Afghanistan — betekent taliban eigenlijk gewoon ‘studenten’. Wel: zelden werden studenten zo hard gevreesd als de huidige lichting die vandaag al voorbij de poorten van de Afghaanse hoofdstad Kaboel staat. Waar de wereld dacht dat de taliban in 2001 voorgoed door de Amerikanen waren uitgeschakeld, als vergelding voor de aanslagen op het WTC en Pentagon, lijken de streng-islamitische strijders vandaag alleen nog maar slagvaardiger geworden.

De baard van hun voorgangers is gebleven. Maar gaven die taliban van eind jaren 90 vaak nog een rafelige, sjofele en wat ouwelijke indruk, dan ziet de nieuwe ‘lichting’ er — afgaande op de persfoto’s — niet alleen jonger, maar militair ook beter getraind én geëquipeerd uit. Afhankelijk van de bron zou het talibanleger vandaag minstens 55.000 tot zelfs 85.000 strijdkrachten tellen, waarmee het sowieso talrijker is dan het leger dat tussen 1996 en 2001 over Afghanistan heerste.

Grotere oorlogskas

Ander opvallend verschil met hun illustere voorgangers: de huidige taliban hebben een grotere oorlogskas. Waar ze in 2016 op de Forbes-lijst van rijkste terreurorganisaties ‘slechts’ de vijfde plaats bezetten met 400 miljoen dollar — ruim onder de 2 miljard euro van toenmalig koploper IS — konden ze volgens een NAVO-rapport vorig jaar al over 1,6 miljard dollar (1,36 miljard euro) aan middelen beschikken. Ofwel een verviervoudiging in amper vier jaar tijd.

En wat alles nóg verontrustender maakt, is dat de taliban steeds zelfbedruipender worden. Bleken ze vroeger vooral afhankelijk van schimmige donaties uit onder meer Pakistan, Saoedi-Arabië en de Emiraten, dan maakten die schenkingen vorig jaar nog amper 15% (of 240 miljoen dollar, omgerekend 203 miljoen euro) van het ‘werkingsbudget’ uit. Het merendeel werd vergaard met illegale mijnbouw (464 miljoen dollar, of 393 miljoen euro) en drugssmokkel (416 miljoen dollar, of 352 miljoen euro).

Al sinds mei 2016 is Hibutallah Akhundzada (60) de Amir al-Mu’minin of ‘absolute leider' van de taliban. Zelfs een coronabesmetting kreeg hem voorlopig niet klein. Beeld AFP
Al sinds mei 2016 is Hibutallah Akhundzada (60) de Amir al-Mu’minin of ‘absolute leider' van de taliban. Zelfs een coronabesmetting kreeg hem voorlopig niet klein.Beeld AFP

Coronavirus

Ook aan de top van de taliban lijkt alles stabieler dan ooit. Na de dood van de vorige leider Akthar Mansour — die in mei 2016 gedood werd door een Amerikaanse droneaanval — werd Hibutallah Akhundzada (60) als Amir al-Mu’minin of ‘absolute leider van de gelovigen’ gekozen. Dat gebeurde zelfs met instemming van Mohammad Yaqoob (31), de zoon van talibanoprichter, wijlen Mullah Omar. Volgens de overlevering zou Yaqoob zichzelf nog te jong bevonden hebben en meer gevechtservaring hebben willen opdoen. Wat vandaag volop gebeurt, want Yaqoob leidt de huidige militaire operatie in Afghanistan. Terwijl Hibutallah Akhundzada alle talibantouwtjes strak in handen houdt achter de schermen. En dat valt letterlijk te nemen: sinds mei 2016 leeft Akhundzada ondergedoken, beducht voor een nieuwe dodelijke droneaanval. Al leek het gevaar even ook uit een totaal andere hoek te komen. Eind mei 2020 raakten volgens meerdere bevestigde bronnen enkele talibanleiders — waaronder Akhundzada — besmet met het coronavirus. Daarbij deed zelfs even de ronde dat hij aan het virus overleden was. Terwijl een ander, al even spectaculair gerucht wil dat hij medische verzorging zou hebben gekregen in Rusland.

Terug in boerka

Tijdens het vorige talibanbewind stond Hibutallah Akhundzada al aan het hoofd van de strenge sharia-rechtbanken, dus valt te vrezen dat de Afghaanse bevolking — en dan vooral de vrouwen — zich opnieuw aan het extreem strenge juk zullen moeten onderwerpen. Wat destijds onder meer betekende: voor niemand nog muziek, televisie en sport. Terwijl vrouwen alleen nog met mannelijke begeleiding op straat mochten komen — en dan nog enkel van kop tot teen in een boerka gehuld — en onderwijs en werk voor hen al helemaal verboden was. Vandaag werken in Kaboel vele duizenden vrouwen als ambtenaar, leerkracht en zelfs rechter én bestaat een kwart van het parlement uit vrouwelijke vertegenwoordigers.

De val van de Afghaanse hoofdstad lijkt dus ook een drama voor de vrouwenrechten te worden, hoewel de taliban vorig jaar tijdens vredesgesprekken met de Amerikanen nog beloofden die te zullen respecteren. Maar de eerste tekenen zijn ongunstig. Vanuit de intussen al gevallen stad Kandahar sijpelde het bericht door dat talibanstrijders de plaatselijke Azizi Bank binnenvielen en de negen vrouwelijke bankmedewerkers verplichtten meteen te stoppen met werken. Vervolgens werden de negen vrouwen onder gewapende escorte naar huis ‘begeleid’ en kregen ze te horen dat alleen nog mannelijke familieleden hun job mochten overnemen.

Deze foto werd afgelopen 7 augustus in Kaboel genomen. De reclameposters voor make-up zullen onder de taliban snel verdwijnen, terwijl de vrouwen zich alleen nog maar van kop tot teen in een boerka zullen mogen hullen.  Beeld AFP
Deze foto werd afgelopen 7 augustus in Kaboel genomen. De reclameposters voor make-up zullen onder de taliban snel verdwijnen, terwijl de vrouwen zich alleen nog maar van kop tot teen in een boerka zullen mogen hullen.Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234