Dinsdag 26/10/2021

Oekraïne

Terug op de rampplek van de MH17: Puinruimen en een kruisje slaan

De buurmannen Aleksander en Aleksander gaan op weg om raketresten op te ruimen in Hrabove in Oost-Oekraïne. Beeld Maria Turchenkova
De buurmannen Aleksander en Aleksander gaan op weg om raketresten op te ruimen in Hrabove in Oost-Oekraïne.Beeld Maria Turchenkova

Bijna twee maanden na de ramp met de MH17 liggen brokstukken, koffers en tassen nog altijd in de velden in Oost-Oekraïne. Ondanks een staakt-het-vuren gaan de beschietingen door.

Het korenveld is gemaaid, het stuk braakliggende grond is platgebrand. Nog altijd liggen de brokstukken van de Boeing 777 net als allerlei persoonlijke bezittingen open en bloot in het gebied waar het toestel twee maanden geleden neerkwam. De lichamen en de meeste koffers zijn opgeruimd, de rest ligt er nog. De zachte kussens uit het vliegtuig zijn in het vuur van bermbranden gesmolten, de spierwitte donsveertjes liggen als een waaier over het gebied en dwarrelen in de wind.

Sinds de crash is er tussen het Oekraïense leger en de pro-Russische rebellen hard om het gebied gevochten. Op nog geen veertig meter van de romp van het vliegtuig ligt een enorme krater. Twee meter diep, vijf meter breed. Ook het asfalt is beschadigd door mortieren, de buurtbewoners hebben met stenen de weg improvisatorisch gerepareerd. 'Je moet wat', zegt een boer die een kar vol courgettes wegbrengt. 'Ik ben een tijd naar Rusland gevlucht, maar iemand moet iets met de oogst doen. Ze schieten nog altijd.' Terwijl hij het zegt klinken er op de achtergrond doffe knallen.

Een paar kilometer verderop steekt een enorme raket rechtop in een korenveld. Een blindganger. Hier en daar liggen in het gebied nog koffers, boeken en tassen. De veren herinneren aan de papegaaien die aan boord waren van het vliegtuig. Het karkas van de Friese stabij uit het laadruim is vergaan. Honderd meter verderop de doordrukstrip van een maand aan anticonceptiepillen. Op maandag, dinsdag en woensdag is de strip doorgedrukt. Op donderdag niet. Donderdag 17 juli 2014.

Het eerste huis in Hrabove is van Aleksander, een veertiger in trainingspak. Hij zucht diep wanneer hij het hek opendoet en naar buiten stapt. 'We zijn twee keer geraakt, eerst door allerlei delen van het vliegtuig, nu door de raketten die het Oekraïense leger afschiet'. Hij wijst naar de golfplaten op het dak, naar de gaten in de muur. 'Je denkt dat je klaar bent met het reparatiewerk, en dan kun je weer opnieuw beginnen', legt hij uit. Onderzoekers, waarnemers of rechercheurs zijn er de afgelopen maand niet bij hem langs geweest. 'Ik heb alleen van de rebellen de opdracht gekregen dat ik niks mag verplaatsen. Ik heb een stuk metaal uit mijn tuin gehaald, hier neergelegd, meer niet. De beschietingen gaan door, maar sinds het staakt-het-vuren valt het mee', legt hij uit. 'Onzin!' roept een buurman die ook Aleksander heet. 'Heb je die krater hier verderop niet gezien, dat was een paar dagen geleden!' Samen met een derde buurman klimmen de naamgenoten op een motor met zijspan, ze gaan het veld in om de resten van de raketten op te ruimen.

De wind helpt niet. De onmiskenbare rottingsgeur hangt nog altijd in de lucht. In de berm liggen sigarettenpeuken en mondkapjes. Bij het kruis van Hrabove zijn de bloemen in de najaarszon verwelkt. Alleen de knuffels, de kaarsjes en een plastic bloemenkrans liggen er nog. Een deel van de vleugel van het toestel is van de boerenweg gesleept, het verkeer rijdt dwars door de ravage heen.

Het stadje Rozsipne ligt midden in het gebied dat door de Nederlanders onderzocht moet worden, maar is de afgelopen dagen ondanks het staakt-het-vuren opnieuw een frontlinie geworden. In afgetrapte auto's rijden de rebellen heen en weer. Ze springen uit de bosjes en controleren iedereen op wapens en documenten. 'Daar verderop is de vijand. Je mag doorrijden, maar dat is zelfmoord', lacht een opstandeling die zichzelf Vitasj noemt. Trots laat hij zijn linkerarm vol tatoeages zien. 'Ik ben een skinhead', grijnst hij.

Bij het kleine orthodoxe kerkje wordt al weken niet meer gelachen. 'Elke dag. Elke dag schieten ze maar weer', vertelt de diepgelovige Ljoebov (62) De glimmende koepel is van het dak geblazen, maar het kerkgebouw door de inwoners in een paar dagen alweer gerepareerd. De iconen, houten kruisen en bijbels zijn verplaatst naar een klein huisje verderop. Ze liggen op een bed, staan opgestapeld in de gang.

'Wij wisten toch ook niet dat het een passagiersvliegtuig was!', zegt Ljoebov ineens. 'Natuurlijk hebben we gejuicht toen we zagen dat er een vliegtuig werd neergeschoten, we dachten dat het een straaljager was, die vliegtuigen die hier bommen gooien. Maar lieve hemel, al die onschuldige mensen. Wij zijn ook mensen, wij hebben ook kinderen. Dit heeft niemand gewild.'

De gepensioneerde vrouw heeft niet langer de tranen in haar ogen, ze huilt. 'Het maakt ons allemaal niets meer uit. Of we nu in Oekraïne leven, of in de Volksrepubliek Donetsk. Of wat dan ook. Als het maar vrede is. Dit gaat maar door. Er valt een appel op het dak en de kinderen rennen naar de schuilkelder, het is verschrikkelijk.'

Een manke rebel hinkelt langs het kleine kerkje en slaat een kruis. 'We bidden', zegt Ljoebov. 'We bidden elke dag, maar het helpt niet.'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234