Maandag 14/06/2021

Terug naar Trump

Terug naar Trump: "Hij is onze door God gezonden redder"

Een typische diner in Somerset. Beeld Tim Dirven
Een typische diner in Somerset.Beeld Tim Dirven

Koen Vidal en fotograaf Tim Dirven trokken door Pennsylvania, Ohio en Michigan: drie staten die vorig jaar onverwacht voor Donald Trump kozen en zo beslissend waren voor een historische verkiezingsuitslag. Maar na zes maanden van omstreden maatregelen, contradictorische beloftes en moddertweets rijst de vraag of de Trump-kiezers nog steeds geloven in hun president.

Toen Donald Trump uit het klimaatakkoord stapte, beloofde hij in Somerset, Pennsylvania, een nieuwe steenkoolmijn te openen die de regio van de ondergang moet redden. De euforie onder de bewoners is groot, ook al zal de mijn voor slechts honderd nieuwe jobs zorgen. 'Donald Trump is de middenklasse van dit land aan het redden, en het enige wat journalisten doen, is hem als een dwaas afschilderen.'

Wie door het groene, heuvelachtige landschap van Somerset reist, ontdekt al snel wat hier de basiselementen zijn voor een geslaagd en gelukkig leven: een groot huis met grote tuin, een dito zitmaaier, twee à drie kinderen, een hond en zeker ook enkele schommelstoelen op het portaal om idyllisch van de zonsondergang te genieten. Idealiter staat het huis op enkele honderden meters van de meest nabije buur, een gezond eindje weg van de bewoonde wereld. Einzelgangers. En vaak hoort bij deze American dream ook een Amerikaanse vlag op het gazon. Wie dat allemaal voor elkaar krijgt, heeft het gemaakt in deze streek.

Helaas bezit niet iedereen zo’n mansion. Veel mensen wonen in kleine identieke prefabhuizen, meestal met wat rommel en zongebleekt kinderspeelgoed in de tuin. Nogal wat bewoners lijken ook de grootste moeite te hebben om afstand te doen van hun versleten auto’s, want in de tuinen staan met mos en onkruid overgroeide autowrakken. Regelmatig passeer je ook een trailerpark: een vlakte met goedkope stacaravans waar de pechvogels van de Amerikaanse samenleving stranden.

Make Coal Great Again

Dat het niet zo goed gaat met Somerset blijkt ook uit de statistieken. Net als in andere Rust Belt-gebieden kregen de steenkoolnijverheid en de oude industrie klappen. Het resulteerde in een bovengemiddelde werkloosheid en behoorlijk wat frustraties, vooral bij mannen die hun hoge inkomen plotseling zagen verdwijnen en nu vaak doelloos voor tv zitten of, erger, aan de drank of de drugs. Ook qua verslavingen piekt de Rust Belt boven de nationale gemiddelden.

Maar aan die neergang zal snel een eind komen. Althans, dat is wat president Donald Trump in juni beloofde, toen hij aankondigde dat hij uit het klimaatakkoord van Parijs stapte om zo de vervuilende steenkoolindustrie nieuw leven in te blazen.

In de woorden van Trump klonk dat als volgt: “De mijnen zullen opnieuw openen. Over twee weken is er al een grote opening. Pennsylvania, Ohio, West-Virginia, zo veel plaatsen. Wisten jullie dat? De eerste nieuwe mijn opent in Pennsylvania. Een grote opening van een gloednieuwe mijn. Al veel, veel, veel jaren is dat niet meer gebeurd. Wij zetten de mijnwerkers weer aan het werk. Ze vroegen me of ik naar de opening wil komen. Ik ga dat zeker proberen.”

De mijn waarover de president het had, bevindt zich hier in Somerset, in het gehucht Jenner Township. Het bedrijf Corsa Coal opende op 8 juni de nieuwe Acosta-mijn, die jaarlijks 400.000 ton steenkool moet produceren en aan zeventig tot honderd mensen werk zal bieden. De voorbereidingen zijn al meer dan een jaar bezig. Trump kan daarom onmogelijk de geestelijke vader zijn van de investering, maar een kniesoor die daar om maalt.

