Zaterdag 04/07/2020

Terug naar Trump

Terug naar Trump: "Wij moslims voelen ons Amerikaan en zijn daar trots op"

De Grote Moskee in Dearborn, met hoge minaretten én stars-and-stripes. Beeld Tim Dirven

Koen Vidal en fotograaf Tim Dirven trokken door Pennsylvania, Ohio en Michigan: drie staten die vorig jaar onverwacht voor Donald Trump kozen en zo beslissend waren voor een historische verkiezingsuitslag. Maar na zes maanden van omstreden maatregelen, contradictorische beloftes en moddertweets rijst de vraag of de Trump-kiezers nog steeds geloven in hun president.

Een halfjaar nadat Trump zijn inreisverbod voor moslims afkondigde, is de stad Dearborn met zijn vele Arabische inwoners nog steeds de belangrijkste verzetshaard tegen de maatregel. “De ban moet vooral verdoezelen dat onze president geen enkel werkbaar recept heeft om de échte problemen van dit land aan te pakken.”

Dearborn zou je kunnen omschrijven als de Arabische hoofdstad van Amerika. De stad, op een steenworp van het grotere Detroit, trekt al bijna tweehonderd jaar migranten uit het Midden-Oosten aan. Veertig procent van de honderdduizend inwoners is afkomstig van het Arabisch Schiereiland: Libanezen, Irakezen, Syriërs, Jemenieten, Palestijnen. Velen van hen kwamen naar Dearborn omdat de Ford Motor Company hier zijn hoofdkwartier heeft en lange tijd stabiele en goedbetaalde jobs kon aanbieden. Latere generaties begonnen eigen winkels en bedrijven of stroomden door naar het onderwijs, de medische sector, de advocatuur, culturele verenigingen en de media. In Detroit staat de grootste moskee van de VS, het Islamic Center of America. En in 2005 ging hier het Arab American National Museum open; een gebouw dat de Amerikanen wil sensibiliseren over de lange aanwezigheid van moslims in de VS.

Nogal wat mensen die we tijdens onze reis doorheen Pennsylvania, Ohio en Michigan tegenkwamen, beschouwen Dearborn als een schandvlek. Een hellhole vol extremisten. “Amerika is een natie van migranten, maar dit zijn niet de migranten die we nodig hebben”, hoorden we meermaals. “Dit land heeft goed opgeleide en bekwame mensen nodig die passen in de Amerikaanse cultuur.” Sommigen waren nog duidelijker: “Dit is een land van christenen, moslims hebben hier geen plaats. Ze hebben een andere visie op vrouwen en stellen de sharia boven de wetten van het land. En vergeet ook niet dat de terroristen die in Amerika en uw land aanslagen pleegden allemaal moslims zijn. Wil België een hoofdkwartier van Islamitische Staat worden? De VS in ieder geval niet. Wij willen de goede migranten, geen terroristen.”

Protest

Donald Trump haakte handig in op dat gedachtegoed. Tijdens zijn campagne beloofde hij een algemeen inreisverbod voor reizigers uit moslimlanden dat hij, eens verkozen, afzwakte tot een travel ban tegen burgers uit ‘verdachte’ landen als Irak, Iran, Libië, Somalië en Sudan.

Omwille van zijn grote moslimbevolking was Dearborn de belangrijkste verzetshaard tegen deze maatregel. Leiders van verschillende burgerrechtenbewegingen riepen op om te protesteren voor de poorten van de Amerikaanse luchthavens en begonnen juridische acties tegen het verbod die uiteindelijk zouden leiden tot een gedeeltelijke intrekking.

Een van de drijvende krachten achter die nationale protestbeweging was Kassem Allie, directeur van de Grote Moskee in Dearborn. Allie ontvangt ons in het imposante gebouw met zijn hoge minaret én een grote VS-vlag op het grasveld. Het moet gezegd: de openheid van deze instelling en de jovialiteit van Allie is niet te vergelijken met de mysterieuze, occulte sfeer die rond de Grote Moskee in Brussel hangt. “Wees welgekomen”, zegt Allie, die voorstelt dat we hem met zijn roepnaam ‘Kasse’ aanspreken.

Kassem Allie, de directeur van de Grote Moskee in Dearborn. Beeld Tim Dirven

“Het reisverbod is hier hard aangekomen”, vertelt hij. “De Arabische gemeenschap was bijzonder teleurgesteld en verontrust. Je moet weten dat wij al heel lang deel uitmaken van deze samenleving. Al in de 19de eeuw migreerden mensen uit het Midden-Oosten naar de VS. Wij voelen ons dan ook Amerikaan en we zijn trots om Amerikaan te zijn. Net als de migranten uit Ierland, Italië, Polen en Duitsland leverden wij een positieve bijdrage tot dit land. Toen Trump eind januari met zijn verbod kwam, voelde dat dan ook aan alsof wij uit de Amerikaanse familie werden gestoten. Die maatregel kon niet anders geïnterpreteerd worden dan een xenofobe aanval op onze gemeenschap.”