De plechtige inhuldiging was veelbelovend. 'Make Coal Great Again', stond die dag op de tafellakens van de persruimte. “De oorlog tegen de steenkool is voorbij”, verklaarde Corsa Coal-CEO George Dethlefsen, die daarmee verwees naar de strenge milieumaatregelen die de vorige president Barack Obama tijdens zijn legislatuur oplegde. De CEO prees Donald Trump voor het afschaffen van het verbod om afval in rivieren te dumpen en kondigde de opening van nog twee andere nieuwe mijnen aan.

Trump zelf was niet aanwezig maar deelde in de euforie via een videoboodschap. “Een voor een zullen we de regulaties die jobs bedreigen, neerhalen. Met het Parijs-akkoord zou het nooit mogelijk zijn geweest om Amerika opnieuw groots te maken.”

Optimisme

Trumps optimisme weergalmt in Somerset. Zowat iedereen met wie we spreken is opgetogen over de nieuwe mijn en gelooft dat ze de voorbode is van een economische heropleving.

“Dit betekent zeer veel voor ons”, zegt William R. Arnold, directeur van het plaatselijke mijnbouwmuseum. “U moet weten dat wij met de steenkoolmijnen zijn opgegroeid. Steenkool zit in ons DNA. Mijn grootvader werkte al als kind in de mijn en sindsdien is steenkool de economische basis van onze familie. Ook het feit dat het Corsa Coal is dat de nieuwe mijn opent, betekent veel voor ons. Het bedrijf bezit in deze streek al decennia lang steenkoolmijnen. Het feit dat het in ons investeert, geeft ons opnieuw vertrouwen in de toekomst.”

Ook in de diner Summit in Somerset zorgt de opening van de mijn voor een roes. Het restaurant staat bekend als het plaatselijke Trump-hoofdkwartier. Tijdens de presidentsverkiezingen hing het hier vol Trump-affiches. Van de eigenaar wordt gezegd dat hij de ferventste Trump-fan van de streek is.

Mike en Valerie Baker, die aan het tafeltje naast ons een stevig ontbijt nemen, zijn ervan overtuigd dat Trump hun worstelende regio van de ondergang zal redden. “Wees daar maar zeker van”, zegt Mike. “Trump heeft ons steenkooljobs beloofd en hij komt zijn belofte na.”

Het echtpaar fungeert als een intellectuele Siamese tweeling. Valerie: “Onder Obama beleefden we de ondergang. Mijnen sloten de deuren, toeleveringsbedrijven gingen over de kop, steeds meer mannen verloren hun job en onze jongeren ontvluchtten de streek. Dat veroorzaakt veel familiaal leed. Mijn dochter is met haar gezin moeten vertrekken. Ze woont nu in Virginia, op vijf uur rijden. We zien haar en de kleinkinderen veel minder, en daarmee heb ik het als grootmoeder toch wel moeilijk.”

Diepchristelijk

Mike en Valerie beschouwen Trump als de redder des vaderlands, letterlijk. Valerie: “Ja, hij is onze door God gezonden redder. Hillary Clinton had deze streek niet alleen laten doodbloeden, ze had ook de abortuswetgeving versoepeld en daardoor tienduizenden babymoorden toegestaan. Dat hadden we verschrikkelijk gevonden. Wij zijn diepchristelijke mensen. Voor ons is abortus massamoord.”

Mike: “Tja, die liberale boomknuffelaars van New York en andere grootsteden malen niet om een babymoord meer of minder. Hier in Pennsylvania hebben de socialistische stedelingen altijd de Democraten aan de macht geholpen. Maar nu is het afgelopen: het platteland heeft de macht gegrepen en we zullen die niet snel meer afstaan.”

Waarna Mike zijn sarcasme even aanscherpt. “Echt waar, toen de definitieve uitslag van de presidentsverkiezingen binnenliep, heb ik zo hard gehuild voor die verliezende Democraten. Zo erg vind ik het voor hen.” Valerie: “Mike bedoelt dat we erg blij zijn dat Trump heeft gewonnen.”

Wanneer we voorzichtig opmerken dat de nieuwe steenkoolmijn slechts honderd nieuwe jobs zal creëren en daardoor geen economische wonderen zal verrichten, krijgen we de dienster van de diner over ons heen. “U klinkt als die journalist van CNN die hier vorige week passeerde. Die had het ook over ‘slechts’ honderd jobs. Sorry, jullie journalisten weten niet waarover jullie praten. Ten eerste ligt deze streek economisch plat en is elke job meer dan welkom. Ten tweede zal de steenkoolmijn ook jobs brengen voor transportbedrijven, garagisten en horecazaken als de onze. Geloof me: die mijn is een economisch wonder. Trump verricht economische wonderen!”