Allie legt uit waarom het reisverbod zo’n contraproductieve maatregel is. “President Trump zegt dat hij op die manier terreur wil bestrijden. Dat slaat nergens op, want als je kijkt wie in de VS aanslagen pleegde, dan is daar geen enkele burger bij van de zes geviseerde landen. De meeste daders komen trouwens allemaal uit hetzelfde land, maar daarover hoor je de president nooit (Allie heeft het over Saudi-Arabië, tot nader order Amerika’s belangrijkste bondgenoot in de Arabische wereld, KOV). Het grote gevaar van het reisverbod is dat Trump de Arabische gemeenschap vervreemdt van de rest van de samenleving. Zo’n kloof is nooit goed en kan na een tijd zelfs voor een negatieve tegenreactie zorgen. Trump zegt dat hij extremisme wil vermijden, maar zijn ideeën leiden tot het tegendeel.”

Geen flauw benul

De strijd tegen terreur is volgens Allie niet de reden waarom Trump uitpakte met het reisverbod. “Deze maatregel moet in de eerste plaats verdoezelen dat Trump geen enkel werkbaar recept heeft om de échte problemen van het land aan te pakken. Wat zijn de echte problemen? Niet de moslims. Maar wel uitdagingen als inkomensongelijkheid, de barslechte scholen in kansarme buurten, de torenhoge werkloosheid in oude industriële regio’s, eenoudergezinnen, de overvolle gevangenissen, het feit dat kansarme studenten 300.000 dollar moeten lenen om aan een universiteit te studeren en daardoor voor lange tijd met een blok rond hun nek leven. Dát is de trieste realiteit van het moderne Amerika. Maar de heer Trump heeft er echt geen flauw benul van hoe hij die problemen moet aanpakken.”

Tijdens zijn pleidooi kijkt directeur Allie bijzonder ernstig, maar plots begint hij te glimlachen. “Jullie zullen nu wel denken: 'Wat kan die man raaskallen.' Daarom zou ik jullie willen aanraden: ga de straten van Dearborn in en praat met de Jemenieten, de Syriërs en de Irakezen. Vraag hen hoe ze zich voelen. Je zult merken dat ze ongerust zijn en zich onveilig voelen. Je zult ook merken dat ze zich in de eerste plaats Amerikaan voelen en in dit land een toekomst willen uitbouwen.”

Arab American National Museum

Maar vooraleer we de Arabische wijken van Dearborn induiken, brengen we eerst nog een bezoek aan het Arab American National Museum: een nieuw gebouw met een sobere maar informatieve tentoonstelling die dagelijks meerdere scholen uit Michigan over de vloer krijgt. Onderzoeker Matthew Stiffler leidt ons langs een reeks foto’s van bekende Amerikanen van Arabische afkomst: Steve Jobs, Shakira, Frank Zappa en Helen Thomas – de legendarische Witte Huis-correspondente die tijdens haar zeventigjarige carrière tien Amerikaanse presidenten interviewde. 

“Wat ons opvalt, is dat Arabische Amerikanen bijzonder trots zijn op hun staatsburgerschap”, zegt Stiffler. “Dat is de afgelopen honderd jaar nooit veranderd. Wat wel voortdurend fluctueert, is de manier waarop andere Amerikanen naar de Arabische gemeenschap kijken. Als het economisch goed gaat, is er meestal geen probleem. Maar in tijden van crisis komen de vooroordelen en racistische scheldtermen naar boven. Dat is helaas van alle tijden. Ik vond laatste een document van 1904 waarin Syrische immigranten als ‘het vuilste gif’ worden omschreven. Feit is wel dat de Arabische gemeenschap ondertussen goed georganiseerd is. Dat verklaart ook waarom het reisverbod met zoveel advocaten en financiële middelen aangevochten kon worden. En er zullen ongetwijfeld nog nieuwe juridische veldslagen volgen.”

Dearborn telt ook conservatieve moslims, zoals slager Sadiq. "Een Amerikaanse vrouw wil ik niet, die doen altijd hun zin en zijn alleen geïnteresseerd in shoppen."Beeld Tim Dirven

Kapper Fatih en slager Sadiq

Dat veel Arabische migranten zich in de eerste plaats Amerikaan voelen, blijkt even later als we Dearborn intrekken en een bezoek brengen aan de kapperszaak van Fatih, een 28-jarige Jemeniet die net als veel van zijn landgenoten voor de oorlog in zijn land is gevlucht. In zijn zaak hangen meerdere Amerikaanse vlaggen, zelfs de kappersschort voor de klanten staat vol stars-and-stripes. “Eigenlijk was ik al Amerikaan voor ik naar de VS vertrok. In Jemen woedde oorlog en voor een jonge kerel als ik was er in het land geen toekomst. Ofwel werd je soldaat, ofwel probeerde je wat handel te drijven. In beide gevallen was je straatarm. Daarom begon ik mezelf al heel vroeg Engels aan te leren. Amerika was mijn droom en ik wou alles over dat land weten. Toen ik in Dearborn arriveerde, wou ik me zo snel mogelijk bewijzen en begon ik deze kapperszaak.”