Ook Mike maakt van onze aanwezigheid gebruik om zijn mening over dé media te geven. “Jullie pakken Donald Trump wel erg hard aan. Alsof in de VS elke dag een schandaal losbreekt. Waarom laten jullie onze president niet gewoon zijn werk doen? Waarom moeten jullie 24 uur per dag op zijn kap zitten? Oké, zijn tweets zijn soms schaamteloos.”

Valerie: “Ja, ik schaam me soms ook. Dat is Amerika onwaardig.”

Mike: “Maar wat ik wil zeggen: die tweets zijn bijzaak. Donald Trump is de middenklasse van dit land aan het redden, en het enige wat journalisten doen, is hem als een dwaas afschilderen. Maar Trump is helemaal geen dwaas. Hij is een goed mens, een echte filantroop. Ik las gisteren nog over die man die Donald Trump ooit met een lekke band heeft geholpen. Die man blijkt nu ziek te zijn en Trump heeft hem met zijn privé-jet naar een goed ziekenhuis laten overbrengen. Dat is Trump ten voeten uit. Waar ik dat gelezen heb? Op de website van de AFA, de American Family Association.” (AFA is een fundamentalistische christelijke organisatie die tegen holebi’s, abortus en vakbonden ijvert, KoV.)

Valse hoop

Toch ziet het ernaar uit dat mensen als Mike en Valerie vroeg of laat zullen moeten aanvaarden dat de nieuwe mijn in hun streek geen economisch mirakel zal verrichten. Experts zijn het erover eens dat het steenkooltijdperk voorbij is. De concurrentie met grootschalige en veel goedkopere aardgasexploitaties is onhoudbaar en steeds meer Amerikaanse staten schakelen over op groene energie.

Die laatste sector creëert al 2,6 miljoen jobs, tweemaal zoveel als de olie-, steenkool- en gassectoren samen. Zelfs Trumps economische adviseurs verklaarden onlangs dat steenkool nooit meer de drijvende energiebron van de Amerikaanse economie zal worden. Een realistische inschatting is dat de komende dertig jaar steeds meer steenkoolmijnen zullen sluiten en dat de resterende bedrijven zullen overschakelen op een geautomatiseerde hightechontginning met slechts enkele arbeiders.

Die evolutie wordt trouwens al duidelijk tijdens een bezoek aan de site van de Acosta Coal Mine in Somerset. Er lopen slechts een dertigtal arbeiders rond, die vanuit een drietal prefabcontainers werken. Van grootschalige infrastructuur is geen sprake. Een nieuwe industriële revolutie zal dit nooit worden.

“En dat is precies wat we aan de mensen van Somerset proberen duidelijk te maken. Trump creëert valse hoop. Hij maakt de mensen maar wat wijs en de desillusie zal groot zijn.”

Aan het woord is een felle Shelley Glessner, voorzitter van de Democraten in Somerset. Samen met haar jongerenvoorzitter, Todd Holsopple, probeert Glessner in een Trump-bolwerk het tij te keren. Dag in, dag uit gaat het tweetal in discussie met hun conservatieve streekgenoten. Het eindigt vaak in ruzies en scheldpartijen.

Glessner: “Ik ben het al gewend en ik geef toe dat ik er tot nog toe niet in slaagde veel inwoners op andere gedachten te brengen. De mensen hier staan er niet bij stil dat de steenkooldroom van Trump deze regio in het verleden katapulteert. Ja, het is hier echt 'back to the future'. Door voor Trump te kiezen, stemden de mensen tegen hun eigen belang. Maar niemand wil me geloven. Ach, we can’t fix stupid.”

Ook Holsopple geeft toe dat de strijd moeilijk is. “Met die steenkoolmijn liegt Trump zich naar de top, en daartegen is moeilijk weerwerk te bieden. Ik leg de mensen objectieve rapporten en cijfers voor, maar word uitgelachen. U moet weten dat hier een zeer anti-intellectualistische mentaliteit heerst. Boeken lezen is voor losers. Hoeveel ik niet te horen krijg dat ik naar San Francisco moet opkrassen. Echt waar, dagelijks.”

Holsopple geeft toe dat hij zich verlaten voelt door zijn eigen partij, die zwaar op de grootsteden inzet, maar het platteland verwaarloost. “De afgelopen verkiezingen hebben bewezen dat Democraten zich niet ongestraft uit het platteland kunnen terugtrekken. Maar goed: ik hoor dat er versterking op komst is. De nationale partijleiding heeft laten weten dat ze een terugkeer naar het platteland voorbereidt. Hoe, waar en wanneer? Dat is niet duidelijk. In afwachting blijf ik hier mijn heilige oorlog voortzetten. Neen, naar San Francisco krijgen ze mij niet. Never.”

De herdenkingsplek in Shanksville waar Flight 93 neerstortte. Beeld Tim Dirven
De herdenkingsplek in Shanksville waar Flight 93 neerstortte.Beeld Tim Dirven

Abortusterroristen

Somerset is toch wel een vreemde plaats.

Eigenlijk willen de inwoners het liefst een onopvallend leven leiden en met rust gelaten worden. Huisje, tuintje, familietje en niet te veel vreemden om zich heen. En toch komt Somerset keer op keer in de internationale spots terecht, waardoor journalisten en ramptoeristen naar deze plek afzakken.

In 2002 was er de miraculeuze redding van negen mijnwerkers die in een schacht dreigden te verdrinken. De reddingsactie duurde vijf dagen en werd rechtstreeks op CNN uitgezonden. Daardoor komen er nog steeds Canadese, Europese en zelfs Japanse bezoekers naar hier om het bescheiden mijnmuseumpje te bezoeken.

Maar Somerset kreeg het etiket ‘plaats des onheils’ vooral omdat op 9/11 in het nabijgelegen Shanksville Flight 93 neerstortte. De Boeing van United Airlines met 37 passagiers en zeven bemanningsleden aan boord was op weg van New York naar San Francisco toen vier kapers de piloten overmeesterden. Waarschijnlijk wilden ze met het vliegtuig het Capitool of het Witte Huis vernietigen. Maar de passagiers werden via hun mobiele telefoons op de hoogte gebracht dat er in New York twee vliegtuigen in de WTC-torens waren gevlogen en ondernamen een poging om de kapers te overmeesterden. Die laatsten besloten daarop om het toestel tegen 900 per uur uit de lucht te laten vallen.

Het memoriaal dat op de plaats van de ramp werd gebouwd, dwingt respect af. Mooie, eenvoudige gebouwen en een witte muur met daarop de namen van de slachtoffers. Het museum is ingetogen, informatief en aangrijpend. Met name de korte voicemailberichten die sommige passagiers tijdens de laatste momenten van hun leven op het antwoordapparaat van hun geliefden inspraken, zijn pakkend. In het begin van de boodschap proberen ze hun familieleden nog met vaste stem gerust te stellen, maar de emotionele afscheidswoorden op het einde van de berichten maken duidelijk dat ze beseften dat ze zouden sterven.

De ingetogenheid van deze plek, de kracht van het herinneren en de respectvolle betrokkenheid van de bezoekers wekken bewondering op. Amerika kan subliem zijn.

De anti-abortuslobby is machtig en gevreesd in Somerset County. Beeld Tim Dirven
De anti-abortuslobby is machtig en gevreesd in Somerset County.Beeld Tim Dirven

Maar op nog geen vijf kilometer van deze herinneringsplaats beland je dan weer in de onderbuik van de VS. Langs de weg staat het vreemdste billboard ter wereld: een reuzenpaneel met daarop een 3D-maquette van een vliegtuig en een Christusbeeld. De bedenkers wilden een link leggen tussen Flight 93 en abortus, en vergelijken vrouwen die een zwangerschapsonderbreking ondergaan met terroristen. De passagiers van de ongelukkige Boeing worden omschreven als “born heroes”, de foetussen als “unborn heroes”. Het feit dat zich naast het billboard een gigantisch autokerkhof met duizenden wrakken bevindt, maakt het allemaal nog meer Twin Peaks.

Later zullen we vernemen dat er al veel protest was tegen het billboard, maar dat de voorstanders zich op het First Amendment van de grondwet baseren, dat volgens hen absolute vrijheid van meningsuiting garandeert. In ieder geval durfde nog geen enkele politicus of politieagent het aan het bord te verwijderen, uit vrees voor de reacties van de vele diepchristelijke bewoners van de streek.

Lees ook de bijgedachte van journalist Koen Vidal: "In dit Amerikaanse plaatsje staat het vreemdste billboard ter wereld." (+)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234