Fatih zegt dat hij het gedoe met het reisverbod niet goed begrijpt. “Jemenieten hebben helemaal geen zin om illegaal naar de VS te komen. Wij zijn op de vlucht voor een oorlog en willen op legale wijze naar dit land komen. Vraag maar rond bij mijn klanten: wij hebben niets te verbergen, de regering mag alles weten over ons.” Maar verder wil Fatih niet te veel kwijt over dit heikele politieke dossier. “Weet u: ik wil me vooral concentreren op mijn kapperszaak en een normaal leven uitbouwen. Is dat niet genoeg?”

Onze tocht door Dearborn leert dat niet alle Jemenieten toonbeelden zijn van moderniteit. Sommigen zijn zo conservatief dat ze bijna overeenstemmen met de karikatuur die Trump van moslims schetst. Slager Sadiq zegt dat hij binnenkort naar Jemen vertrekt om een vrouw te zoeken. “Het belangrijkste is dat zij een traditionele plattelandsvrouw is die het huishouden doet en voor de kinderen zorgt.” Sadiq zegt het met een uitgestreken gezicht terwijl hij klanten bedient. “Neen, zo’n Jemenitische vrouw uit Detroit wil ik niet, en al zeker geen Amerikaanse. Die willen altijd hun zin doen en zijn alleen maar geïnteresseerd in shoppen.” Sommige van Sadiqs klanten fronsen hun wenkbrauwen, maar zeker niet allemaal.”

Saleh lijkt met zijn lange carrière bij de Amerikaanse marine dan weer een model-burger. We spreken hem aan in een door Jemenieten uitgebate garage waar zijn wagen hersteld wordt. “Weet u, ik ben al 25 jaar Amerikaan en diende het grootste deel van mijn leven in de Amerikaanse marine. Ik was onder andere gelegerd in Irak en voel me al heel lang honderd procent Amerikaan. Natuurlijk verkies ik de Jemenitische keuken boven fastfood. En met andere Arabieren spreek ik Arabisch. Maar dat is toch niet onverenigbaar met mijn Amerikaans staatsburgerschap? En verder betaal ik mijn belastingen, respecteer ik de wet en heb ik een prima verhouding met andere Amerikanen. Misschien ziet president Trump een probleem, maar ik niet.”

Juridisch limbo

Enkele dagen later mailen we nog wat over en weer met moskeedirecteur Allie. Hij zegt dat hij nog iets belangrijks zou willen zeggen. “Iets dat de essentie van Amerika raakt. Met de strijd tegen het inreisverbod staat bijzonder veel op het spel. Dit gaat niet enkel over moslims, maar over de fundamenten van Amerika. Want na de verkiezing van Trump zegden velen dat het allemaal nog wel zou meevallen. Dat de instellingen van de VS sterk genoeg waren om zo’n schok te absorberen. Dat er voldoende checks-and-balances aanwezig zijn om een president tegen te houden. Daarin geloof ik nog steeds. Maar om die checks-and-balances af te dwingen moet je wel inspanningen doen en de strijd is nooit ten einde. 

Fatihs kapperszaak hangt vol stars-and-stripes. "Amerika was altijd mijn droom. Ik wil me op mijn zaak concentreren en een normaal leven uitbouwen. Is dat niet genoeg?"Beeld Tim Dirven

"We hebben het reisverbod succesvol aangevochten. Maar enkele dagen geleden besliste het Hooggerechtshof, dat voor een meerderheid uit conservatieve rechters bestaat, dat het verbod toch gedeeltelijk kan standhouden. Volgens de hoogste rechters is deze maatregel legaal, op voorwaarde dat hij niet wordt gebruikt tegen reizigers die een sterke familiale of professionele band hebben met de VS. Het Witte Huis was er als de kippen bij om te zeggen dat je in het geval van kleinkinderen en grootouders niet kunt spreken van een sterke familiale band. Waardoor we opnieuw in een gevaarlijk juridisch limbo zijn beland. 

"Wat ik wil zeggen is dat het inreisverbod de instellingen van de VS doet kraken. Als dit fout afloopt, verliest Amerika de menselijke beginselen en waarden die het land groot hebben gemaakt. En daar zit de grote denkfout van iemand als Trump. Hij denkt dat je door vrijheden en mensenrechten te beperken meer veiligheid kunt creëren. Terwijl het net het tegendeel is: in een land waar de mensenrechten gegarandeerd zijn en waar humaniteit heerst, hebben mensen meer veiligheid en is er meer geluk.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234